Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tendat̉ ad. vt res que habet vnitatē. dicat̉ habere numeꝝ. Om̄is v̓o res creata hꝫ vnitatē ſeip̄am: et hoc pꝫ hoc qd̓ dic̄ aug. ī li. de vera reli. om̄is res vl̓ ſubſtātiavel ſi alio melius enūciant̉ ſimul habent hec tria.vt vnū aliquid ſit. et ſpecie ꝓpria diſcernat̉ ab alijs. re ordinē excedat: ita vnitas ꝯuenit om̄i rei createSi ꝓpter hoc dicat̉ numerus diſpoſitio in ſit rescreata. hoc videt̉: qꝛ prima ꝯditio attribuit̉ in li. devera relig. om̄i rei eſt vnitas. Scd̓a v̓o ꝯditio attribuitur ab aug. ſuꝑ gen̄. eſt numerus. numerus reſpōdet vnitati: qd̓ etiā intelligit̉ ex hoc. numerus om̄i reiſpēm p̄bet. reſpondet ſpeciei. ſꝫ ſpēs eſt ſcd̓a ꝯditio. inli. de vera relig. qua ſcꝫ res ab alia diſcernit̉. ei reſpondet vnitas. Cui rn̄det vnitas? numero rn̄detſpēs. ponderi v̓o ordo: menſura vnitati. ſꝫ ex qua rōne vnitas non vidcat̉ terminatōne dicere. Preterea. magnitudo ſit infinitū diuiſione: et multitudo infini appoſitōne: et materia infinitū ſuſceptōe ſiue poſſibilitate: menſura aūt eſt vbi eſt infinitū. in om̄i reeſt menſura. Item pondus dicit̉ ẜm ſimilitudinē eiusqd̓ habet grauitatē. ẜm ſimilitudinē eius qd̓ fert̉ deorſum: ſed quedā res naturaliter ferunt̉ ſurſum vel ẜm ſimilitudinē. vt leue fert̉ ad locū ſurſum. aīa v̓o ẜm voluntatē naturaliter fert̉ ad ſummuꝫ bonū: pondus eſtꝯmūis diſpoſitō om̄i creature. Itē ſi ſunt diſpoſitōesoīs creature. ip̄e ſint creature. habebūt mēſuram numeꝝ et pondus: hoc ſint ſine diſpoſitōne. et ſint denumero eoꝝ fiūt. Item quare ponit aug. has diſpoſitōnes creature. vbi loquit̉ de fieri creature: ſcꝫ locde oꝑbꝰ ſex dieꝝ. vbi dicit. In me erant alicubi anteq̄crearet̉ vniuerſa creatura. An etiā creata ſunt. et ſi eratvbi erāt? neqꝫ em̄ ante creaturā erat aliquis niſi creator Itē aug. de li. arbi. Om̄em rem niſi numerū et menſu ordinē in diuinis. deo artifici tribuere ne cuncterisergo de re artificiata a ſummo artifice loꝗt̉. et ita de creatura. Item vident̉ iſta ꝯuenire om̄i creature. dicem̄ ambro. in examerō. lucis natura eſt. vt in menſura. in numero. in pondere ſe habebit vt alia creatura. ſꝫ oīs in ꝯſpectu eius gr̄a fit. lux creatura ſit.videt̉ in omī creatura reꝑiant̉ illa tria. Sedtra dicit aug. in li. de natura boni. vbi hec magna bonaſunt. magnū bonū eſt. et ecōuerſo: et vbi ꝑua bona ſunt. illud ꝑuū bonū eſt. et ecōuerſo. ſed lux eſt de magnis bonis. multo magis debꝫ habere iſta bona. Ad primūreſpondendū eſt. numerus ſicut dictū eſt. ꝯuenit om̄irei create: et accipit̉ numerus diſpoſitōne. quā diſcernit̉ res a re alia. que tn̄ diſpoſitō vbi ſimpliciter eſt. ſicutin rebꝰ ꝯpoſitis ex materia forma. vel eſt et qd̓ eſt hꝫintrinſecus numeꝝ. Sed accipit̉ numerus multitudine aggregata in vnū. quēadmodū obiectuꝫ eſt. Nechec diſpoſitio numerus idē dicit. quod illa diſpſitō queeſt vnitas in li. de vera reli. ſed rn̄det illi diſpoſitōni queibi ſpēs dicit̉. vnitas v̓o rn̄det illi diſpoſitōni dr̄ menſura. Ad obiectū aūt in ꝯtrariū dicendū eſt. menſura eo dicit eſſe in ſe finitū. rn̄det vnitati. ẜm vnumdr̄ ens diſtinctū. vnitas diſtinctō eſſe in ſeip̄o. ad pon differētiā reſpectu numeri aūt ſpēi rōne cuius ſit diſcretio ab alio. Ad tercō obiectū de pondere ꝯuenit om̄i creature. Dicendū eſt. pondus ſi accipiat̉ proprie. vel ẜm ſimilitudinē reſpectu ponderis in grauibꝰ. extēdit ſe ad om̄em creaturā: ſed ſi accipiat̉ ẜm illamſimilitudinē ẜm quā eſt inclinatō in finē. quēadmodumpondus eſt inclinatō in terminū. ẜm om̄i ꝯuenit creature. om̄is creatura inclinatōem hꝫ aliquā ad fine naturaliter. Ad illud d̓o qd̓ obijcit̉ de magnitudine que eſtinfinitū diuiſione. et ita de alijs. Rn̄dendū eſt. ſic dicendo infinitū: tollit quin magnitudo vel multitudoſit finitū in eſſe. et virtute: eo primū dicit̉ infinituꝫvirtute et eſſentia .i. habens finē: eſt em̄ ſibi finis:ꝙͣ em̄ eſt vere dicere. intantū extendit̉. plus pōtextendi. Qd̓ aūt obijcit̉ de materia ſimiliter dicendū

eſt. intelligit̉ hoc. qn materia habeat aliquonumeꝝ menſurā pondus. Un̄ aug. de lib. arbi. Si forme ꝑfectio nōnullū bonū ē: nōnullū bonū ē forme inchoatio. Et in li. de vera reli. in comꝑatiōe ꝑfectoꝝ informe dicit̉ ſi habet aliqd̓ forme. ꝙͣuis exiguū. ꝙͣuis inchoatū nondū eſt nihil. ita ex deo eſt. qd̓ aūt ex deo eſtſurā et numeꝝ pondus habet. Ad illud v̓o qd̓ obijcitur. menſura numerus pondus ſunt creature. et itahn̄t menſurā numerū et pondus: dupliciter pōt reſponderi. de alijs creaturis intelligit̉. vel iſte res diſpoſiteſunt in menſura numero pondere. ẜm deo hic attribuunt̉. Unde aug. ad oroſiū. Numerus pōdusſura. ip̄e deꝰ eſt: ip̄e em̄ eſt numerus ſine numero. a quoeſt oīs numerus. Ip̄e eſt menſura ſine menſura. a oīsmenſura. Ip̄e eſt pondus ſine pondere. a quo eſt omnepondus. om̄ia in numero pondere et menſura diſpoſuit. tanꝙͣ ſi dice̓t: om̄ia in ſe diſponit. Intelligit̉ et aliter:om̄ia numero et ponde̓ mēſura diſpoſuit .i. oīa fecit.numeꝝ. pondus mēſurā hn̄t. Ad aliud dicenduꝫiſte ſunt diſpoſitōnes creature. ẜm in fieri: nihilominus tn̄ extendit̉ ad creaturā ẜm eſt in eſſe. Unde ſuperillud. xj. Sap̄. Om̄ia in numero. pondere et mēſura diſpoſuiſti. dicit glo. in his ꝯſtituit deus mūdū. et gubernat. et iudicaturus eſt: ꝯſtitutio em̄ mūdi ꝑtinet ad fieriguber natō ad ꝯſeruatōem ip̄ius in eſſe. Ad illud v̓oambroſij de luce. licet quidā velint exponere de luce ſpūali: videt̉ ẜm intentōem ambroſij velit expone̓ de lucecorꝑali. eſt in mēſura numero pondere: dicit̉ tn̄ ſine his. reſpectu corpoꝝ recipiunt̉ a luce: ip̄a em̄ multiplicat ſe dando effectū alijs corꝑibꝰ inferioribꝰ: et ideodicit̉ eſſe ſine menſura et ſine numero et pondere. reſpectu effectuū ꝓcedūt ab illa. Si em̄ maior eſſet capacitas md̓i. ꝙͣ ſit: ad maius ſe extenderet effectus eius adplura. Nembrū. iij.D terciū mēbrum ꝓcedendū eſt. querit̉.Utꝝ ꝯueniāt ſolū creature. Qd̓ videt̉: qꝛqd̓ eſt. aut eſt creator aut creatura: creaI aūt nec terminat̉ nec format̉ nec ordīatur ad alijſꝫ alia ordinant̉ ad ip̄m: ei iſta ꝯueniunt. ꝯueniūt tm̄ creat̉e. Cōtra. aug. ad oroſiū. nūerus pōdus mēſura. deꝰ ē. Ad qd̓ rn̄dendū eſt ſicutibidē dr̄. et ſuꝑ gen̄. Ip̄e eſt numerus ſine numero. a ēoīs numerus. Ip̄e eſt mēſura ſine mēſura. a eſt oīsſura. Ip̄e eſt pondus ſine pondere. a eſt om̄e pondus.Un̄ pn̄t hec ſumi vel formaliter vel effectiue: ſi formalit̓ꝓut menſura dicit̉ habere qd̓ mēſurat̉. et ita de alijs:ueniūt ſoli creature. Si aūt ſumat̉ effectiue. ſic poſſuntconuenire creatori ⁊cͣ. Membrū. iiij.Dquartum queſitum quo querebatur exqua parte acciꝑent̉ ſic obijcitur. accipiant̉ vt conſequentia creaturam. inꝙͣtuꝫeſt creatura: eſſe em̄ finitum eſt ꝯſequenscreaturā inꝙͣtum huiuſmodi. ſimiliter eſſe ſpecioſum eſteſſe ordinatu: dico autem ſpecioſum a ſpecie. que eſtid cuius eſt ſpecies. ergo menſura numerus ponduserunt per ſe accidentia creature. inꝙͣtum nec ad aliudcedens referentur. Contra. iſtis reſpondent. moduet ſpecies et ordo: ſꝫ iſta tria ẜm tres ratōnes cauſe accipiuntur. modus enim ad cauſam efficientem. ſpecies adformalem exemplarem. ordo ad finalem. ergo he tres diſpoſitiones ex parte rationum in cauſa accipiūtur. Unde Auguſtinus in libro. lxxxiij. queſtionum. Uniuerſacreatura habet. quo cōſtat. quo diſcernit̉ quo congruitcauſam ergo eius trinā eſſe oportet. qua ſit. qua hic lit.et qua ſibi amica ſit. Creature autem cauſam dicimusdeum: oportet ergo eſſe trinitatem. qua nihil preſtantiꝰſiue intelligentius ſiue beatius inuenire perfecta ratio