Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

turam agere. dicit̉ etiā ſe agere ſuū intellectum voluntatē agere. primo ergo dicit̉ ſe agere ꝓducdo cauſata. enim de ſua natura ꝓducit. ſecūdo modo dicitur ſe agere qꝛ per ſuū intellectū voluntatemagit. ẜm hūc modū deus dicit̉ ſe agere. excludendo accidēs agere. Itē excludēdo agere aliud in primiscauſatis. in ſequētibus v̓o cauſatis ſic eſt. ſꝫ agit aliquo. ꝓpter ſui inſufficientiā. ſed ꝓpter cauſatorūrectā ordinationē: quorū quedā ſunt nobiliora. quedaꝫv̓o minus nobilia. Ad illud v̓o quod obijcit̉. in infinitū eſſet abire. ſi prīa eſſet ab aliquo addito cauſa.reſpondendū ē. aliter eſt ī primis cauſatis cōſequētibus. In cōſequētibus enim eſt incōueniens ponere additionē cauſe. In primis v̓o ē incōueniens ponereadditionē cauſe. vnde ī illis attendendū eſt. cauſa prima vniuerſalis ſeipſa ē ꝓpria horū cauſatorū. hec autēadditio ſuꝑ vniuerſale. eſt per aliꝗd extrinſecū. ſedvoluntatē eius. quod eſt idē eſſentiā eius. qua vult facere rem nūc. hoc nūc eſt nūc eternitatis. ſed tēporis ſiue eui. Ad id v̓o quod obijcit̉ ex alia ꝑte. aliude ē cauſa vniuerſalis aliunde ꝓpria. dicendū nonſic eſt ī cauſa prīa vniuerſali. que ſe appropriat. cauſiscōſequentibus que inueniunt̉ in cauſatis in quibus aliunde eſt cōmunitas. aliunde eſt proprietas. Primū enīſicut boecius eſt forma ſine materia. cōditionibusticulantibus que ſunt in materia vel ſubiecto. ideohabet proprietatē ex illo modo quo dicitur ī creaturis.ſed ſua volūtate eſt actio. que cauſam vniuerſaleꝫ appropriat. licet illa actio ſit ipſa volūtas. voluntas ſit eterna: actio tamē eſt ipſo nūc tēporis. Ad aliud dicenduꝫ. eſt ſimile de ſole materiali cauſa primaſol enim materialis ẜm diuerſum ſui ſitū. vel rerū recipientiū ſui effectū vel cōicātiū. diuerſos ꝓducit effectꝰSol v̓o ſpūalis ab diuerſitate ſitꝰ abſtrahit̉. ꝓpt̓ h ē actio eiꝰ ꝓcedēs ī cauſata actio natural̓. ſed īdiferēs ſit ẜm eſſentiā. ẜm actionē volūtariā ea ꝓducit. Queſtio ſextā de cauſain actu. id eſt creationeIctuꝫ eſt ſupra deauſa prīa ẜm ſubſtātiā ẜm rōnē. ſeꝗur de ipſa ī actu. Ad cām v̓o in actuduo ꝑtinēt querēdā. Prīo de rōe cauſe in actu ꝓut dr̄. xj. Ro. ex ipſo. perip̄ꝫ. ī ip̄o ſūt oīa. ⁊cͣ. Scd̓o ipſa actiōe ē ī actuſuo. prīa actio ad ip̄aꝫ eſſentiā videt̉ referri. actiōes v̓oappropriari ꝑſonis diuīs que ſūt vniꝰ eſſentie. prīo fiat ſermo illis rōnibus que illas p̄poſitiōes deſignitur. Et pōt q̄ri que differētia ſit illarū rōnū īter ſe.re ille ponātur alie. que alias p̄poſitiōes deſignātur. aut ſi ſint alie ſunt ille. quare plures ꝙͣ tres. Membrum primumD primū ſic pōt obijci. hec p̄poſitio ex. deſignat cōditionē cauſe material̓. ſed conditiocauſe material̓ cōuenit prīe cauſe. ēdicēdū. ex ip̄a ſint a Itē dicunt̉ oīaeſſe ī ip̄o. cōtinētia forme ītelligit̉. ſicut dr̄. xvij. act. inip̄o viuimꝰ mouemur ſumꝰ autem ip̄e ſit formaoīuꝫ. habet̉ ī fine libri de vera reli. forma eſt omniū queab vno facta ſūt. ad vnū nitunt̉. loꝗtur ibi de ſūmaveritate. Itē hec p̄poſitio. dicit rōne efficiētis. vident̉ deſignari he tres rōnes cauſe. efficiēs. formal̓ etmaterialis. ſꝫ he tres coīcidūt ī vnā eſſentiā. ſuntrōnes prīe cauſe cauſantis ī actu. Preterea ordo verborū ꝑmittit has rōnes cauſe. ratio enī cauſe materialis. ē ante efficientē. nec efficiētis ī actu ante formalē. Formalis enī ẜm quā ē efficiēs. Itē. iiij. ad ephedr̄. eſt ſuꝑ om̄s. oīa. ī oībꝰ nobis. vbi alia p̄poſitio primo ponit̉. alie v̓o due manēt. Similiter ad col̓. j.

Omīa ip̄m in ip̄o creata ſunt. ip̄e eſt an̄ oēs: oīain ip̄o ꝯſtant. vbi ponit̉ hec p̄poſitio an̄. ſꝫ p̄mittit̉ p̄poſitio. Quid dd̓m ē de ordine iſtaꝝ rōnū dr̄n̄tiapoſitonū. ad col̓. gemīat̉ hec p̄poſitio in. alic v̓ogemīant̉. Iteꝫ in li. de di. no. dr̄. oīs ſtatus motꝰeſt ex ipſo. in ip̄m. ip̄m. ꝓpt̓ ip̄m: alia trāſlatōdicit. oīs ſtatio motꝰ ē ex. in. ad qd̓. cꝰ gr̄avbi ponit ī quo. in loco eiꝰ qd̓ ē ip̄m. Iteꝫ alibi dic̄.ex ip̄o. ip̄m. ī ip̄o. ī ip̄m ſunt oīa: vbi qͣtuor videdeſigͣre rōnes. Pret̓ea. dr̄. xj. ad ro. ī glo. ex ip̄o dicimꝰꝓpter patrē. ip̄m ꝓpt̓ filiū. in ip̄o ꝓpt̓ ſpirituſct̄m. que ē appropriādi iſta tria his tribꝰ ꝑſoīs. quare .n. dr̄ex patre ſint oīa. potiꝰ ꝙͣ de pr̄e: qͣre potiꝰ ex pr̄e ꝙͣ exfilio vel ex ſpūſct̄o. illd̓ qd̓ ꝯueīt vni ꝑſone effectuꝫ īcreaturis. ꝯueīat alijs. Rn̄dendum ē. dr̄ ex ip̄o notat̉ ꝯditio cauſe materialis. ſꝫ notat̉ origo. Un̄ auguſti. ſuꝑ illud ex ipſo ⁊cͣ. In illa trinitate ſumma origo ē oīm. ꝑfectiſſima pulchritudo. beatiſſima delectatio: vbi noīe originis vult appropriare qd̓ ē pr̄is.ne potētie. Hoc aūt dr̄ in ip̄o. ſumit̉ rōne ꝯtinētieque refert̉ ad cauſaꝫ formalē exemplarē. ſꝫ rōne ꝯtinentie ꝯueīt bonitati. appropriat̉ ſpūiſct̄o. ẜm dicit̉ .j.Sapi. qd̓ ꝯtīet oīa ſcientiā hꝫ vocis. Hoc aūt dr̄ip̄m. appropriat̉ filio. lꝫ dicat cauſaꝫ efficientē: ē .n. cauſa efficiēs. hꝫ ab alia ꝑſona ſit efficiēs: ẜm hāc rationē dr̄ de filio. filius .n. hꝫ a pr̄e ſit efficiēs: qꝛ perverbū facta ſunt. facta ſunt. ideo ꝯuenient̉ appropriaꝑſone filij: tn̄ ſic appropriāt̉ vt ſint coīa omībꝰ. vn̄Amb̓. in li. de tri. Id vigilāt̉ attēde. ne ſic intelligas oīa ex pr̄e. vt negas ex filio vel ſpūſct̄o: ex pr̄e perpr̄eꝫ ī pr̄e oīa ſane dici poſſint. ſil̓r de filio ſpūſct̄odici p̄t. Ad illd̓ d̓o qd̓ obijcit̉ ſcd̓o dd̓m ē. hec p̄poſitio. lꝫ dicat cām efficiētē vt frequēt̉. tn̄ ſꝑ. ſꝫ deſigͣt̉ exēplaris. quā ẜm quā res fiūt. Alit̓ tn̄ exponOrige. in ꝑte ſuꝑ epl̓aꝫ ad ro. dic̄ ex ip̄o. hocipſuꝫ qd̓ſumꝰ indicat. ipſuꝫ. eius ꝓuidētiā diſpenſamūin vita. aūt dicit̉ in ipſo. ꝑfectio oīm finis deſignatur. Ad illud v̓o quod obijcit̉ de hoc alie differētienotant̉. iiij. Ephe. dicendū eſt. hoc eſt ẜm aliaꝫ apprpriatōeꝫ facta patri. ſicut ibi tangit glo. Suꝑ. enī dicit̉pr̄. qꝛ hꝫ aliūde. quod omēs creaturas excellit. vnderōne excellentie que ꝯuenit rōne originis. dicit̉ pat̓ eſſeſuꝑ omīa: filius v̓o queꝫ. quia ipſuꝫ ſit reꝑatio. ſpirituſſanctus v̓o eſt cui attribuit̉ ī omībꝰ nobis gratiaꝫ. ī alijs v̓o creaturis eſſentiā. Ad illud v̓o qd̓ dr̄de differentia poſita primo ad colocen̄. vbi primo dicit̉omīa ip̄m creata ſunt in ipſo ⁊cͣ. dd̓m ly notatibi efficientiā que eſt aliūde. appropriat̉ filio. In ipſov̓o natat immenſitatē ip̄ius. vn̄ dicit glo. eum excedūtquia immēſus eſt: vt vocet̉ filius ex temꝑe. ſꝫ an̄ oēꝫcreaturā. Per immēſitatē dicit̉ etiaꝫ eſſe an̄ oēs. vt on̄dat̉ excellentia eiꝰ in dignitate ſuꝑ creaturas. Hec oīa attribuūt̉ filio. ſꝫ diuerſis rōnibus. vt notet̉ cauſalitas ẜm ſubſtantiaꝫ. immēſitas ẜm ꝯtinentiaꝫ virtutis.excellentia v̓o rōne dignitatis. aūt ſequit̉ omīa inipſo ꝯſtant. refert̉ ad ꝯſeruatōꝫ bonitatis. Ad illd̓ d̓oquod dicit Dyo. de di. no. vbi ponūt̉ qͣtuor ex ip̄o perip̄m ⁊cͣ. dd̓m eſt. prima deſignata hāc p̄poſitionēex. attribuit̉ patri rōne originis. ē potētie: ip̄m. ip̄ifilio rōne ſapientie: in ip̄m v̓o ꝓpter ip̄m ſpūiſct̄o. ratione bonitatis. que dupliceꝫ habet ꝓprietatē. ſcꝫ terminat finit. hoc patet per hoc quod in alia trāſlation dicit̉. ex quo. quod ꝑtinet ad origineꝫ: in quo quodꝑtinet ad formaꝫ exemplareꝫ ſapientie: ad qd̓. qd̓ ꝑtīetad rōnē termī: cuius gr̄a. qd̓ ꝑtiet ad rōneꝫ finis: hecduo ꝯplectit̉ bonitas. Et ſil̓r p̄t exponi illd̓ qd̓ ibidē dr̄ex ip̄o. ip̄m. ī ip̄o. ī ip̄m: vt ī ip̄o ī ip̄m ad boīta termināte finientē referat̉. reliqͣ v̓o appropriēt̉ ſicutdictū ē. Ad illud v̓o qd̓ vltīo obijcit̉ de appropriatiōefacta. xj. ad ro. dd̓m ē. alid̓ ī ſcript̉a ſonat ex ip̄o.alid̓ de ip̄o. ex ip̄o dicūt̉ creature. aūt de ip̄o