Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio

cōpoſitō ſub̓e ex mat̉ia forma ē. ꝯpoſitio ex mat̓iaforma. eſt prior ꝯpoſitōe ſub̓e potētijs. Sꝫ ſic̄ habitūeſt priꝰ. ꝯpoſitō eēntie potētijs eſt prior ꝯpoſitōe materie forme: vna em̄ eadē forma ē multiplex in potetijs. he diuiſiones ſe habēt ẜm excellentiam exceſſa. Pret̓ea ſit multiplex differētia ꝯpoſitōnis. ſic̄ p̄habitu eſt. vna queqꝫ aūt ꝯpoſitō cauſet̉ mediate vel īmediate a pͥma cauſa deꝰ eſt: neceſſitas ē. tot ſunt ꝯpoſitōnes ī gene̓: ī iudicat̉ virtꝰ diuīe eēntie. ī ꝗbuſdāvideat̉ aliqͣ ſil̓itudo. ī ꝗbuſdā v̓o aliqͣ diſſimilitudo maxima. Pret̓ea in ꝗbuſdā videt̉ maior appropinquatōad ſimplicitatē. in ꝗbuſdā maior elōgato a ſimplicitate Ad qd̓ dicēdū eſt. differētia ꝯpoſitōnū ordinata ēẜm priꝰ poſteriꝰ: ſꝫ attēdendū eſt quedā dicit̉ ꝯpoſitio ꝓprie. vbi totū trahit ab ip̄is dicunt̉ ꝑtesſed magis ecōuerſo: ſic̄ eſt vbi ē totū poſſibile: ꝑtes em̄poſſibiles plus trahūt a toto ꝙͣ ecōuerſo. ſil̓r ꝑtesneris a genere: ꝓpter illa ꝯpoſitō dicimꝰ ꝑtes poſbiles ꝯponi in ſimplicibꝰ accipit̉. que aliqn̄ habēt ordinem ẜm priꝰ aliqn̄ ẜm poſteriꝰ reſpectu alioꝝ ꝯpoſitoꝝIn alijs v̓o vere dicūt̉ ꝯpoſitōes. eſt ordo ẜm priꝰ poſteriꝰ ſimplicit̓. Unde ante ꝯpoſitū ex ꝑtibꝰ nūeralibꝰ. ēꝯpoſitū ex ꝑtibꝰ integralibꝰ. Ante v̓o ꝯpoſitū ex ꝑtibꝰ ītegralibꝰ. eſt ꝯpoſitū ex ꝑtibꝰ vniꝰ forme ſcꝫ homogeneo. ante v̓o ꝯpoſitū illd̓ ē ꝯpoſitū ex mat̓ia formā. An̄v̓o illud eſt ꝯpoſitū ex ꝑtibꝰ ẜm diffinitōeꝫ. Ante v̓o illud eſt ꝯpoſitū. ex eſt eſt: ſꝫ iſta duo vltima generaꝯpoſitionū. inueniūt̉ in formis ẜm ſeip̄as acceptis. vbi inuenit̉ ꝯpoſitō materie forme. aūt vere dicat̉ ꝯpoſitō vbi totū trahit a ꝑtibꝰ: ptꝫ ex rōnepoſiti. Compoſitū em̄ dicit̉ qd̓ ex aliꝗbꝰ eſt. pars aūt inplus extēdit̉: ſꝫ ꝓprie ī his dicit̉. Dicit̉ pars a ph̓o vno in poſſibile ē quātitatē diuidi qͦquo: ẜm huncmodū dicunt̉ ꝑtes integrales ꝑtes quātitatiue. Aliov̓o dicit̉ pars qd̓ nūerat totū. vel qd̓ alio ꝯſtituitaliud nūeratū: ſic dicūt̉ duo ꝑs triū. vnitas ꝑs triū:vnitas aliquotiēs ſūpta reddit binariū. binariꝰ at̄vnitate t̓nariū ꝯſtituit. Dicunt̉ etiā ꝑtes ī diuidit̉ aliquid. ſic̄ ſunt forma mat̓ia: vtpote forma cupri materia cupri ſūt ꝑtes ſpecie cupree. Dicūt̉ etiā ꝑs illa queſunt ī diffinitōe. vt genꝰ ē ꝑs forme ſcꝫ ſpēi. Pret̓ hos etiam modos dicit̉ illud ꝑs in poſſibile eſt formā diuidiabſqꝫ quātitate. ẜm ſpēs dicūt̉ ꝑtes generis. qꝛ exillis ꝯponit̉. Similit ad hūc modū poſſunt reduci ꝑtesv̓tuales. em̄ ex illis ꝯponit̉ ſubſtātia cuiꝰ ſūt ꝑtes virtuales: vt ſubſtātia aīe ꝯponit̉ ex mēoria intelligētia volūtate. Ad illud aūt qd̓ obijcit̉ pͥmo iam dicta.Rn̄dendū eſt. ſūt em̄ genera ꝯpoſitōnū ꝓprie dicūt̉ ordinata ẜm priꝰ poſteriꝰ. Ad illud qd̓ ſcd̓o obijciebatur dicēduꝫ ē. differētie ꝯpoſitōnū ſimplicit̓ ſic accipipn̄t: ſūt enquedā ꝯpoſitōes ẜm ratōeꝫ. quedā v̓o in eſſeſimplicit̓. Que v̓o ſūt ī ſimplicit̓. aut habēt ꝑtes actudiſcretas. aut ſūt actu diſcrete. Si ſūt actu ꝑtes diſcrete. dicet̉ ꝯpoſitō nūeralis. Sites ſūt actu diſcrete. aut differūt ī forma aut differūt. Si differūt īforma. ꝯpoſitō integralis n.uꝑat̉. ſic̄ corpꝰ hūanū ꝯponit̉ ex ꝑtibꝰ ea ſunt hmōi: iſtud genꝰ ꝯpoſitōis ſubſe hꝫ plura genera. de ꝗbꝰ ē ad pn̄s dicēdū. ſūt em̄ alterius negocij. Si aūt ꝑtes differūt in forma: habētꝯſimilē formā. aut vnū eſt forma alteriꝰ. Si habēt cōſimilem formā. dicunt̉ ꝑtes homogenee. ſiue quātitatiuea quibuſdā. ſicut corpꝰ ex corporibꝰ ꝯponit̉. Si aūt vnūeſt forma alteriꝰ. dicet̉ ꝯpoſitō ex materia forma vocat̉ naturalis. Preter has ſūt due ꝯpoſitōes ẜm ratōeꝫvbi ſcꝫ duo ꝯueniūt ad ꝯſtructōeꝫ vniꝰ forme. ſicut ſuntꝑtes diffinitiue. aut vnū eſt forma alteriꝰ ſicut eſt fornaͣ eſt eiꝰ qd̓ eſt. Ad tercō obiectū dicēduꝫ. licetpoſitū inquātū hmōi diſſimilitudinē habeat reſpectumi qd̓ eſt oīno ſimplex: habet tn̄ ſimilitudineꝫ ẜm tenet ratōeꝫ vniꝰ: ẜm vere vnū eſt. magis appropinqͣtſimilitudine ad primū. ẜm v̓o minus vere vnū eſt. mi-

nus appropinquat vel magis elongatur. Articulus tercius.D terciū quo querit̉ de cauſa ꝯpoſitōis p̄me aūt dictū eſt. pͥma ꝯpoſito vniuerſalior eſt. ex quo qd̓ eſt. Sicut ī oīno ſimplici idē eſt qd̓ eſt. quo ē: ita in ꝯpoſitis differt qd̓ ē ēQuerēduꝫ eſt vtrū cōueniat om̄i creature deinde ſi ſitvniuerſalior ꝙͣ illa que ē exēplar forma vel. Tercōẜm quā ratōeꝫ accipiat̉. ꝯueniat om̄i creature videt̉: eo nullū creatū eſt ſua eēntia. nec a ſe habꝫ eſſe ſꝫaliūde depēdet: in creatura om̄i qd̓ eſt quo eſt. differūt. hec ꝯpoſitō ꝯmūis eſt om̄i creature. Pretereaiſta duo ſimplex ꝯpoſitū. diuidūt ſufficiēter ens. ī deoaūt ſolo idē eſt qd̓ ē quo ē. in om̄i alio. ē idē qd̓ eſt quo ē: ſꝫ om̄e in eſt idē. eſt ꝯpoſitū: oīs creaturahoc gene̓ ꝯpoſitōis eſt ꝯpoſita. Cōtra ſi oīs creaturahoc genere ꝯpoſitōis eſt ꝯpoſita: illud qd̓ dicit̉ qd̓ eſt vl̓quo eſt. aut eſt creatura vel. Si eſt creatura vtrūqꝫ illoꝝ aūt alterū eſt creatura aut: neutrū aūt creator eſſe poteſt. creator non ſit materiale reſpectu alicuiꝰ ꝯpoſitōnis ſiue materia. Unde augu. in libro trinitate. In ſūma perſona pars poteſt eſſe deus. qͣntomagis pars trinitatis eſſe poteſt: multo fortiꝰ nec ꝑsalicuiꝰ creature: pars ſit poſſibilis ad totū. diuīa v̓onatura reſpectu nulliꝰ eſt poſſibilis. vtrūqꝫ ergo eſt creatura. Sed dictū eſt omnē creaturā eſſe ꝯpoſitaꝫ ex quo ē quod eſt. ergo quo ē. habet in ſe vtrūqꝫ. ſic erit abirein īfinitū: oīs creatura ē ꝯpoſita. Itē vnitas creata. aut ē ip̄a vnitas ē vnū. aūt: ſi ſeip̄a vnū ē. ideſt quo ē qd̓ eſt. Si ſeip̄a vnū eſt. ſeip̄a eſt. eo vnū eſſe ꝯuertūt̉. Si v̓o alia re a ſeip̄a eſt vnū: aut illa resſeip̄a eſt vnū. aut. Si ſeip̄a eſt vnū. erit abire ī infinitū. Si aūt ſeip̄a eſt vnū. om̄is res vna ſcꝫ vnitatedicat̉ vna. illa res erit vnitas: ita ſtādū erit in primoaut erit reflexio: ſed reflexionē impoſſibile eſt eſſe in cauſis. ergo vnitas ſeip̄a eſt vna: ergo idē eſt in ea qd̓ eſt etquo eſt: eſt creatura. ergo in aliqua creatura eſt ſupradicta ꝯpoſitio. Ad quod dicēduꝫ eſt om̄is creatura dicit̉ ꝯpoſita. iſto genere ꝯpoſitōnis vno duoꝝ modorum: aut quia habet in ſe ꝯpoſitōneꝫ illam. aut quiacum alio venit ad ꝯponēduꝫ terciū. Quo em̄ eſt res vnitur cuꝫ eo qd̓ eſt. in illo qd̓ ꝯpoſitū eſt ex vtroqꝫ: itapoſitū dicet̉ ex alijs ꝯſtitutū. vel ex quo alio aliquidconſtituit̉. Si ergo accipiendo ꝯpoſitum aliquo duorūmodoꝝ. dicet̉ omnis creatura ꝯpoſita. Si v̓o coartaretur ad intentōneꝫ ꝯpoſiti. ẜm ꝯpoſitum dicit̉ ex alijsconſtitutū. eſt omnis creatura ꝯpoſita hoc generepoſitōnis: hoc ſoluit̉ primo obiectū. Ad ſcd̓m obiectum de vnitate dicenduꝫ eſt. licet vnitas ſeip̄a formaliter ſit vnū. tamē ſeip̄a effectiue. Primū aūt dicitur vere vnū ſcꝫ deus: quia nec formaliter nec effectinehabet vnitatē ab alio. Unitas v̓o creata effectiue habꝫa deo. ſed formaliter non habet ab alio ꝙͣ a ſe: homo v̓ovel lapis ab alio habet effectiue formaliter. Cum ergo dicitur in ſimplici idem eſt quo eſt quod eſt. ſi attēdatur omnino ſimplex. oportet accipere quo eſt. ẜm omne genus cauſe. Si v̓o accipiatur ſimplex per extenſionem. poteſt dici vnitas cauſa creata ſimplex quo ad genus cauſe formalis. ſed non ſimplex quo ad genus cauſe efficientis: dependet enim ẜm eſſe ab efficienti. Itemcum materia vel ſubiecto vnum conſtituit. ita in vnogenere dicetur eſſe ſimplex alio genere dicetur eſſe ꝯpoſitum. Sed adhuc poteſt obijci. loquendo de vnitateaut forma ẜm ſeipſam accepta. Intelligatur enim forma creata non indigens materia: conſtat huiuſmodiforma creata eſſet. aut ergo eſſet ſimplex aut compoſita. Simplex omnino non poteſt eſſe. cuꝫ hoc ſoli deoueniat. Unde auguſti. in libro ciui. dei. Ideo ſimplexdicitur. quia qd̓ habet hoc eſt quod habet. Unde natura dicitur ſimplex. cui non ſit aliquod habere quod poſ-