Queſtio.xiiij.

ſiue ꝯtrarioru. que agunt ⁊ patiunt̉ adinuicem. ⁊ ꝓpt̓hoc quoꝝ eſt generatio. eoꝝ eſt corruptio. ⁊ vniꝰ generatio eſt alteriꝰ corruptō: nō ſic aūt eſt de creatōe ⁊ mutatione in oīno nō eſſe. Ea em̄ que d̓ nihilo creant̉. quedāin eſſe a bonitate conditoris conſeruantur. ⁊ propter īortalitatis participationem.¶ Nembrum quartumuartū quo querit̉. vtꝝ deus poſſit cōferre creature oīmodā immutabilitatē. ſcꝫꝙ ſit immutabilis ẜm naturā. Quod videt̉. Sicut em̄ potētia dei ꝯfert īmutabiliiatē ex gr̄a. cum indifferēs ſit potētia. poteſt ꝯferre īmutabilitatē ex natura. ¶ Preterea quedā res ī vltimo ſtatu ꝓducent̉ ad īmutabilitatē. ſed indifferēs ē potētie dine. primꝰ ſtatꝰ ⁊ vltimꝰ. ęrgo in pͥmo ſtatu pt̄ conferreīmutabilitatē creature. ¶ Cōtra. res que ſunt de nihiloſūt mutabiles. ſed om̄e qd̓ eſt a pͥmo. Uel eſt a ſeip̄o ſitfiliꝰ de ſubſtātia pr̄is ⁊ ſpūſſācti. vel eſt de nihilo: ⁊ ſi eſde nihilo. eſt creatura. ⁊ ita mutabilis. cū ergo impoſſibile ſit de ſua ſubſtātia creaturā facere ſed de nihilo. ergo impoſſibile eſt creature ex natura ſua ꝯferre īmutabilitatē. ¶ Ad qd̓ dicēduꝫ. īmutabilitas d̓r duobꝰ modisvel remouēdo actū nō eſt impoſſibile creaturā. vl̓ remouēdo potētiā. Sed remouēdo actū. nō eſt impoſſibile creatura eſſe īmutabilē. ⁊ potuiſſet creator ꝯtuliſſe creature: ẜm aūt ꝙ remouet potētiā ſiue poſſibilitatē. ſic̄ nō poteſt de ſua ſubſtātia ſibi diuerſum in ſubſtātia ꝓducere.ſic nō poteſt ꝯferre incōmutabilitatē ex natura rei exiſtētis ex nihilo: nō qꝛ nō poſſit oīpotens dare incōmutabilitatē nature. ſed nō differēti in ſb̓a a ſe. filiꝰ em̄ eſt incōmutabilis natura quēadmodū pr̄. ⁊ ſimilit̓ ſpūſſanctꝰcreatura v̓o ex hoc ꝙ creatura. natura mutabil̓ ē. nōeſt capax īmutabilitatis ẜm naturā. Incōmutabilitaem̄ ẜm naturā idē eſt ꝙ ſubſtātia ẜm ꝙ eſt dei. ⁊ hec ē impoſſibilis creature. ¶ Ad obiectū aūt dicēdū. ꝙ nō eſt ſimile de incōmutabilitate ex gr̄a ⁊ de illa que eſt ex natura. Qā ꝙ dico ex natura ad creatū inqͣtū creatū refertur. vt ex ſe eēt mutabile. Ꝙ aūt dr̄ ex gr̄a. refert̉ ad donū ꝯditoris nature ſuꝑadditū. Et iō dicit damaſ. ꝙ āgelus īmortalis eſt. nō natura ſed gr̄a. Et ſi dicat̉. ꝙ ſicuteternitas in qua creat̉ āgelus ⁊ aīa rōnalis eſt ei naturalis. ita poſſet eē de īmutabilitate ꝙ poſſet eē natural̓.Rn̄dēdū ꝙ eternitas illis attribuit̉. nō qꝛ n̄ poſſint habere finē. ſed qꝛ nō habebūt finē: nec aliꝗd eſt actiuū inillas res. ꝑ cuiꝰ potētiā poſſint deſtrui. ꝙ aliud ſit a ſubſtātia gubernatoris. Incōmutabilitas v̓o ſic nō ſe ht̄. ēem̄ quedā incōmutabilitas liberi arbitrij. que ſi eſſet inillis creaturis nō mererent̉ bonū aūt malū. Un̄ poſitalibertate ad merēdū que ꝯuenit creature rōnali. ꝯgruitmutabilitas ⁊ ex alia ꝑte ſicut dictū eſt eternitas: ⁊ itaẜm cundē modū ſūt eternitas ⁊ incōmutabilitas. ꝓutvtrūqꝫ eſt ꝓpiuꝫ dei. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit̉ ꝙ primꝰſtatꝰ ⁊ vltimꝰ ſunt indifferētes potētie diuine. Reſpondendū ꝙ licꝫ ex parte potētie ſit indifferētia. ex ꝑte tamēcreature ad ip̄am eſt differētia. Quod em̄ habet ex natura. minꝰ ꝑfectū eſt. ꝙͣ quod habet ex dono nature ſuꝑaddito. Si v̓o ꝯiūgeret hec duo a principio. dicerēt̉ ẜmquendam modū naturalia. q̄ modo dicunt̉ gratuita: etẜm hūc modū poſſet īmutabilitas naturalis. ſed ex participatōe creature conueſideratio de eternitate mundi.¶ Queſtio decimaquartaIte munoRanſeundum ē adconſiderationē de eternitate vl̓ de tꝑalitate mundi. circa quod hec ſunt querēda. ¶ Primo vtrum eternitas ꝯueniatmundo aut tꝑalitas. ¶ Scd̓o queritur

de coeuitate mundi ⁊ eorum que erant primo creata inmundo. ¶ Tercio ſi mundus incepit eſſe ẜm ꝙ philoſophi loquuntur de verbo incipiendi.Nembrum primumIrca primū ſic. bonitas d̓i nūꝙͣ vacua credēda eſt. ſed ab eterno fuit bonitas. ergoab eterno fuit mūdus. ¶ Itē voluntas deieterna ē. ſꝫ ſi noluit ab eterno facere md̓m⁊ voluit face̓ md̓m pꝰ. gͦ aliqͣ mutatō videt̉ eē volūtatis.ſic̄ ē ī volūtate nr̄a. ſi volumꝰ nos facere aliqd̓ nūc. ⁊ noluimꝰ priꝰ facere. mutabi l̓ videt̉ volūtas nr̄a: ergo cū volūtas eiꝰ ſit īmutabilis. nō aliqn̄ voluit facere mūdū. etaliqn̄ nō. ¶ Itē eſſentia dei fuit eterna ⁊ volūtas eiꝰ ſil̓r:aut gͦ nō ſtatim mūdū fecit aut fecit. Si ſtatim ab eterno fuit mūdꝰ. habet̉ ꝓpoſitū: ſi d̓o nō ſtatim. ergo priorerat vacatio ꝙͣ oꝑatio: ergo potētia diuīa exiuit ab otioin actū: ſed potētia que exit ab otio in actū mutabilis ēpotētia diuīa mutabilis ē: ſed hͦ eſt impoſſibile. gͦ mūus fuit ab eterno. ¶ Itē creatio ē actio qua deꝰ fecit mūdū. vel alio noīe nūcupet̉. Aut ergo deus fuit ſꝑ in illaactione. aut n̄ ſꝑ. Si ſꝑ fuit illa actio in deo. ſꝑ fuit mūdus. ⁊ ita ab eterno. Si nō ſꝑ in aliquo inſtanti erat dicere. ꝙ actio illa infuit ⁊ an̄ nō infuerat. cum ergo de nc̄agente tūc fieret agens. tūc mutatio erat. ſed deus eſt immutabilis ergo ⁊ eius actio immutabilis. ergo ſc̄ꝑ eratmūdus. ¶ Iteꝫ Augu. in li. de ciui. dei. ſicut dn̄m deumaliquādo dn̄m nō fuiſſe dicere nō audeo. ita hoīeꝫ nunꝙͣa natura fuiſſe ⁊ in quodam temꝑe primuꝫ homīeꝫ creatuꝫ fuiſſe dubitare nō debeo: ergo deꝰ ab eterno fuit dn̄sdeus. ſed dn̄s nō dicit̉ niſi alicuius rei dn̄s: ſed nō ē aliqua res cuius dicat̉ dn̄s. niſi aut mundi. aut alicuiuspartis mundi: ergo vel mundus vel aliqua ꝑs erat abeterno. reſpectu cuius dn̄s diceret̉. ¶ Ite ſit a nūc. in qͦ p̄us erat mundus: aut illud nūc preceſſit aliud nūc. aut n̄ſi aliud p̄ceſſit nūc. cum nūc ⁊ nūc nō ſint ſine variatiōealiqua variatio p̄ceſſit mundum. ſed nulla variatio p̄ceſſit mundū. ergo ante illud nō erat aliud nūc: ergo eratnūc eternitatis. ergo mundus fuit ab eterno. ¶Iteꝫ autdeus potuit facere mundum ab eterno. aut voluit ab et̄nō ⁊ nō potuit. aut potuit ab eterno ⁊ nō voluit. Si abeterno voluit ⁊ potuit habet̉ ꝓpoſituꝫ. Si v̓o voluit ⁊ nōpotuit impotēs fuit. quod eſt impoſſibile: ſi v̓o potuit ⁊noluit. nō ſūma bonitas in eo fuit. qd̓ iterum eſt incōueniēs: reſtat ergo ꝙ mūdus ab eterno fuit. ¶ Itē deusab eterno fuit. rōne potētie ſapiētie ⁊ voluūtatis. omnimoda cā ip̄ius mūdi ſiue creature: gͦ cū cauſa poſita ponat̉ effectꝰ ab eterno fuit mūdꝰ ſiue creat̉a. ¶ Itē creat̉aſiue mūdus nō ſemꝑ fuit. ergo mutatōe aliqua ꝓceſſit īeē. ſed illa mutatō nō eſt niſi creꝯtura. ergo ad mūdū ꝑtinet. ergo nō ſꝑ fuit: mutatōe ergo ꝓceſſit in eē ⁊ ſic ī infinitū. ſed hoc eſt impoſſibile. ergo mūdus ſꝑ fuit. ¶ Itēiuiūdꝰ archetipꝰ eſt. ad cuiꝰ ſimilitudinē factꝰ ē mūdꝰ ſenſibilis. mūdus aut archetipꝰ plenꝰ eſt rōnibꝰ eternis. q̄ſufficiūt ad rōeꝫ creaturaꝝ. ergo mūdꝰ ſenſibil̓ ꝗ eſt creatꝰ ſufficiētē habet cauſā ab eterno. cū mūdꝰ archetipusſit eternꝰ. ergo mūdꝰ ſenſibil̓ ē eternꝰ. ¶ Itē aliꝗd ꝓceditab eterno ꝗ eſt cōſubſtātial̓ illi a quo ꝓcedit. ſicut filiusꝓcedit a pr̄e: ⁊ aliꝗd ꝓcedit a re eterna. quod eſt diſtinctum in ſubſtātia ab illo ⁊ nō eſt eternū. ſicut generabilia ⁊ corporalia: cum ergo hec duo extrema ſint in vniuerſo. ⁊ in ordine vniuerſi nihil eſt incōpletum. duo aūtcōtingit aſſignare media vnum quod eſt illi conſimile.et non eternum. aliud quod eſt diuerſum et eternum:erunt ergo illa duo media ſi non obuiet eis impoſſibilitas rationis. ſed vnum eſt quod differt in ſubſtantia aprimo ⁊ ſic eternum. Si ergo nō obuiet impoſſibilitasrationis erit aliquid huiuſmodi. ſed tale non eſt niſimundus aut creatura aliqua mundi. ergo mundus velaliqua creatura mundi eſt eterna: et dico eternum nonſine principio cauſalitatis. ſed ſine principio dura-