Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſicut ordo in on̄dit ſapīam: ita ordo ī fieri vidr̄ on̄dere. Preterea numerātur dies ī ꝗbꝰ diuerſe ſunt facte creature. ſꝫ dies ē ſimul die. creature facte ſūtẜm ordinē. erit ordo in creatōe. Preterea nobiliꝰ etminus nobile creata ſunt. ſꝫ ita ē ī ordine facture hūanep̄ponit̉ ī faciēdo nobilius minꝰ nobili: multo fortiꝰī ſapiētia diuīa p̄ponit̉ ẜm fieri nobiliꝰ minꝰ nobili. increatōe attēdebat ordo. Cōtra. ꝑfectio potētie on̄dit̉ampliꝰ ī creādo ſimul creāda ſunt. ꝙͣ ī creādo ẜm ord: ſignū em̄ imꝑfectōis ē ſimul face̓ diuerſa. Cuꝫcreatio exeat a potētia ꝑfecta. erit creatio rerū ſil̓. mame ī generibꝰ ſpēbꝰ. et ita erit ordo ī fieri ad oꝑaprime creatōis. Itē ſil̓ ſunt rōes rerū ī mēte diuina. ſꝫẜm rōes rerū ī mēte diuīa ꝓcedūt res ī creatōeꝫ. adon̄dendū aſſil̓atōem reꝝ ſuis rōnibꝰ. ꝯgruit magisſimul creari res. ꝙͣ ẜm ordinē. et dico ordine. vt vna an̄cedat duratōe alterā. Itē qd̓ creat̉ nihilo fit. ex illa ꝑte ſumit̉ differētia ī duratōe tꝑis. vt hoc fit priusillud poſteriꝰ. Rn̄dendū ē ẜm intentōꝫ aug. ſuꝑ gen̄.ad litte. res ſimul create ſunt. licet ſit ordo inter ip̄asres creatas ẜm minꝰ nobile et magis nobile. iſte ē ordo ẜm dignitatē. Quē ordinē tāgit damaſce. dic̄. Decebat primū intellectualē ſubſtātiā fieri. ita ſenſibilē: tūc ex vtroqꝫ hoīem. Pōt tn̄ hic intelligi vt ſit prioritas tꝑis ẜm intentōem bt̄oꝝ gre. et hiero. alioꝝ expoſitoꝝ. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ ī cōtrariū. ordo on̄dſapīam ⁊cͣ. ita ſit ordo ī fieri tm̄ ī. Rn̄denduꝫē. qꝛ ꝯcurrūt ſapīa et potētia bonitas ad hoc fiatres. et ad ſint in vtriſqꝫ on̄dit̉. Potētia em̄ on̄diturmaxīe ī hoc. fiūt ſil̓. ſapīa v̓o ī hoc pulcherrime fiūt decētiſſime. bonitas v̓o ī hoc. optimo fiūt. Inv̓o on̄dit̉ potētia ī tot fiūt. In v̓o inter ſe habētordinē. on̄dit̉ ſapīa. In aūt in quadā ſufficiētia fiunt. on̄dit̉ ip̄a bonitas. Ad ſecūdū dicēdū. numeratio dieꝝ attēdit̉ duplicit̓. vel ẜm differētiā tꝑis. vel ẜmgnitōis differētiā. ad ordinē cognitoꝝ ẜm primū moī diceret̉ ordo ẜm tp̄us ī ip̄o. ẜm intentōeꝫ. b. greg bt̄i hiero. ẜm aliū v̓o modū diceret̉ ordo ꝯgnitōis ī reſpectu cognitoꝝ. Nec ē dicēdū angeli eēnt creati priꝰtꝑe. an̄ oēm diem. ſicut videt̉ innuere bt̄us hiero. dicēs.ſex milia nec nr̄i tꝑis implent̉ annoꝝ. quātas eternitates. quāta tꝑa fuiſſe arbitrādū ē. ī ꝗbꝰ angeli throni et dn̄atōes deo ſeruierūt. Sil̓r hylariꝰ ī li. de trinita.Quid magnū ē vt an̄ terrā deꝰ dn̄m nr̄m ih̓m xp̄m genuerit. angeloꝝ origo terre creatōe reꝑiat̉ antiquorum.Sꝫ videt̉ hiero. dice̓. recipiēdo alioꝝ opi. Hylariꝰ v̓odr̄ innuere. fuit dependētia creatōis angeloruꝫ acreatōe terre habeāt rōeꝫ corꝑalitatis ꝓprie. Adtercio obiectū dicēdū. ē ſimile ī hūana oꝑatōe diuina: hūana em̄ oꝑatō ꝓpter ſui imꝑfectōem ſil̓ extēdit̉ ad pl̓a: diuīa v̓o ꝓpter ſui ꝑfectōeꝫ pōt ad plura extendi. facta variatōę aliqͣ ex ꝑte ip̄ius oꝑantis. Nembrū. viij.Doctauū quo querit̉. vtruꝫ creaturaoꝑet̉ ī creatōe. qd̓ vidr̄. qꝛ diſpoſitō materie cooꝑat̉ ad ꝓductōem forme. ſꝫ creatura oꝑat̉ diſpoſitōeꝫ materie. cooꝑat̉ addiſpoſitōem forme. ſꝫ ꝓductō forme ē creato. creaturacooꝑat̉ ad creatōem. Quod et̄ vidr̄ ex v̓bis aug. dicentis in li. de trini. Exteriores oꝑatōnes ſiue bonorū ſiuemalorū angelorū vel hoīm. ſiue qͦrūcūqꝫ alioꝝ. ẜm imperiū ſuū a ſe imꝑtitas diſtributōes poteſtatū. et appetitōes cōmoditatū. ita rerū nature adhibet creat om̄ia.quēadmodū terre agriculturā. de agricultura v̓o ſimilitudinē aſſumēs ait. ego plantaui. appollo rigauit: deusaūt incremētū dedit.. coꝝ. iij. vult dice̓. naturā ſiuealia creatura cooꝑat̉ ad creatōeꝫ. Cōtra. qd̓ creat̉ denihilo fit. requirit̉ materie adoptatō: creatura tm̄ oꝑet̉ ad diſpoſitōem materie. dicet̉ cooꝑari increatōeꝫ. Itē cre-ictio ꝙͣ ſit ſb̓a creatu

re: nec ip̄a pt̄ ſe creare. ſic̄.. habitū ē: nec ꝑticepsī oꝑe creatōis. Itē ſi cooꝑaret̉. inſufficiētia videret̉ ip̄iꝰcreantis: et equalitas q̄da creature ad creaturā. quoruꝫvtrūqꝫ ( ſit impoſſibile) erit creatura. quā a creatore ꝓcedat creatō. Qd̓ ꝯcedēdū ē. Ad obiectū aūt īꝯtrariū dicēdū ē. licꝫ creatura oꝑet̉ ad diſpoſitōꝫ materie. tn̄ cooꝑat̉ ī fieri forme. ita ē mediāte fitcreatō. alia em̄ penitꝰ ē hec oꝑatio et illa. Quid fac̄ creatura? miniſtrat .ſ. ī re minꝰ nobili. excitādo deū ad ꝓductōeꝫ rei nooris. Et pōt on̄di exemplū aug. Sic̄ī ip̄a vita nr̄a mētē iuſtificādo formare pōt niſi deusp̄dicare aūt extrinſecꝰ euāgeliū hoīes pn̄t. ſolū boni ad veritatē. ſꝫ mali occaſionē. ita creatōem rerū viſibiliū deus intꝰ oꝑat̉. exteriores v̓o oꝑatōnes angelosbonos vel malos vel hoīes fiūt. Attendendū ē aūt creari oīno ſil̓r dr̄ hic. et cuꝫ dr̄. In prīcipio creauit deꝰcelū. ibi nulla coaptatō materie p̄exiſtentis reꝗrit̉.vn̄ ī illa creatōe nullū affuit mīſteriū. Et hūc duplicemmodū eiꝰ qd̓ ē creari. vidr̄ poni aug. ī li. de tri. cuꝫ dicit.Inuiſibiliū ſeminū creator ip̄e ē creator oīm rerum. qm̄quecūqꝫ ad ocl̓os nr̄os naſcēdo exeūt. ſꝫ occultis ſeminibus accipiūt ꝓgrediēdi primordia momēta debite magnitudinis. diſtinctōeſqꝫ formaꝝ. ab origētibꝰ tāꝙͣ regulis ſumūt. Ad auctoritatē aug. dicēdū ē. lꝫ videaturcreatura p̄bere mīſteriū. vt fiat excitatō ad hoc creator creet formā: tn̄ dr̄ creatura creare vel in illo oꝑmīſkare. Un̄ aug. ī li. lxxxiij. q. pn̄t artifices de nihilo aliꝗd fabricare. qꝛ corpꝰ oꝑant̉: tn̄ eos numeros ꝯueniētiā lineamētoꝝ quā corpꝰ corꝑi imprimūt inaīo. accipiūt ab illa ſūma ſapīa. ip̄os numeros ip̄aꝫꝯueniētiā lōge artificioſiꝰ ip̄o mundi corꝑi impreſſit. qd̓de nobis eſt fabri Nembrum. ix.D nonū querit̉ de ꝯditōe ꝑtinēte ad ip̄mcreari ſiue fieri: vtrū creari ſit ī tꝑe vl̓ ſit ī tꝑe. ſit ī tꝑe. ſic ꝓbat̉. Tp̄sip̄m cepit. ſi nullus eēt motꝰ. vl̓ ſpūalis creature vel corꝑalis. pn̄s p̄teritis futura accederēt: nullū eēt tp̄us omnino. Moueri aūt creaturapoſſet. ſi eēt. ē at̄ eo creat̉. tꝑe ē poſterius ip̄o cregri: ergo ē in tꝑe. Itē ſi creatio eēt in tꝑe. tꝑus p̄cederet: ſꝫ nihil ē prius creatōne niſi deus. qui ē eternus:ergo tp̄us eēt eternū: ſꝫ hoc ē verū. eternitas em̄ ē prior tꝑe. ergo creatō ē in tꝑe. Itē tp̄us ē in ſui initio. nec ſil̓ illo: ergo creatio paſſiue dicta ſit intio tꝑis vel ante initiū. erit creatio ī tꝑe. Contraaug. ꝯtra manicheū. ip̄a creatura qua fecit deus.tꝑa ceperūt. et loquit̉ de factura mūdi: ergo tp̄us ē coe creature vl̓ ip̄i creatōi paſſiue dicte. Iteꝫ vlti. ad ro.dr̄ ẜm reuelatōem miniſterij tꝑibus eternis taciti. ergoip̄a dicūt̉ eterna. ſꝫ creatō. ergo tp̄us ē ante creatōeꝫvel creatōe. In ip̄a etiā glo. eterna tꝑa dīc p̄ceſſerūtmūdi exordiū. Itē ſuꝑ illud. ij. thimo.. ante tꝑa ſecularia haymo in originali. Temꝑa ſecularia intelligimꝰ.que ex eo ceperūt: quo mūdus factus ē ad differētiaꝫtemporū eternorū: ſiue ergo accipiunt̉ tꝑa eternā ſiue ſecularia. erit tp̄us ſimul creatōe vel ante. Ad quoddicendū tp̄us accipit̉ ml̓tipliciter. Uno mēſuramotus ſuꝑceleſtis. Alio v̓o accipit̉ mēſura cuiuſqꝫ motus. ſiue rei ſpūalis ſiue corꝑalis: et ẜm neutrumiſtorū modoꝝ ē creatōe. Alio v̓o ſumit̉ tp̄us promēſura mutatōis que ſubito fit. vl̓ exitꝰ creaturein. et ẜm dicit̉ in creatōe paſſiue dicta. ſiue creatura: ẜm hūc modū principiū duratōis ſucceſſiue dr̄tp̄us. large accipit̉ ſub tp̄e. Un̄ aliqn̄ inuenit̉ in prīcipio temꝑis creauit deus celum et terrā. hoc ē in nūc. ſic̄expoīt aug. ẜm vnū modū ī li. ſuo ꝯtra manicheū. Aliov̓o modo dicit̉ et̄ in tꝑe. ſicut habitum eſt in predictaauctoritate. dicit̉ ip̄a creatura quā fecit deus. tempora ceperūt. Alio v̓o dicit̉ tp̄us duratōe. ſic