Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tum eſt qd̓ eſt ex his. ſcꝫ materia et forma. et ip̄a materia et ip̄a forma: nihilominus tn̄ ꝓpter aliquā ſimilitudinem dicit̉ ꝯpoſitum primo creatu ſiue primo hn̄s rationē entis: ꝓpter aliā aūt dicit̉ forma. ꝓpter aliam autmateria: ꝓpter ratōem em̄ ꝑfecti vel eius qd̓ eſt ſe etin ſe ſufficiēter. ꝯuenit ei primo ratō creati: ſed ꝓpter ratōem actus forme. ẜm quorū vtrūqꝫ aliquā hꝫ ſimilitudinē primo. dicet̉ forma: ẜm v̓o rōeꝫ originis potentiā primā in ſuo genere habētis. dicet̉ materia. Exhis patet ſolutio predictoꝝ. Membrum. ij.Dſcd̓m quo queritur. quare ſub ratōe celi et terre deſignatur creatō potius ꝙͣ ſubalijs ratōnibꝰ. Ad qd̓ ſic. Terra in genere principioꝝ minus eſt nobilis. Ignis aūt et aer adcorpora ſunt nobilia: creata quo ad ſubſtātiā ſuaꝫdebent nomīari: magis noīanda eſſent ſub ratōne iſtoꝝꝙͣ ſub rōe terre. Itē celū corꝑalē deſigͣt naturā. noīeceli et terre deſignant̉ niſi corꝑales creature: ſꝫ nobilior eſt creatura ſpūalis corꝑali. aliquo noīe ꝯuenientoſpiritibꝰ debeat deſignari. Item vtrūqꝫ ſit intelligbile. et vtrūqꝫ ſenſibile: quare dictū eſt in pͣs. qui fecit celos in intellectu. de terra v̓o dicit̉. qui fundauit terramſuꝑ aqͣs. Item Yſa. xlviij. dicit̉. Manꝰ mea fundauitterrā. et dextera mea menſa eſt celos: ꝓpter qd̓ ſine diſtīctōne dicit̉. manus fundauit terrā. diſtinctōne v̓odicit̉. dextera ⁊cͣ. Itē Yſa. xl. dicit̉. celos palmo ponderauit. ꝗs appēdit tribꝰ digitis molē terre: vtrūqꝫ poſſit appendi vtrūqꝫ ponderari. Ad quod reſponden noīe celi terre ẜm vnā expoſitōeꝫ. deſignat̉ ſpūalis creatura corꝑalis: vt noīe celi deſignet̉ ſpūalis.mine terre corꝑalis. Alio v̓o poteſt exponi. vt noīeceli deſignet̉ celū empirreū ſuis ꝯtētis: noīe d̓o terredeſignet̉ inferior corꝑalis creatura. alio noīe dicta eſtaqua. cuius aliqͣ ꝑs extēdit̉ vſqꝫ ad celū aqueū ſiue criſtallinū. ẜm diuerſe ſunt aque ſuꝑiores ab inferioribꝰTercio modo pōt dici celū tota materia corꝑalis. eſtſine ꝯtrarietate ſuis ꝯtentis. terra v̓o natura corpoꝑalis. hn̄s ꝯͣrietatē ſuis ꝯtētis. Scd̓ꝫ pͥmā expoſitōꝫdicit̉ ſuꝑ id in pͣs. qui firmauit terrā ſuꝑ aquas. glo. vniuerſam creaturā ſe. creaturā fecit: cuius aliqͣs excellentōres ꝑtes poſuit ex quibꝰ oīa cogitent̉ .i. intelligibiles celos et viſibilē terrā. Scd̓m ſcd̓am expoſitōeꝫ dicit aug. in. xiij. ꝯfeſſ. noīe celi intelligit̉ ſpūalis creatura. noīe terre corꝑalis. Utraqꝫ v̓o expoſitio. ſcꝫ ſcd̓a ettercia habet̉ in li. de ciui. dei. xj. dicit̉. In principio fecit deus celū et terrā. His noībꝰ vniuerſaliter eſt ſignata creatura corꝑalis et ſpūalis. vel magne due md̓i partes: ꝗbꝰ oīa creata ſunt ꝯtinent̉. Ad primū dicēdū licet terra ſit minus nobile principiū ſiue elemētū. nihilominꝰ tn̄ noīe celi terre deſignant̉ creature. Sūt em̄ſenſibilia manuductōes ad intelligibilia: celū aūt terra ſunt extrema corꝑa. qͦꝝ vnū habet plus de ſpūalitaterōne lumīs. alterū plus de corpulētia ratōne materialitatis opacitatis: et ꝓper hoc iſta duo deſignauit: terrāqꝛ plus habuit de materialitate. nomīe eius voluit deſinare materiā iſtoꝝ trāſmutabiliū inferioꝝ: mediahabeāt ꝯcomitātiā vtriſqꝫ extremis. et habeāt ꝯmūeꝫmateriā maxime ip̄a terra. celū et terrā deſignant̉. Ad ſcd̓o obiectū dicendū eſt. vtentibꝰ ſenſu oportetītelligibilia ſenſibilia declarare. Spūales v̓o ſb̓ſtātielicet ſeꝑate ſint eēntiā a corꝑalibꝰ: nihilominꝰ tn̄ a corporalibꝰ ꝯtinent̉. vtpote angeli ẜm ſuā primā creatōemcollocati ſunt in celo: aīe v̓o in corꝑibꝰ terrenis. hoc eſtin quibꝰ plus abūdat ẜm grauitatē terra: recte celūet terrā apud vtentes ſenſu exteriori interiori. non tm̄declarant̉ corꝑales creature. ſꝫ etiaꝫ ſpūales que abhisꝯtinent̉. Ad tercō obiectū dicendū. licet vtraqꝫ ſintſenſibiles ſcꝫ celū et terra: celū tn̄ dicit̉ intelligibile. ꝓpt̓ſui ſpūalitatē ſimplicitatē: et ideo diſtinguēdo inter ce

lum et terrā. dixit celos fieri in intellectu. de terra v̓odixit. nihilominus tn̄ vtrūqꝫ eſt intelligibile. et vtrunqꝫſenſibile. ẜm alterā et altera rōnem. Ad quartū v̓o dicendū. terra dicit̉ fundari a manu quandaꝫ methaphorā. non diuina eſſentia manum habeat. vel dexteram vel ſiniſtrā. ſed more fabricatoris loquit̉. manusaccipit̉ ibi in gene̓. vel qꝛ diuidit ꝯtra dextrā accipit̉ proſiniſtra. et ſiue ſic ſiue ſic. on̄dit minus ꝯplemētū ī terra ꝙͣ in celo. minus em̄ ꝯplemētū eſt in gene ꝙͣ in ſpecie.ꝓut hm̄ōi. et ſiniſtra minus nobilis eſt ꝙͣ dextera. dextera em̄ eſt principiū motus. ſiniſtra v̓o eſt quaꝫ regnatmotus. et in hoībꝰ magis eſt principiū ſuſtinēdi ꝙͣ agendi. et ꝓpter hec noīe manus in gene̓ dicendo. vel appropriatōem cointelligēdo ſiniſtra fit appropriatō potentiediuine reſpectu ip̄ius terre minus nobilis eſt. dexteram v̓o ſignat̉ appropriatō diuīe potētie reſpectu celi qd̓eſt nobilius. Hoc etiaꝫ videt̉ qd̓ dicit̉ Canti. ij. Leua eius ſub capite meo. dextera illius amplexabit̉ me leuā em̄ deſignatur iſta inferiora que nomīe terre deſignant̉ in ſcriptura. dexterā v̓o celū celeſtia. Similiter. iij. ꝓuer. Longitudo dieꝝ in dextera eius. et in ſiniſtra eius diuitie et gloria. Res em̄ ꝑpetue ad celū ꝑtinēt noīe dextere intelligūt̉. noīe v̓o ſiniſtre ea in quibushoīes gloriant̉ et ditant̉ ſcꝫ terrena. Ad quintū dicer eſt. celi dicunt̉ ponderari palmo ꝓpt̓ ſui magnitud capacitatē. et qꝛ extēdit̉ ad illū modū qͣnda hn̄s inſe ꝯtinuitatē. vt ꝑs a ꝑte ſit ſeꝑabilis natura. Terrav̓o dicit̉ appendi tribꝰ digitis. ꝓpter ſui minoritatem ēſeꝑabilitatē. et qꝛ triplex v̓tus eſt in ea. Habet em̄ virtu opacitatis. et qualitatis ꝑtinētis ad mutatōeꝫ ẜm ſb̓ſtantiā. qͣlitatis ꝑtinētis ad motū localē ẜm rōem oꝑacitatis. habet ſitū centralē. tanꝙͣ minus nobile corpusinter principia et plus materiale. Scd̓m v̓o qͣlitatē.nerabilē ordinat̉ ad generatōem. ẜm v̓o grauitatemmotum localē. he ſunt differentie imp̄ſſionū qͣs ip̄a terra recipit. Ad diſcernēdū iſtā triplice differētiā. dicūtappendi tribꝰ digitis. Preterea tres digitos deſipotētia appropriat̉ pr̄i. noticia appropriat̉ filio. vrecognitiua appropriat̉ ſpūiſancto. Habet aūt potētiāſuſceptiuā et rōne huius ordinat̉ ad potētiā. Habet etiam rōne ſue opacitatis ſplendorē. ſplendor em̄ fit ex reflexione opaci ſiue denſi. et quo ad ordinat̉ ad ip̄aꝫ notitiā. Habet etiā virtutē motiuā. ratōne cuius refert̉ adſpm̄ſanctū. recte tribꝰ digitis dicit̉ appendi. Nembrum. iij.FD terciū quo querit̉ hoc ꝯtingit accipiet eſſe ſub rōne vniuerſalis ꝑticularis.Utrū ẜm vtrāqꝫ rōem ſit eſſe creati. vl̓ ẜmalterū tm̄. ẜm rōem vniuerſalis videt̉. eo vniuerſale inqͣtū hmōi ſimilius eſt cauſe ꝓpter ratōem ꝓprietatis. Ite ſimilius eſt rōne virtutis ꝯtinēdi multa. Similius eſt etiā rōne forme. rōne em̄ forme magis eſt vniuerſalitas. aūt ratōne ſingularitatis vel ꝑticularitatis videtur. eo actus ſunt circa ſingularia. creatō aūtattus eſt ergo circa ſingulare. Itē ſingulare eſt oīnocompletū in eſſe: qd̓ magis ꝯuenit rei create. hoc etiaminagis rōne ſubſtātie tenet: ex ꝗbꝰ colligit̉ magis conuenit creati in eſſe. Contra ſic on̄dit̉ vtriqꝫ. vtrūqꝫ em̄ exit de eſſe oīno in eſſe. vtrūqꝫ habet rōeꝫ creati. Itē ſuꝑ illud reuit ab om̄i oꝑe. a generibꝰ ſcꝫ reꝝet ſpēbꝰ. ſꝫ hec ſunt ſine ſuis ſingularibꝰ. reꝗes illa diceret̉ a creatōe erat creatō vniuerſaliū ꝑticulariū. Zcendū vtriuſqꝫ eſt creatō vnius ſcꝫ inaltero. vniuerſale em̄ rōne ꝑpetuitatis. hꝫ eſſe diuinumſicut dicit ph̓s. poſitū eſt in ſingulari. vt ſi non poſſitſaluari in vno. ſaluct̉ in alio. in illo eſt terminus creatōnis. ꝑticulare ſcꝫ ſiue ſgulare in quo ſaluat̉. Uniuerſale aūt eſt qd̓ ſe. habet in ſingulari virtutſaluādi ſe. ꝓpter dictarōes vtirōem creati.ẜm vnam ratōem. illudnaliā p̄eminētiam.