turam agere. dicit̉ etiā ꝑ ſe agere ꝑ ſuū intellectum ⁊ voluntatē agere. primo ergo mō n̄ dicit̉ ꝑ ſe agere ꝓducdo cauſata. nō enim de ſua natura ꝓducit. ſecūdo modo dicitur ꝑ ſe agere qꝛ per ſuū intellectū ⁊ voluntatemagit. ⁊ ẜm hūc modū deus dicit̉ ꝑ ſe agere. excludendoꝑ accidēs agere. Itē excludēdo agere ꝑ aliud in primiscauſatis. in ſequētibus v̓o cauſatis nō ſic eſt. ſꝫ agit aliquo mō. nō ꝓpter ſui inſufficientiā. ſed ꝓpter cauſatorūrectā ordinationē: quorū quedā ſunt nobiliora. quedaꝫv̓o minus nobilia. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit̉. ꝙ in infinitū eſſet abire. ſi prīa cā eſſet ab aliquo addito cauſa.reſpondendū ē. ꝙ aliter eſt ī primis cauſatis ⁊ cōſequētibus. In cōſequētibus enim nō eſt incōueniens ponere additionē cauſe. In primis v̓o ē incōueniens ponereadditionē cauſe. vnde ī illis attendendū eſt. ꝙ cauſa prima vniuerſalis ſeipſa ē ꝓpria horū cauſatorū. hec autēadditio ſuꝑ vniuerſale. nō eſt per aliꝗd extrinſecū. ſed ꝑvoluntatē eius. quod eſt idē ꝙ eſſentiā eius. qua vult facere rem nūc. ⁊ hoc nūc nō eſt nūc eternitatis. ſed tēporis ſiue eui. ¶ Ad id v̓o quod obijcit̉ ex alia ꝑte. ꝙ aliude ē cauſa vniuerſalis ⁊ aliunde ꝓpria. dicendū ꝙ nonſic eſt ī cauſa prīa vniuerſali. que ſe appropriat. ⁊ cauſiscōſequentibus que inueniunt̉ in cauſatis in quibus aliunde eſt cōmunitas. aliunde eſt proprietas. Primū enīſicut boecius eſt forma ſine materia. ⁊ cōditionibus ꝑticulantibus que ſunt in materia vel ſubiecto. ⁊ ideo nōhabet proprietatē ex illo modo quo dicitur ī creaturis.ſed ſua volūtate eſt actio. que cauſam vniuerſaleꝫ appropriat. ⁊ licet illa actio ſit ipſa volūtas. ⁊ voluntas ſit eterna: actio tamē eſt cū ipſo nūc tēporis. ¶ Ad aliud dicenduꝫ. ꝙ nō eſt ſimile de ſole materiali ⁊ cauſa primaſol enim materialis ẜm diuerſum ſui ſitū. vel rerū recipientiū ſui effectū vel cōicātiū. diuerſos ꝓducit effectꝰSol v̓o ſpūalis ab oī diuerſitate ſitꝰ abſtrahit̉. ⁊ ꝓpt̓ hnō ē actio eiꝰ ꝓcedēs ī cauſata actio natural̓. ſed cū īdiferēs ſit ẜm eſſentiā. ẜm actionē volūtariā ea ꝓducit.¶ Queſtio ſextā de cauſain actu. id eſt creationeIctuꝫ eſt ſupra deauſa prīa ẜm ſubſtātiā ⁊ ẜm rōnē. ſeꝗur de ipſa cā ī actu. Ad cām v̓o in actuduo ꝑtinēt querēdā. ¶ Prīo de rōe cauſe in actu ꝓut dr̄. xj. Ro. ex ipſo. ⁊ perip̄ꝫ. ⁊ ī ip̄o ſūt oīa. ⁊cͣ. ¶ Scd̓o d̓ ipſa actiōe q̄ cā ē ī actuſuo. prīa actio ad ip̄aꝫ eſſentiā videt̉ referri. actiōes v̓oappropriari ꝑſonis diuīs que ſūt vniꝰ eſſentie. prīo gͦ fiat ſermo d̓ illis rōnibus que ꝑ illas p̄poſitiōes deſignitur. Et pōt q̄ri que differētia ſit illarū rōnū īter ſe. ⁊ qͣre ille ponātur ⁊ n̄ alie. que ꝑ alias p̄poſitiōes deſignātur. aut ſi ſint alie q̄ ſunt ille. ⁊ quare n̄ plures ꝙͣ tres.¶ Membrum primumD primū ſic pōt obijci. hec p̄poſitio ex. deſignat cōditionē cauſe material̓. ſed conditiocauſe material̓ nō cōuenit prīe cauſe. gͦ nō ēdicēdū. ꝙ ex ip̄a ſint oī a ¶ Itē cū dicunt̉ oīaeſſe ī ip̄o. cōtinētia forme ītelligit̉. ſicut cū dr̄. xvij. act. inip̄o viuimꝰ mouemur ⁊ ſumꝰ ¶ Ꝙ autem ip̄e ſit formaoīuꝫ. habet̉ ī fine libri de vera reli. forma eſt omniū queab vno facta ſūt. ⁊ ad vnū nitunt̉. ⁊ loꝗtur ibi de ſūmaveritate. ¶ Itē hec p̄poſitio ꝑ. dicit rōne efficiētis. gͦ vident̉ deſignari he tres rōnes cauſe. efficiēs. formal̓ etmaterialis. ſꝫ he tres nō coīcidūt ī vnā eſſentiā. gͦ n̄ ſuntrōnes prīe cauſe cauſantis ī actu. ¶ Preterea ordo verborū nō ꝑmittit has rōnes cauſe. ratio enī cauſe materialis. nō ē ante efficientē. nec rō efficiētis ī actu ante formalē. Formalis enī ẜm quā ē efficiēs. ¶ Itē. iiij. ad ephedr̄. ꝗ eſt ſuꝑ om̄s. ⁊ ꝑ oīa. ⁊ ī oībꝰ nobis. vbi alia p̄poſitio primo ponit̉. alie v̓o due manēt. Similiter ad col̓. j.
Omīa ꝑ ip̄m ⁊ in ip̄o creata ſunt. ⁊ ip̄e eſt an̄ oēs: ⁊ oīain ip̄o ꝯſtant. vbi ponit̉ hec p̄poſitio an̄. ſꝫ p̄mittit̉ p̄poſitio ꝑ. Quid gͦ dd̓m ē de ordine iſtaꝝ rōnū ⁊ dr̄n̄tia p̄poſitonū. ⁊ ꝙ ad col̓. gemīat̉ hec p̄poſitio in. alic v̓o nōgemīant̉. ¶ Iteꝫ in li. de di. no. dr̄. ꝙ oīs ſtatus ⁊ motꝰeſt ex ipſo. ⁊ in ip̄m. ⁊ ꝑ ip̄m. ⁊ ꝓpt̓ ip̄m: ⁊ alia trāſlatōdicit. ⁊ oīs ſtatio ⁊ motꝰ ē ex qͦ. ⁊ in qͦ. ⁊ ad qd̓. ⁊ cꝰ gr̄avbi ponit ī quo. in loco eiꝰ qd̓ ē ꝑ ip̄m. ¶ Iteꝫ alibi dic̄.ex ip̄o. ⁊ ꝑ ip̄m. ⁊ ī ip̄o. ⁊ ī ip̄m ſunt oīa: vbi qͣtuor videdeſigͣre rōnes. Pret̓ea. dr̄. xj. ad ro. ī glo. ex ip̄o dicimꝰꝓpter patrē. ꝑ ip̄m ꝓpt̓ filiū. in ip̄o ꝓpt̓ ſpirituſct̄m. querō ē appropriādi iſta tria his tribꝰ ꝑſoīs. quare .n. dr̄ ꝙex patre ſint oīa. potiꝰ ꝙͣ de pr̄e: ⁊ qͣre potiꝰ ex pr̄e ꝙͣ exfilio vel ex ſpūſct̄o. cū illd̓ qd̓ ꝯueīt vni ꝑſone ꝑ effectuꝫ īcreaturis. ꝯueīat ⁊ alijs. Rn̄dendum ē. ꝙ cū dr̄ ex ip̄onō notat̉ ꝯditio cauſe materialis. ſꝫ notat̉ origo. Un̄ auguſti. ſuꝑ illud ex ipſo ⁊cͣ. In illa trinitate ſumma origo ē oīm. ⁊ ꝑfectiſſima pulchritudo. ⁊ beatiſſima delectatio: vbi noīe originis vult appropriare qd̓ ē pr̄is. rōne potētie. Hoc aūt ꝙ dr̄ in ip̄o. nō ſumit̉ rōne ꝯtinētieque refert̉ ad cauſaꝫ formalē exemplarē. ſꝫ rōne ꝯtinentie q̄ ꝯueīt bonitati. q̄ appropriat̉ ſpūiſct̄o. ẜm ꝙ dicit̉ .j.Sapi. hͦ qd̓ ꝯtīet oīa ſcientiā hꝫ vocis. Hoc aūt ꝙ dr̄ ꝑip̄m. appropriat̉ filio. lꝫ dicat cauſaꝫ efficientē: ē .n. cauſa efficiēs. qͥ hꝫ ab alia ꝑſona ꝙ ſit efficiēs: ⁊ ẜm hāc rationē dr̄ de filio. filius .n. hꝫ a pr̄e ꝙ ſit efficiēs: ⁊ qꝛ perverbū facta ſunt. q̄ facta ſunt. ideo ꝯuenient̉ appropriaꝑſone filij: n̄ tn̄ ſic h̓ appropriāt̉ vt n̄ ſint coīa omībꝰ. vn̄Amb̓. in li. de tri. Id vigilāt̉ attēde. ne ſic intelligas oīaeē ex pr̄e. vt negas eē ex filio vel ſpūſct̄o: cū ex pr̄e ⁊ perpr̄eꝫ ⁊ ī pr̄e oīa ſane dici poſſint. ſil̓r ⁊ de filio ⁊ ſpūſct̄odici p̄t. ¶ Ad illd̓ d̓o qd̓ obijcit̉ ſcd̓o dd̓m ē. ꝙ hec p̄poſitio ꝑ. lꝫ dicat cām efficiētē vt frequēt̉. n̄ tn̄ ſꝑ. ſꝫ deſigͣt̉rō exēplaris. ꝑ quā ⁊ ẜm quā res fiūt. Alit̓ tn̄ exponOrige. in ꝑte ſuꝑ epl̓aꝫ ad ro. ꝙ dic̄ ex ip̄o. hocipſuꝫ qd̓ſumꝰ indicat. Ꝙ ꝑ ipſuꝫ. ꝑ eius ꝓuidētiā diſpenſamūin vita. Ꝙ aūt dicit̉ in ipſo. ꝑfectio oīm ⁊ finis deſignatur. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit̉ de hoc ꝙ alie differētienotant̉. iiij. Ephe. dicendū eſt. ꝙ hoc eſt ẜm aliaꝫ apprpriatōeꝫ facta patri. ſicut ibi tangit glo. Suꝑ. enī dicit̉pr̄. qꝛ n̄ hꝫ aliūde. quod omēs creaturas excellit. vnderōne excellentie que ꝯuenit rōne originis. dicit̉ pat̓ eſſeſuꝑ omīa: filius v̓o ꝑ queꝫ. quia ꝑ ipſuꝫ ſit reꝑatio. ſpirituſſanctus v̓o eſt cui attribuit̉ eē ī omībꝰ nobis ꝑ gratiaꝫ. ī alijs v̓o creaturis ꝑ eſſentiā. ¶ Ad illud v̓o qd̓ dr̄de differentia poſita primo ad colocen̄. vbi primo dicit̉omīa ꝑ ip̄m creata ſunt ⁊ in ipſo ⁊cͣ. dd̓m ꝙ ly ꝑ notatibi efficientiā que eſt aliūde. q̄ appropriat̉ filio. In ipſov̓o natat immenſitatē ip̄ius. vn̄ dicit glo. eum n̄ excedūtquia immēſus eſt: vt nō vocet̉ filius ex temꝑe. ſꝫ an̄ oēꝫcreaturā. Per immēſitatē dicit̉ etiaꝫ eſſe an̄ oēs. vt on̄dat̉ excellentia eiꝰ in dignitate ſuꝑ creaturas. Hec oīagͦ attribuūt̉ filio. ſꝫ diuerſis rōnibus. vt notet̉ cauſalitas ẜm ſubſtantiaꝫ. immēſitas ẜm ꝯtinentiaꝫ virtutis.excellentia v̓o rōne dignitatis. Ꝙ aūt ſequit̉ ⁊ omīa inipſo ꝯſtant. refert̉ ad ꝯſeruatōꝫ bonitatis. ¶ Ad illd̓ d̓oquod dicit Dyo. de di. no. vbi ponūt̉ qͣtuor ex ip̄o ⁊ perip̄m ⁊cͣ. dd̓m eſt. ꝙ prima rō deſignata ꝑ hāc p̄poſitionēex. attribuit̉ patri rōne originis. q̄ ē potētie: ꝑ ip̄m. ip̄ifilio rōne ſapientie: in ip̄m v̓o ⁊ ꝓpter ip̄m ſpūiſct̄o. ratione bonitatis. que dupliceꝫ habet ꝓprietatē. ſcꝫ ꝙ terminat ⁊ finit. ⁊ hoc patet per hoc quod in alia trāſlation dicit̉. ex quo. quod ꝑtinet ad origineꝫ: in quo quodꝑtinet ad formaꝫ exemplareꝫ ſapientie: ad qd̓. qd̓ ꝑtīetad rōnē termī: cuius gr̄a. qd̓ ꝑtiet ad rōneꝫ finis: ⁊ hecduo ꝯplectit̉ bonitas. Et ſil̓r p̄t exponi illd̓ qd̓ ibidē dr̄ex ip̄o. ⁊ ꝑ ip̄m. ⁊ ī ip̄o. ⁊ ī ip̄m: vt ī ip̄o ⁊ ī ip̄m ad boītatē termināte ⁊ finientē referat̉. reliqͣ v̓o appropriēt̉ ſicutdictū ē. ¶ Ad illud v̓o qd̓ vltīo obijcit̉ de appropriatiōefacta. xj. ad ro. dd̓m ē. ꝙ alid̓ ī ſcript̉a ſonat eē ex ip̄o. ⁊alid̓ eē de ip̄o. Nā ex ip̄o dicūt̉ eē creature. nō aūt de ip̄o