Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

hec diuina eſſentia eſt mutabilis. eſi alteꝝ extremū ex ꝑte eſt mutabilitas.Articulus. iiij.D qͣrtū articulū. An ſit ꝓpriū ſolius dei; adqd̓ ſic obijcit̉. Triplex eſt potētia. volendibonū. ſciēdi om̄e vnū. faciēdi de nihilo. Sedduplicē potētiā ꝯtulit ꝯferre potuit alicui creature. terciā potētiā ſimiliter potuit ꝯferre. Itē maius veleqͣle eſt dimittere pct̄a. et creare celū et terrā: ſꝫ potētiaꝫdimittēdi pct̄a pōt ꝯferre mīſtris eccleſie. et cōtulit xp̄ohomī: potētiā creadi potuit ꝯferre. Itē diuīa eſſentiaeſt ſcd̓e bonitatis. vt eſſe bonū in gene̓ vel in ſpē: qd̓repugnat creature ꝯtulit alicui creature. Aut potētiacreandi repugnat aut repugnat. Si repugnat.tulit: ſi v̓o repugnat. in quo eſt illa repugnātia. nullūgenus oppoſitōnis videt̉ importare. Contra. ſuꝑ illd̓in pͣs. Ip̄e mādauit creata ſunt. glo. face̓ nos poſſumꝰſꝫ creare. qd̓ ꝓprie ē de nihilo aliqd̓ facere. ip̄e ſoluscreat. qd̓ ꝓpriū ē deitatis. Itē actō ꝓcedēs a ſub̓a. nō̄eſt nobilior ip̄a ſub̓a: ſꝫ res ꝓcedēs ex nihilo. minꝰ nobil̓ē ꝙͣ actio ẜm quā ꝓcedit res ex nihilo: ſꝫ creatō eſt hmōiactio. ſit nobilior. ꝓcedit ab aliqͣ re creata tanꝙͣa principio. ex potentia creādi ſit prior ip̄a actōnediſcōuenit a ſub̓a creata: erit aliqͣ creatura habenspotentiā creādi ex natura creature. em̄ xp̄c habuit potētiā creādi. hoc fuit rōne diuine eſſentie. Qd̓ ꝯcedē ē. Un̄ Aug. in li. de trini. ſicut nec ꝑentes dicimꝰ creatores hoīm. nec agricolas creatores fructuū. ꝙͣuis eorūextrinſecus adhibitis motibꝰ dei virtus iſta creādi interius oꝑet̉. ita nōſolū malos. ſꝫ etiam bonos angelos nephas eſt putare creatores. Eadē ſentētia habet̉ ſuꝑ Gene. ad lit. Ad obiectuꝫ in cōtrariū dicendū ē. eſſimile de potētia creādi et de potētia ſciendi vel volendihe em̄ potētie repugnāt creature intellectuali. ſꝫ ſuntꝑfectōem eius: potētia v̓o creādi repugnat. ſit nobilior ſubſtātia creata. Et ſi obijciat̉ de potētia dei vtrūpoſſet dare. Dicēdū ſicut poſſe dei eſt ad facienduꝫmeliorē ſe. ita nec ad faciendū creaturā parē ſibi: nec addandū ꝓprietatē ſuā. vtpote creatura ſit vbiqꝫ. qd̓ eſtꝓpriū dei: ſic nec potētia creādi res. ſit creat̉e. Si etiāpotētia creādi oīa eſt dei attribueret̉ creature. habe̓tpotētiam creandi ſe: et ita cām ſuip̄ius. Habet tn̄ aliqua creatura potētiā ſciēdi oīa. vt aīa xp̄i: ſimile ēde potētia. et ſciētia. Et ſi dicat̉. nunqd̓ eſt deꝰ impotēsreſpōdendū ē: poſſe em̄ qd̓ decꝫ ē poſſe. Adillud v̓o qd̓ obijcit̉ de potētia dimittēdi pct̄a. eſt eqͣlisvel maior ꝙͣ creare. Rn̄dendū eſt. eſt duplex potentiadimittēdi. Eſt em̄ potētia delēdi ip̄am culpā. et hec ēpria dei. Unde Yſa. xliij. Ego ſum deleo iniꝗtātes ꝓpt̓me. Eſt potētia dimittēdi peccatū rōne pene: et hāc potuit ꝯcedere creature. ꝯceſſit xp̄o homini. Iudei v̓o o crediderūt ip̄m eſſe xp̄m. dicebant ip̄m blaſphemare dicebat math̓. ix. Confide fili remittūt̉ tibi pct̄a tua.Rn̄dit aūt xp̄s. vt ſciatis qꝛ filius hoīs hꝫ ptātem in terra dimittēdi pct̄a. ait ꝑalitico. Surge ⁊c̄. Poſt ſequit̉:glorificauerūt deū. dedit talē poteſtatē hoībꝰ. Ubi diē̄hiero. Neſciētes vnū dicebāt. qꝛ nullus pōt dimitte̓ peccata niſi deus: qꝛ eos dimittit ꝗbꝰ dimittendi tribuitptātem. Ad tercio obiectū dicēdū eſt. ex fecūditatebonitatis diuine eſt dare alicui creature ẜm ſuā virtutēſcꝫ creature. Sꝫ potētia creandi ſicut dictū eſt. ꝯueītvirtuti creature. īmo repugnat. Unde decuit diuinābonitatē creature ꝯferre. Ut eēt ex virtute creatureQd̓ em̄ dicit̉ de xp̄o. Puer ille creauit ſtellas. rōne ꝑſone diuine attribuit̉. communis erat diuine creature humane.

Articulus quintusDquintum articulū. Utrū creatio ſit tꝑeex tꝑe vel ante tp̄s. Ad qd̓ arguit̉ ſic. Creatōacto inqͣtū creatō eſt eterna. ſed qd̓ eſteternū. ꝑmetitur ſe eternitati: et ꝯmetit̉ ſe. tꝑi. ſumamus tp̄s large ad euū: creatō fuit tꝑe. Itē cuꝫdeus creat hāc aīam. creato eſt in hoc nūc: ſꝫ ante nūc.fuit aliud nūc tꝑis. Sꝫ om̄e quod eſt in nūc tꝑis. qd̓ hꝫaliud nūc tꝑis ante ſe eſt in tꝑe. Itē qd̓ exit in eſſe cumprius fuerit eſt tꝑe: ſꝫ creatō exit in priusfuit. eſt in tꝑe vel cum tꝑe. Contra. qd̓ eſt principiūtꝑis eſt in tꝑe nec tꝑe ꝓprie: ſed creatō eſt principium tꝑis. eſt in tꝑe vel tꝑe ꝓprie: principiū em̄parificat̉ ei cuius eſt principiū. ſꝫ qd̓ eſt alio. inqͣtumhmōi. aſſociat̉ ei: principiū creatū erit temꝑe. ſꝫante tp̄s. Ad qd̓ dicēdū qd̓ dicit aug. xij. de ciui.dei. ego ſicut dn̄m deū aliqn̄ dn̄m fuiſſe dicere audeo. ſed ſemꝑ fuit dn̄s: erat quippe ante illā ſcꝫ creaturāꝙͣuis nullo tꝑe ſine illa ſit creato. Actio eſt ſine tꝑe.et ꝯprehēdo ſub tꝑe nūc. quod eſt principiū tꝑis: non tamen eſt in tꝑe cum ſit acto dei prima in creaturā. Nectꝑe ꝓprie dicit̉. qꝛ ei aſſociat̉ vel parificat̉. ſed ſine tꝑe .i. ſine nūc tꝑis. Ante v̓o dicit̉ eſſe rōne cauſalitatis. Ad id aūt quod ꝯbijcit̉ de creatōne huius anime.Reſpondendū eſt. creatō actō dei eſt et deus eſt: neceſt in nunc tꝑis. nec poſt nūc. quo ad hoc: ſed quo ad terminū tꝑalem quē reſpicit eſt poſt nūc tꝑis: cauſamhabeat tp̄s. ſicut eſt de rebꝰ que creant̉ mediante primomotū. Articulus. vj.Extus articulus. Utrū philoſophi habuer̄tpoſſe ex ductu ratōnis ad cognitōem creationis. quod videtur hoc quod dicitur Ro. j.Inuiſibilia dei ea que facta ſunt intellecta ꝯſpiciunt̉.ſempiterna quoqꝫ virtus eius et diuinitas: cum ergo diuinitas et virtus dei diuina cognoſci poterant ductu rationis. multo fortius ip̄a creatio que eſt eterna. Et dicit gloſa per naturalem ratōem creature reuelationem cognouerunt. Reuelationem autem dicit operacreatōnis. Quod videtur per hoc. philoſophi poſuerūt creatorem eſſe. ſicut dicit auicenna in ſua prima philoſophia. Si fuerit eius eſſe poſt non eſſe abſolute tuncaduentus eius a cauſa erit creatō. et hec eſt dignior omnibus modis dandi eſſe: quia priuatio remota eſt omnino et inducitur eſſe. Sed ſi ponat̉ priuatio taliter. eſſe precedat eam. tūc generatō eſt impoſſibilis niſi ex materia: et inductio eſſe. ſcilicet eſſe res ex re. quod eſt debile et breue futurū. Item dicitur in libro de celo mundo. per hunc numerum adhibuimus noſip̄os magnificare deum vnum creatorem eminentem proprietatibuseorum que ſunt creata: et loquitur ibi de ternario ſignāte trinitatem. Ex quo accipitur. philoſophi peruenerunt ad cognitionem creatoris. inquantum creator eſt. Sed videtur contrarium per hoc. in ſimbolo ponitur articulus. creatorem celi et terre: ſed ea que fidei ſūtſuper ratōem ſunt: ergo ex ductu ratōnis eſt peruenire ad illud. Item ratō decurrit ab ente ad ens. qualiter ergo perueniret ad cognitionem creationis. ẜmcreatio eſt ex nihilo. ratio enim non poteſt quieſcere innihilo. quieſceret autem ſi vltimo veniret ad creationē.que eſt exitus in eſſe de nihilo. Reſpondendum eſt. triplex eſt cognitio. per inſpirationem. per ſcripturarum declarationem. et operum reuelationem. omnibusiſtis modis contingit venire in cognitōnem creationis.Primo inſpirationem fidei. fides ponat creatōemItem ſcripturaꝝ diuinaꝝ inſpectionem. que eſt ex lege ꝓphetis et euāgelio. Itē opeꝝ reuelatōꝫ. reuelato oꝑum indicat om̄ipotentia eſſe in deo: om̄ipotentia