QueſtioSeptima.
v̓o ponit creatōeꝫ. ſcꝫ ꝓductōeꝫ de nihilo. nā ſi nō poſſꝫꝓducere niſi ex aliquo. nō eſſet om̄ipotentia: cum maiorpotētia poſſit intelligi ẜm veritatem. et ita alia nō eſſetoīpotētia. ¶ Preterea ſi potētia eēt alligata materie. nōeēt om̄ipotentia: creatō gͦ eſt actus om̄i potētie. Ꝙ aūtquidā ph̓i nō ꝑuenerūt ad cognitōem creatōnis. hoc eſtqꝛ nō aſcenderūt vltra ratōem materie. Ꝙ etiaꝫ ꝑuenerūt. tum ex ſcripturis. tū ex operū ꝯſideratōibꝰ. patet ꝑhͦ qd̓ dicit̉ in .vij. li. ꝯfeſſ. vbi dicit̉. ꝓcuraſti mihi ꝑ quēdam hominē quoſdā platonicoꝝ libros ex greca linguain latinā verſos: et ibi legi nō quidē hiſdē verbis. ſꝫ hecoīno multis et multiplicibꝰ ſuaderi ratōnibꝰ ꝙ in principio erat v̓bū et verbū erat apud deuꝫ. vſqꝫ ad illud. etmūdus eū nō cognouit. Quod aūt ſequit̉. in ꝓpria venit et ſui eū nō receperūt ⁊cͣ. Et iterū et verbuꝫ caro factum eſt et habitauit in nobis. nō ibi legi. Ex quo patetcertū ꝙ ex ſcripturis tū ex rōnibꝰ cognouerūt ꝙ omīa ꝑverbū facta ſunt. ꝙ ſolo verbo fecit oīa et ita materiā. ⁊nō de ſeip̄o. quare de nihilo.¶ Queſtio. vij. de proprieatibꝰ creaturaꝝ in comꝑatōne ad cauſarRanſeundū eſt cōſequenter ad conſideratōnem creature in fieri ratōe ꝓprietatū ſiue ꝑſe accidentiū. Querit̉ gͦ de illis ꝓprietatibꝰ ſiue ꝑſe accidētibꝰ. q̄ relinquūtur ex rationibꝰ cauſaꝝ ſiue cauſis: ſub diuerſis rōnibꝰ. q̄ ſunt mēſura. numerus ⁊ pondus: ⁊ poſt hͦ de veſtigio: deinde deꝑſe accidēti. qd̓ ꝯcomitat̉ ip̄m fieri. demū de ꝑſe accidēti ſiue ꝓprietate q̄ eſt creati inqͣtū eſt ex nihilo. Primogͦ dicendū de his tribꝰ ꝯditionibꝰ q̄ ſunt in ꝯꝑatōne adcauſam. ſub ſeptem membris.¶ Et primo querendū eſt qd̓ his ratōnibꝰ deſignet̉.¶ Scd̓o vtrū ꝯueniāt creature vniuerſaliter.¶ Tercio vtrū ſolū cōueniant creature.¶ Quarto ex qua parte accipiant̉.¶ Quinto quare tot ſunt ⁊ nō plures.¶ Sexto vtrum creatura ſine his poſſit intelligi vel eſſeẜm ꝙ eſt in fieri.¶ Septimo de differentia iſtaꝝ diſpoſitionum ad aliasque videntur ꝯuenire.¶ Nlembrum. j.Irca primū ſic ꝓcedendū eſt dicit aug. ſuper Gen̄. Menſura eſt illud qͦ aliqd̓ metimur. Numerꝰ d̓o qͦ numeramus. Ponduquo appēdimus. Suꝑ illud aūt. xj. Sap̄.Om̄ia in menſura ⁊c. glo. in mēſura qualitas. in numero qͣntitas. In pondere rō ꝯſiderat̉. Sꝫ he diſtinctōnesnō vident̉ inter ſe ꝯuenire nā mēſura in quātitatibꝰ det̓mīatur quēadmodū et numerus: mēſurat̉ em̄ ad qͣntitatē ꝯtinua refert̉. ſic̄ ⁊ numerus ad diſcretā. ¶ Iteꝫ ſicutAug. ſuꝑ Gen̄. numerus om̄i rei ſpēm p̄bet. gͦ ex ꝑte qͣlitatis videt̉ accipi. nō gͦ recte dicit̉ in numero quātitas.¶ Itē ſi mēſura ⁊ numerus recipiunt̉ ẜm qͣntitatē et qͣltatē. penes quid accipiet̉ pondꝰ. cū nō ſint niſi tria .ſ. qꝛtitas. qͣlitas. relatio. penes aūt relatōem nō videt̉ accipi. pondus em̄ eſt qͣntitatis vel qͣlitatis. vt ẜm maioremjntitatē vel minorē ferat̉ deorſum. inqͣtū plus hꝫ de materia. vel ẜm qͣntitatē grauitatis q̄ eſt ꝯditō materialis⁊ ita vidēt̉ ẜm ꝓprietatē oīa ad qͣntitatē referri. vt nūerꝰad diſcretā qͣntitatē: mēſura ad ꝯtinuā. pōdus v̓o ad motū. ꝗ ẜm ph̓m inter ꝯtinuas qͣntitates nūerat̉. ¶ Sꝫ obuiat hͦ qd̓ dicit aug. ſuꝑ gen̄. Numerꝰ oī rei ſpēm p̄bet:mēſurandū p̄figit. pondꝰ v̓o in ſuo loco ordinat ⁊ ꝗeſcere facit: ſꝫ iſta tria .ſ. modus ſpēs ⁊ ordo. nō accipiūt̉ex ꝑte qͣntitatis. ſꝫ magis ex ꝑte qͣlitatis. ¶ Ad qd̓ dicēdū. ꝙ hic acpiūt̉ ꝑ qͣndā ſimilitudinē. reſpectu eoꝝ inie h̓ dicunt̉: hec aūt ꝓprie dicunt̉ in rebꝰ cor-
poralibꝰ. ꝑ qͣndā v̓o ſimilitudinē trāſferunt̉ ad res ſpūales. Unde claudiaus in tractatu de aīa. Mēſura ineſtaīe ẜmcitatē. numerꝰ v̓o ẜm virtutū numeroſitatē. pondus ẜm appetitū in id in qd̓ tēdit: et aīa rōalistribꝰ indiuiduis memoria. intellectu. volūtate ſubſiſtit.ꝗbꝰ capax eſt numeri mēſure ⁊ ponderis. Aug. v̓o ſuperGen̄. ſic diſtinguit. In aīabꝰ mēſura ē aliqd̓ agendi. neſit irreuocabilis ⁊ immoderata ꝓgreſſio: numerꝰ aūt eſtaffectōnū ⁊ v̓tutū. quo a ſtulticie deformitate. ad ſapientie formā colligit̉: pōdus volūtatis ⁊ amoris vbi appetitquid cui p̄ponat̉. Cū gͦ hec nō accipiāt̉ hic ẜm ꝓpietatēſꝫ ẜm ſimilitudinē: attēdēda eſt rō ſil̓itudinis. vt mēſur adicat̉ d̓ſitio. ẜm quaꝫ res eſt in ſe finita. qͦ ad eē ⁊ adv̓tutēīmerus inqͣtū hꝫ ſpēm et formaꝫ. qͣ diſcernit̉ abalia: pondꝰ v̓o diſpoſitō. ẜm quā ordinat̉ in finē. ¶ Adillud aūt qd̓ obijcit̉.nēſura attēdit̉ ī qͣntitate ꝯtinuaquēadmoī numerus in diſcreta ⁊ ita nō in mēſura qͣlitas. Itē numerus prebet ſpēꝫ rei. gͦ ad qualitatē potiusreferri dꝫ. ꝙͣ ad quātitatē. Rn̄dendū eſt. ꝙ mēſura vbi ꝓprie accipit̉. materialit̓ ſupponit qͣntitatē. ſꝫ formalit̓ ſuꝑponit id qd̓ termīat qͣntitatē. hic aūt accipit̉ formaliteret ideo dicit̉ in mēſura qͣlitas: ſꝫ nō attēdimꝰ hic qualitatē. ẜm ꝙ eſt vnū genus eoꝝ q̄ ſunt: ſꝫ ſicut qualitas dicit̉finire ſiue terminare qͣntitatem. ita hic diſpoſitō terminat vel finit rei eēntiā aut virtutē. vt dicat̉ eſſe eius. nonvlterius ſe extēdēs. ⁊ ſimiliter v̓tus ſiue potētia rei. Nimerus etiā accipit̉ multipl̓r. ꝓprie em̄ dicit̉ numerꝰ qͣntitas diſcreta. Itē dr̄ numerꝰ nō illa qͣntitas que habetꝑtes in ſe diuiſas: ſꝫ rō diuiſionis ab alio. Un̄ vnū nūero dr̄. qd̓ eſt in ſe indiuiſuꝫ. et ab alio diuiſum: et hͦ mōvtunt̉ numeratores. ꝗ volūt res abinuicē diſcerne̓. Adſimilitudinē primi modi accipit Rabanꝰ in glo. cū dicit̉in numero qͣntitas: res em̄ q̄ in ſpē cōſtituit̉. hꝫ plura exquibꝰ ꝯponit̉. et iſte eſt numerꝰ eēntialis n̄ accidētalis:ſicut de vna linea ꝑ diuiſionē fiūt due. Scd̓m aug. v̓o accipit̉ ſcd̓o mō. inqͣtū numerus ē diſpoſitō. ẜm quam resdiſcernit̉ ab alia re. Unde numerꝰ ẜm ethimologiā dicitur amicꝰ memeris. q. diuiſio ſiue diſcretio ẜm ſignificatōem: et ideo dicit numeꝝ om̄i rei ſpēm p̄bere. ¶ Adillud v̓o qd̓ obijcit̉ de ponde̓. ꝙ debeat accipi ẜm qͣntitatē vel ẜm qͣlitatē q̄ eſt grauitas. Dicēdū eſt. ꝙ nō accipitur hic ꝓprie ſꝫ ꝯmūiter. ẜꝫ quādā ſimilitudinē: vt ſicutponde̓ fert̉ corpus ad ſuū locū ſcꝫ deorſuꝫ. ita diſpoſitōeiſta que hic ꝑ pondꝰ ſignat̉. refert̉ ſiue ordinat̉ vnaq̄qꝫres ad ſuū fine. ¶ Ꝙ aūt dic̄ claudianꝰ. ꝙ mēſura ī aīaattēdit̉ ẜm ſuā capacitatē. refert̉ ad hͦ. ꝙ vnaq̄qꝫ res creata hꝫ qͣndaꝫ extenſionē v̓tutis termīata. ⁊ ad hūc modū dic̄ ip̄e de aīa. Ꝙ aūt dic̄ numeꝝ ẜm v̓tutū numeroſitatē. hͦ refert̉ ad hͦ qd̓ dic̄ aug. ꝙ numerꝰ dr̄ affectōnuꝫ⁊ v̓tutū eē. qͦ a ſtulticie deformitate. ad formā ſapīe colligit̉. vnde attendit mēſurā ⁊ numerū. nō ꝙͣtū ad eē ip̄iusaīe in ſe. ſꝫ ꝙͣtū ad eē eiꝰ v̓tuale. Un̄ numeꝝ attendit ip̄epenes ea q̄ ordinātur ad ſapiētiā. vt numeroſitas hm̄oivirtutū numerꝰ dicat̉. pōdꝰ d̓o ex ꝑte motiue q̄ ordinat̉ad bonitatē: et hͨ patꝫ ꝑ hͦ ꝙ ſubiūgit: ꝙ aīa tribꝰ ſubſiſtit. intellectu ſiue ꝯſilio memoria ⁊ volūtate. Nam ẜmmemoriā attēdit̉ pͥma capacitas. ẜm ꝙ eſt vis ꝯtentiuaſpēꝝ. De memoria em̄ ancedēte intellectū ⁊ volūtatē loꝗtur. Intellectꝰ d̓o ſiue ꝯciliū ad rōem ꝑtinet. q̄ ſuas virtutes colligit ad ſapiētiā. Volūtas v̓o ſuo ponde̓ ſpūaliinclinat̉ ad bonitatē. Nos aūt ꝗ loꝗmur de his tribꝰ dipoſitōnibꝰ. ꝓut prīo attēdunt̉ circa eē ip̄ius rei. deindecirca diſpoſitōes ꝯſequentes eſſe¶ Membrum. ij.Uod aūt ꝯn̄ter q̄ſitū eſt. vtꝝ hec tria ꝯueniant om̄i creature. ſic terminat̉. Numerusnō ineſt niſi rei numerabili: res at̄ naturalis que numeꝝ habet: habet et multitudinem. ⁊ vnaqueqꝫ creatura in ſe ꝯſiderata. nō ponit mulzo nec ponit numeꝘ ſi numerus extitudinem. e