tionis. ¶ Item diuina bonitas manifeſtatiua fuit ſui īſūmo ab eterno. hͦ em̄ ē de natura boni vt ſe maīfeſtet. etſūmi boni vt ſe ſūme maīfeſtet ⁊ eterni ſūmi hoī vt ſe ſūme ab eterno maīfeſtet. Si gͦ ml̓titudo creaturaꝝ facitad eiꝰ manifeſtatōꝫ. debuit eē multitudo creaturaꝝ abeterno. ⁊ ita mūdꝰ. ¶ Itē oīs oꝑator ꝑ volūtatē ⁊ ꝓpterfinē. ſi oꝑat̉ in vna hora ⁊ nō in alia. hͦ eſt ꝓpter ꝓhibentia vl̓ exꝑgefaciētia: ſed deꝰ eſt oꝑator ꝑ volūtatē ⁊ ꝓpterfinē. nec ht ꝓhibitiua nec exꝑgefaciētia. gͦ n̄ oꝑat̉ in vnahora aliter ꝙͣ in alia. vl̓ in vna oꝑat̉ ⁊ in alia nō oꝑat̉.cū ergo oꝑat̉ ſimilit̓ oꝑabit̉. gͦ nō plus ē rō qua ī vna ꝙͣin alia hora. gͦ ab eterno oꝑat̉. ¶ Itē ſil̓r ſe hn̄s idē. ſemꝑ natū eſt facere idē: ſed deꝰ eſt ſimilit̓ ſe hn̄s ſꝑ. ergo ſꝑfacit idē ergo ⁊cͣ. ¶ Cōtra. mundꝰ renouat̉ in ꝑtibꝰ ſuisrenouatio aūt ꝑtiū dat intelligere renouatōꝫ totiꝰ. arbor eī vna ſi ꝓcedit. ꝓcedit ab arbore alia. ⁊ illa ab alia⁊ ita aliqn̄ erit ſtatꝰ. qꝛ nō eſt ad infinitū ꝑuenire. Sedexn̄te ſtatu. illa arbor nō ſe ꝓducit in eē gͦ habebit factorē: eodē mō eſt de alijs q̄ fiunt. Sicut ero eſt renouatōin ꝑtibꝰ. ita erit renouatō in vniuerſo. Itē nō eſt ꝓceſſꝰcauſaꝝ in infinitū. ergo neceſſe ē in cā materiali ꝑuenire ad pͥmā cām materialē: ſed illa nō ꝓducit ſe in eē. neceſt de ſb̓a agētis. ergo nō de aliquo. ergo ꝓcedit in eē pꝰpͥuatōꝫ ꝑfectā. ergo nō eſt eternū. mundꝰ ergo nō eſt eternꝰ. Itē ſb̓e mūdi. vel ſunt ꝯiūcte tm̄. vel ſeꝑate tm̄. vel q̄dā qn̄qꝫ ꝯiūcte qn̄qꝫ ſeꝑate. Si tm̄ eēt ꝯiucte: n̄ diuiderent̉. Si aūt tm̄ diuiſe. nō ꝯiūgerent̉. ergo aliqn̄ diuidūtur. aliqn̄ ꝯiungūt̉. ergo neceſſe eſt motorē eē a quo iſtafiāt. ſed motor ē an̄ motū ẜm ſubſtātiā. ergo mūdꝰ ꝗ ē exrebꝰ ſic ꝯgregatis aut ſegregatis nō ē ab eterno. Itemmundꝰ aūt ht̄ eſſe ꝯtingēs aūt neceſſariū. Si ht̄ neceſſaꝫum. nō indiget alio vt ſit. ⁊ ita eēt creator: ht̄ ergo eē cōtingēs. ſed qd̓ ht̄ eſſe ꝯtingēs nō eſt eternū. ergo mundnō eſt eternꝰ. Itē ea que ſunt in mūdo ordinant̉ ad aliqd̓ genꝰ motꝰ. ſed que ordinant̉ ad aliqd̓ genꝰ motꝰ. recipiūt innouatōꝫ. ergo ea que ſunt in mūdo recipiūt renouatōꝫ: ergo mundꝰ ꝗ ex his ꝯponit̉. nō ergo ē abeternō. Itē eternū dr̄ qd̓ nō habet principiū duratōis. ergonō erat dicere nūc in quo priꝰ fuit mūdꝰ. ⁊ eſt ſūmere aliid qd̓ primo fuit ⁊ nō an̄. ergo mundꝰ p̄ceſſit illud ſicutternitas p̄cedit tp̄us: nō ergo deꝰ tm̄ p̄cedit eternitateres ꝯditas. Itē motꝰ ⁊ celū ſunt coequa. ſed celū fuit ſil̓cū mūdo ergo motꝰ ſil̓ cū mūdo. ſed motꝰ fuit in nūc tēꝑis. ergo mūdꝰ. Sed pͥus eſt nūc eternitatis ꝙͣ nūc tꝑisergo mūdꝰ poſterior nūc eternitatis. n̄ ergo eternꝰ. Itēnullū ꝯpoſitū eſt nobiliꝰ ſuis ꝯponētibꝰ: ſed mūdꝰ ꝯponitur ex rebꝰ ꝯditis ergo nō eſt nobilior eis. Aut ergo cōponit̉ ex rebꝰ mutabilibꝰ tm̄. aut rebꝰ īmutabilibꝰ tm̄.aut ex iſtis ⁊ ex illis. Sed videmꝰ quaſdā res in mūdoeē mutabiles. nō ergo ꝯponit̉ ex īmutabilibꝰ tm̄. reſtatergo altera duaꝝ differētiaꝝ. ergo mūdꝰ eſt mutabilisꝗ ꝯponit̉ ex illis. nō ergo eſt eternꝰ. Itē mundꝰ ꝯponit̉ex materia ⁊ forma. ſed cuiꝰ alteꝝ pͥncipiū eſt mutabilevel vtrūqꝫ ip̄m eſt mutabile. ſed forma eſt mutabilis adminꝰ. ⁊ materia ẜm ꝗd vl̓ ſimpl̓r. ergo mūdꝰ ꝗ ex his cōponit̉ ē mutabil̓. nō ergo eſt eternꝰ. Itē ſi ea q̄ nobilioraſūt ī mūdo nō ſūt eterna. gͦ neqꝫ mūdꝰ erit eternꝰ. ſed denobilioribꝰ in mūdo videmꝰ eē aīas rōnales. aīe v̓o rōales ſil̓r ſe hn̄t ad ſui pͥncipiū: cū ergo vna nō ſit eterna.ſic̄ nec corpꝰ ī qͦ creat̉. nec alia aīa erit eterna. ergo nulla aīa rōnalis eterna: mūdꝰ ergo ꝗ ꝯponit̉ ex his aīabꝰtāꝙͣ nobilioribꝰ ꝑtibꝰ. nō erit eternꝰ. Itē ſi poneret̉ eternꝰ. eēt duo eterna: qua ergo rōe diceret̉ hr̄e pͥncipiuma deo ꝗ eſt eternꝰ. cū hr̄et a ſeip̄o eternitatē. ẜm hͦ videretur equal̓. his oībꝰ rōibꝰ apparere pt̄ mūdū nō eē eternū¶ Solutō dicēdū ꝙ mūdꝰ nō eſt eternꝰ. ẜm ꝙ eternū dr̄qd̓ nō habet pͥncipiū duratōis. de eterno em̄ ẜm ꝙ nonht̄ finē in ꝓximo dicet̉. Un̄ opinio illoꝝ ph̓oꝝ ꝗ poſuerūt mūdū eē eternū. reprobāda ē tāꝙͣ fidei inimica: cū inlege ⁊ ꝓphetis ꝯtraria inueniāt̉. ¶ Ad illud d̓o qd̓ obijcitur. ꝙ bonitas dei nūꝙͣ fuiſſe vacua credēda eſt. ſic intel

ligi debet. Aut nūqͣ dicit ibi eternitatē aut tp̄s. Si eternitatē. veꝝ ē ꝙ nūꝙͣ vacua fuit bonitas dei. id ē eſſentianūꝙͣ vacua fuit. qn̄ deus deū generauit. qn̄ pater ⁊ filiꝰſpirauerūt ſpm̄ſct̄m: ſed ſi hec dictio nūqꝙͣ dicit tp̄s. boītas dei nūqͣ vacua fuit a fluxū reꝝ ꝯditaꝝ. qꝛ nō fuit tēpus in quo nō flueret creatura ab ip̄o. Hec aūt ſnīa introducit̉ in li. de ciui. dei ſub ꝑſona ph̓oꝝ aſtruētiū mūdi eternitatem. Unde ẜm hec falſa eſſet. vt his eſſet ſenſus: bonitas dei nūꝙͣ in eternitate vacua fuit a facturamundi. ¶ Ad ſcd̓m dicendum. ꝙ voluntas dei non eſtmutabilis non em̄ noluit ab eterno facere mūdū. ita qhec determinatio ab eterno determinet hoc verbum noluit. ſed ſi determinet hoc verbum facere tūc noluit facere ab eterno: volūtas at̄ diceret̉ mutabilis. ſi pͥus nollet ⁊ poſtea vellet. Si aūt nollet facere priꝰ. ⁊ vellet facere poſt. nō ꝓpter hoc diceret̉ mutabilis: ſed mutatō tm̄ eſſet ex ꝑte rei facte. ¶ Ad terciū dicēdū. ꝙ nō dr̄ diuīa volūtas exire ab ocio in actū. eo mō quo dr̄ humana volūtas: humana em̄ volūtas eſt. ẜm quā hō nō vult mō ⁊ poſtea vult. Un̄ priꝰ ceſſauit a volēdo. ⁊ poſtea voluit eē ꝙtꝑaliter fuit. Un̄ mutatō nō eſt ex ꝑte volūtatis. ſed eſtex ꝑte eiꝰ reſpectu cuiꝰ eſt voluntas. nō ergo mutatō abotio in actū fuit ī deo. ſed mutatō de nō eē in eſſe ī ip̄a reꝯdita. ¶ Ad qͣrtū dicēdū. ꝙ cū deꝰ creat ⁊ pͥus n̄ creauitnō ꝓpter hoc actio mutat̉: ſed res mutat̉ que fit ẜm eaꝫ.vn̄ nō eſt de ip̄o ſimile ⁊ de creatura agēte. creatura em̄agēs educit̉ de potētia in actū ꝑ id qd̓ ſꝑ eſt in actu. vnd̓apud ip̄aꝫ creaturā eſt mutatio. deꝰ aūt cū de potētia agente fit actu agēs. vt de potētia creāte fit actu creans.nullā ex ꝑte ſui recipit variatōꝫ ip̄e em̄ ſꝑ eſt in actu volūtatis eterne. ¶ Ad ꝗntū dicēdū. ꝙ ſꝑ eē dn̄m dr̄ dupl̓rvel vt ſꝑ dicat ſꝑ eternitatis. vl̓ vt dicat ſꝑ eui aut tꝑis.Si dic̄ ſꝑ eternitatis n̄ ſꝑ fuit dn̄s. ſi ſꝑ fuit eui vl̓ tꝑis.ſꝑ dn̄s. ſed aliter dr̄ ẜm hoc deꝰ ſꝑ dn̄s. ⁊ aliter creaturaſꝑ creatura. creatura em̄ ſꝑ dr̄ creatura. qꝛ cum euo velcū tꝑe exit in eē. dn̄s v̓o nō eſt rōe tꝑis. Un̄ nō ꝓprie dicet̉ ꝙ aſſociet̉ dn̄iū tꝑi. eſt em̄ dn̄s tꝑis. ¶ Ad ſextū dicēdum ꝙ nunc illud in quo creatꝰ eſt mūdus. nō p̄ceſſit aliud nūc tꝑis vel eui. ⁊ ita nulla p̄ceſſit variatio: ſed prifuit nūc eternitatis. ex hoc nō ſequit̉ variatio. Ordo em̄iſte ꝗ eſt eternitatis ad euū vel tp̄s. nō ponit variatōeꝫ īꝑtibꝰ tꝑis. ſed tm̄ ꝙ variatio tꝑis ſcꝗt̉ vl̓ ꝯmunicat̉ eternitatē. ¶ Ad ſeptimū dicēdū. ꝙ hec deterninatio ab eterno. pt̄ determīare hec v̓ba potuit voluit. ⁊ hoc veꝝ eſtab eterno potuit ⁊ voluit. nec tn̄ mundꝰ ab eterno fuiqꝛ volūtas fuit faciēdi rē tꝑalē in tꝑe vel cū tꝑe. Si v̓o determīatō illa detēmīat h̓ v̓bū face̓ oppoſitō notatur. Nāqd̓ pͥmo facit. de nō eē in eē ꝓducit: qd̓ aūt eſt eternū. nōeſt pꝰ nō eē. ⁊ iō inter v̓bū ⁊ ſuā determīatōꝫ notat̉ oppoſitō. Un̄ reſpectu eiꝰ ſic dici. nec ē volūtas nec ē potētia¶ Ad octauū dicēdū ꝙ licꝫ cā ab eterno fuit ſufficiēs facere. n̄ tn̄ fuit cā ad faciendū ab eterno ſiue eternaliterſed ad face̓ in tꝑe ſiue euo. ⁊ iō nō ſeꝗt̉ ꝙ mundꝰ ſit eternꝰ. Et ſi obijciat̉ de hac argumētatiōe. Quicꝗd voluitdeꝰ fecit. ſed deꝰ voluit face̓ mūdū ergo fecit. ſꝫ mīor ē abeterno vera. ergo ꝯcluſio. Dicēdū ꝙ nō ſeꝗt̉. naꝫ maiorꝓpoſitō ꝯplectit̉. qd̓ ē eternū ⁊ qd̓ ē tꝑale. An̄ ſenſꝰ ē qd̓cūqꝫ voluit face̓ ī tꝑe fec̄. ⁊ loꝗt̉ d̓ factura mūdi. ꝓptereaꝯcluſio pt̄ ſeꝗ q̄ reſpicit tp̄s. ſic̄ ex vna ꝓpoſitōe de neceſſario ⁊ altera de ꝯtingēti: ſeꝗt̉ de ꝯtingēti ꝓpoſitō ⁊ ſil̓r d̓in eē vt nūc. ¶ Ad nonū dicēdū. ꝙ mudꝰ nō ꝓceſſit in eēmutatōe p̄ambula ſꝫ ꝯcomitāte. nec tn̄ ſine mutatiōe. etiō nō ſeꝗt̉ ꝙ īmutabil̓ ſiue eternꝰ ſit mūdꝰ. Illa v̓o mutatō nō hūit mutatōꝫ an̄ ſe. nec tn̄ ⁊ ip̄a īmutabil̓ ē veleterna. ¶ Ad decimū dicēdū ē. ꝙ lꝫ archetipꝰ ſit ſufficiēsreꝝ exēplar ꝯditaꝝ. ⁊ hēat in ſe ydeas ſiue rōes et̓nas.ydea v̓o vel rō dicat̉ ad id cuiꝰ ē rō: n̄ tn̄ mūdꝰ cū ſuis ꝯttis ē ab eterno. qꝛ ydea ⁊ ydea tn̄ ⁊ exēplar ⁊ exēplū. etrō. ⁊ id cꝰ ē rō. nō ſic dicūt̉ adinuicē ſic̄ relatiua q̄ ſil̓ ſūtvt pr̄ nō ē ſiio ⁊ ecōuerſo. ydea v̓o ē. lꝫ nō ſit ydeazn̄ ſit exēplū ſed ecōuerſo. ¶ Ad vndecimitū ⁊ ex