entia ꝙͣ ars. Unde licet ſcientia diuina exiēdat ſe ad bona ⁊ mala. ars tamen vel ratio exemplaris que eſt ratōfaciendi. Determinat bona. non ꝙ ars vel habens artēnon cognoſcat mala. vt vitet vel puniat. ſed non vt faciat. quo ad rationem autem cognitionis conuenit cumſcientia. ¶ Ad ſecundo obiectum. dicendum eſt ꝙ dicere prout pertinet ad creaturas. cum dicitur dixit ⁊ facta ſunt. non habet in ratione ſua tm̄ hoc. ſcilicet cogitando intueri. ſed manifeſtare id qd̓ eſt in arte vel ratione exemplari. ⁊ ideo licet mala intelligantur vel cogitādo inſpiciantur a ſummo ſpiritu. non tamen dicuntur.quia non ſunt ad manifeſtandum. ſiue non manifeſtantid quod eſt in ſumma arte. ſiue in ratione exemplari.¶ Ratione huius queritur. qd̓ ſit eſſe vitam in ipſo hecenim videntur conuerti. habere rationem exemplarem.⁊ eſſe vitam in ipſo. Cum enim viuere dicatur multipliciter. ẜm vegetationem. ẜm ſenſum. ẜm intellectum. ẜmmotum. ẜm quam ſimilitudinem dicantur res viuere ⁊habere vitam in ipſo. non enim ad ſimilitudinem eiusvite que eſt ẜm vegetationē. cum enim hec vita ſit tm̄ reimaterialis ⁊ corporalis. nec ẜm ſimilitudinem illiꝰ vite que dicitur ẜm ſenſuꝫ. cū illa vita nō viuāt niſi corpora. ⁊ forme que a corporibus nō ſeparantur. nec vita videtur dici ẜm eam ſimilitudinem que eſt ẜm intellectū.ſi enim hoc eſſet. cum mala etiam intelligatur. ⁊ habeant eſſe in intellectu. ⁊ vitam in mente peccātis. diceret̉malum in ipſo vita. quod cum non ſit. nō dicetur viuereẜm illam ſimilitudinē. ¶ Item triplex eſt actus eſſe intelligere ⁊ viuere. viuere v̓o addit ſuper intelligere ⁊ ſuper eſſe. quid ergo dicitur amplius cum dicitur. omniain ipſo vita ſunt. Ultra hoc ꝙ dicitur. omnia in ipſo velin intellectu ipſius ſiue q̄ differentia deſignat̉. ¶ Iteꝫ cūdicitur ꝙ res habent vitam in primo. ⁊ quedam res habent vitam in ſuo genere. nunquid magis dicuntur viuere cum habent vitam in ſuo genere. ꝙͣ ꝙ habent vitaꝫin primo. ¶ Qd̓ habeant plus de vita in ſuo genere. videtur eo ꝙ in ſuo genere proprio habēt eſſe ſimpliciter.in deo eſſe ẜm quid. eſſe enim in cauſa eſt eſſe ẜm quid.ergo res prout ſunt in ſuo genere plus habent vite ꝙͣ cūſint in ipſo. ¶ Contra dicit Augu. ſuꝑ Ioh̓. omnia anteꝙͣ fierent. ⁊ cum facta ſunt. ⁊ cum variant̉. ſunt in ip̄onō in eo ꝙ ſunt in ſeipſis. ſed ẜm immutabilitatem rationū: cuꝫ autē ſint in ipſo ẜm immutabilem rationē. magis ſunt vita in ipſo ꝙͣ in ſeipſis. ¶ Item Anſel. quicqͥdfactum eſt. ſiue viuat ſiue nō viuat. aut quocūqꝫ mō in ſeſit. in ipſo eſt vita ⁊ veritas. ſicut ergo ad ſcientiaꝫ diuinaꝫ nihil facit. ſiue res ſint ſiue nō ſint. ita nihil ad hocꝙ ſint vita in ipſo. ſiue ſint ſiue nō ſint. ¶ Iteꝫ omnia dicuntur in ipſo vitā. ſed quicquid eſt in deo nō eſt niſi deus. ⁊ ꝙ dicitur ꝙ ſunt vita. hoc nō tollit illud ꝙ ſint deus. ergo omnia que ſunt in ipſo. vita ſunt ipſe. ſed omīaſunt in ipſo vita. ergo omnia qd̓ ipſe. Sed ex hoc ſequeretur. ꝙ omnia ſunt vnum. ¶ Item omnia ſunt in ip̄o vita. aut ergo hoc dicitur quia ſunt in eius eſſentia. aut hͦdicitur ratione potētie. vel ſapientie. vel bonitatis ratione eſſentie non videtur. eſſe enim in eſſentia. hoc ē eſſe ipſam eſſentiam. hoc autem eſt eſſe idem quod ipſe.Si v̓o ratione potentie ratione potētie dicuntur ſubeſſe omnia. tam bona ꝙͣ mala. ergo non dicuntur eſſe inipſa vita ratione potentie. ¶ Preterea in verbo dicuntur eſſe vita. ergo ratione ſapientie. cum ſapientia approprietur verbo. ¶ Qd̓ autem non ratione ſapientie. videtur. Nam ſapientia dei nō reſpicit facta tm̄ ab ipſo. ſedquecūqꝫ fieri poſſunt ab aliquo. ergo non dicitur ratione ſapientie. nec ratione voluntatis. voluntas enim reſpicit ea que fiunt. que autem poſſunt fieri. ⁊ ſi nunꝙͣ fiant in ipſo vita ſunt. ergo non dicuntur eſſe vita in ipſoratione voluntatis. ¶ Item ſi omnia ſunt in ipſo vita.ẜm ꝙ ſunt in ipſo vita. aut ſunt vnum. aut ſunt multa. ſiſunt vnum. nō aliud vnum ꝙͣ ipſe. ergo omnia ſunt ideꝫ
quod ipſe. ſi omnia ſunt multa. ẜm ꝙ ſunt vita in ipſo.non alia multa ꝙͣ in ſuo genere. ergo prout multa ſunt īgenere ſuo. ſunt in ipſo vita. ¶ Cōtra in ſeipſis ſunt corruptibiliter entia. ſed prout ſunt ī ipſa vita ſunt incommutabiliter entiā. nō ergo prout multa ſunt in ſuo genere. ſunt in ipſo vita ergo. ¶ Ad iam dicta reſpondendūeſt. ꝙ cum dicitur omnia ſunt vita in ipſo. reduplicatiofacienda eſt huius determinationis in ipſo. vt ſic dicatur. omnia in ipſo. ſunt vita in ipſo. Si v̓o queratur ẜmquā ſimilitudinem vite. dicēdum eſt ꝙ vel ẜm excellentiorem modum ꝙͣ ſunt modi iam ſupradicti. vel aptabit̉ille modus qui eſt viuere ẜm intellectuꝫ ⁊ motum. vt dicantur illa eſſe vita. q̄ ſunt ad modum intelligētie practice. recte ſe habentis anteꝙͣ producantur in actum. bona enim ſunt in ītellectu practico ⁊ habent quandaꝫ vitam. ibi anteꝙͣ exeant in actum. excellētius auten longein ipſa intelligentia diuina. Nec eſt ſimile qd̓ obijcit̉ demalis que viuunt in intellectu practico ipſius peccatoris. hoc eniꝫ viuere nō proprie dicitur. ſed ſicut diciturde peccatoribus ꝙ viuunt in morte. quibꝰ ſcilicet morsnon deficit. ſed hoc viuere importat eſſe incorruptibilein ipſa mēte agentis. vt a quo ẜm ſimilitudineꝫ poſſit aliud procedere. quia ergo in intelligentia practica rectediſpoſita habet de vtroqꝫ ſcilicet de intellectu ⁊ motu.ideo per quandam ſimilitudinem dici poteſt reſpectu eorum que viuunt ī intellectu practico. ¶ Ad ſecūdum dicendum eſt. ꝙ viuere prout dicitur. omīa in ipſo ſunt vita. Differt ẜm rationem ab eo ꝙ eſt eſſe in ipſo ⁊ eſſe inintellectu ipſius. Nam eſſe in ipſo hoc reſpicit ad potentiaꝫ eſſe in intellectu ad ſciētiam ſiue ſapientiaꝫ. eſſe d̓oin ipſo vita ſiue viuere ad ſcientiam beneplaciti. que ſuperaddit bonitatem reſpectu cognitionis. vnde dicit eſſe in intellectu practico. ¶ Ad terciuꝫ dicendum. ꝙ nondicuntur magis vita. ea q̄ habent vitam in primo vel inſuo genere. ꝙͣ ea que habent ſolam vitam in primo. ſꝫ dicuntur pluribus de cauſis viuere. Cū eniꝫ dicitur. xvij.act. In ipſo viuimus mouemur ⁊ ſumus. vita dicit̉ ẜmaliam rationē ꝙͣ cum dicitur omnia ſunt ī ipſo vita. Cūenim dicitur in ipſo viuimus. ponitur conſeruatio viteiam exiſtentis. cum autem dicitur in ipſo erat vita. notatur immutabilitas ſciētie beneplaciti. ⁊ hec preceditres. illa ſequitur. pluribus ergo rationibus poſſunt dici viuere. ſed non magis. quia non eſt ponere excellentiorem vitam illa que eſt deus. vel ẜm ꝙ ſunt in illo vita.Nec eſt contrariuꝫ ꝙ in ſeipſis habent eſſe ſimpliciter.hoc enim eſſe ſimpliciter. nō eſt niſi ꝙͣtum ad ipſas resin ſeipſis. nō ꝙ ſit nobiliꝰ eſſe ī ꝓprio genere. ꝙͣ eſſe cauſe quo ſunt cauſata cum ipſa cauſa ¶ Ad quartum dicendum. ꝙ eſſe in deo dicitur dupliciter. vno modo dicunt̉eſſe in deo que ſunt idem ẜm eſſentiam. vt potētia. ſapiētia. bonitas. que ſunt ideꝫ quod eſſentia dei. Et hoc modo quicquid eſt in deo eſt deus. Alio modo dicuntur eſſe in deo ſicut in cauſa. ⁊ ẜm hoc dicuntur cauſata eſſe īipſo. ⁊ ſic dicuntur vita in ipſo. per hūc moduꝫ nō omīaque ſunt in ipſo ẜm ſeipſa accepta. ſunt quod ipſe. ſꝫ inꝙͣtum ſunt in ipſo. hoc eſt rationes exemplares ipſaruꝫunt idem quod ipſe. vnde homo cum ſit in deo vita. ẜmꝙ homo nō eſt deus. ⁊ ita de alijs cauſatis. cū ergo dictur. ꝙ omnia ī ipſo ſunt vita in ipſo. nō aliud eſt ꝙ ſi dicatur rationes exemplares ſunt in ipſo. ẜm quas eſt ſicdicta vita cauſatorū. ¶ Ad quintū dicēdum eſt. ꝙ cū oīadicantur ī ipſo vita. hoc eſt ratiōe ſapiētie vel ſciētie beneplaciti. que eſt ī intellectu practico. in quo viuūt eternaliter cauſata cuꝫ ratiōe ſciētie cū ratione beneplaciti.¶ Ad illud v̓o quod videtur cōtrarium eſſe de ipſa ſapentia vel ſciētia ꝑ ſe qua cognoſcūtur bona ⁊ mala. Dicēdum ꝙ ſcientia beneplaciti reſpicit tm̄ bona ex alia ꝑte. licet beneplacitū ſit ſufficiēs cauſa exiſtētie rerum. etita reſpiciat tm̄ res exiſtētes. nihilominꝰ ea que poſſunteſſe. dicūtur vita in ipſo. beneplacitū enim eternū eſt. et