ei quod eſt non eſſe ex aliquo. nec ei quod eſt eſſe ꝑ ſe:ergo poſſunt ſimul concidere: ſed nō niſi in prima materia. ergo prima materia poteſt eſſe. non tamen ab aliquo principio. Hoc etiam aſtruitur per hoc. ꝙ pͥmamateria eſt ens in potentia ẜm genus ſuum. ſicut opifex in potentia ẜm genus ſuum: ſi ergo haberet principium aliquis daret ei eſſe in potentia: ergo poſſet eſſein potentia. cum nondum eſſet in potentia: ergo potentiam illam precederet alia potentia. ⁊ illa non eſſꝫ niſimaterialis. quia potentia reſpectu actus que nondumeſt in actu. quo ad hoc materialis eſt: ergo materiamprecederet materia: ſed hoc eſt impoſſibile. ergo pͥmapotentia in recipiendo ſemper eſt in aliquo ſuo actu.ſicut prima potentia in agendo: ergo ſunt duo principia. ¶ Item potentia materialis ſiue materia eſt principium omīs tranſmutatōnis. quod enim tranſmutatur de vno in aliud poteſt tranſmutari: ergo potētia iāeſt: ⁊ ꝓpter hoc dixerunt philoſophi materiam eſſe ingenerabilem ⁊ incorruptibilem. Si autem materia deion eſſe in eſſe procederet. precederet eam tranſmutatio: ⁊ ſic abiret in infinitum. Neceſſe eſt ergo ſtare. vtmateria prima ſit intranſmutabilis de non eſſe in eſſe.ẜm quod ſic eſt immutabile. eternum eſt: ⁊ cum ſit indiuerſitate ſubſtantie. ſine principio erit: hoc .n. dicūꝓpter hoc. ꝙ filius eſt a patre eternaliter. ſed non in diuerſitate ſubſtantie. ¶ Item cum ſint quatuor generacauſaꝝ. efficiens. formalis. finalis ⁊ materialis: tresauteꝫ cauſe ab eterno ſunt. quarum nulla eſt ab altera: pari ratōne erit cauſa materialis eternaliter. quenon erit ab efficientē. Aut ſi non eſt: que ratio differētie. ¶ In contrariuꝫ v̓o ſic obijcit̉. Unum naturalitereſt ante multa. ergo vnum in genere principij an̄ multa in illo genere: cum ergo nobiliſſima conditio attribuenda ſit principio primo. erit principium primum.vnū ſolum non multa. ¶ Item eſt potentia que ſempeeſt in actu. ⁊ eſt potentia que non eſt in actu ſemꝑ: ſedquod exit de potentia in actum. exit per id quod eſt inactu. Materia gͦ cum exeat de potentia in actum. exitꝑ id quod eſt in actu. In primis gͦ dependet materia aprincipio. cuius potentia eſt ſemꝑ in actu: gͦ vnū ſoluꝫerit principiū. videlꝫ id quod ſemꝑ eſt in actu. ¶ Itemph̓us. actus naturaliter precedit potentiam. ⁊ loquit̉de potentia que ꝑficit̉ ꝑ actum. ſꝫ actus qui ꝑficit materiam ẜm forma. nō ponit̉ vnum principiū eternalit̓.ergo nec materia que ab eo perficit̉: dignius .n. eſt ꝑficiens perfecto. ¶ Iteꝫ materia ſuſceptibilis eſt priuationis. ſed quod eſt principium primū eſt ſine priuation: gͦ materia condiuidit in rōne principij ꝯtra pͥmūprincipiū. ¶ Iteꝫ materia eſt ſuſceptibilis tranſmutatōis ab vno in aliud. ſed quod eſt hmōi eſt defectibile:ſꝫ primū principiū nō eſt deficiēs. gͦ materia prima nōeſt ꝯdiuidens ꝯtra primū principiū in agendo. ¶ Itēmateria hꝫ potentiaꝫ determinatā. lꝫ .n. habeat potentiam ad hanc formā vel ad illam: nō tamen hꝫ potētiāad omne eſſe quod ſit: ergo cum potentia primi principij actiui ſit infinita. non habent ſe ex equo in rationeprincipij. ex quibꝰ cōcludit̉. ꝙ non ſunt duo principiaprima. opifex ⁊ materia. Auctoritatibꝰ hͦ idē aſtruitur. Cum .n. dicit̉ in li. gen̄. In principio creauit deꝰcelum ⁊ terram. ꝑ celum ⁊ terram intelligitur materiacorꝑalis ⁊ ſpūalis: gͦ materia cum ſit creata principiūhꝫ. Unde Aug. in li. ꝯfeſſi. In principio fecit deus celum ⁊ terram .i. in verbo ſibi coeterno fecit materiamcreature ſpūalis ⁊ corꝑalis. ¶ Item in eodeꝫ li. dicit.Duo reperio que feciſti carētia tꝑibꝰ. Unū qd̓ ita formatū. vt ſine vllo defectu. ſine vllo interuallo mutationis: ꝙͣuis mutabile: tn̄ nō mutatuꝫ tua eternitate atqꝫimmutabilitate ꝑfruat̉. Alteꝝ ꝙ ita informe erunt. vtex qua forma. in quaꝫ formā vel motōnis vel ſtationismutaret̉. quo tempori ſubderet̉ nō haberet: ſꝫ hoc fuit

materia. ergo materia habuit principiū: nō ergo duoprincipia. ¶ Reſpondendū eſt ad iam dicta. ꝙ opifexmateria duo dicūt̉ principia rerum corꝑalium. quefiunt ex materia. ſed differenter: opifex vt a quo. materia v̓o vt de quo. vel ex quo. Sed non ſunt duo principia. quoꝝ neutrum ſit ab altero. Naꝫ ipſa materia eſtab opifice. Unde Augꝰ. in li. de ſymbolo. Ideo omnipotens eſt. quia ex nihilo fecit quecunqꝫ fecit. Nō eniꝫeum aliqua adiuuit materies. ex qua demonſtraret artis ſue potentiam. ſed ex nihilo creauit cuncta. Hoc eīeſt eſſe omnipotentie. vt nonſolum fabrica. ſed ⁊ materies ab illo eſſe inueniatur. qui non habuit initium.¶ Dicendum eſt ergo ad primū. ꝙ lꝫ agere ⁊ pati ſintoppoſita. ⁊ reducantur ad actiuuꝫ ⁊ paſſiuū. primū inhis que fiunt vel ſunt ex materia: nihilominus tn̄ primū paſſiuum eſt a primo actiuo: qui nō querit ſibi ſubiectam materiam. eo ꝙ facit de nihilo. Et lꝫ primuꝫ inſeipſo non patiat̉. eſt tamen principium eius quod patitur ⁊ ipſius pati mediate. Unde agere ⁊ pati reducunt̉ ad idem principium primū in efficiendo. nō ī ſubijciendo. ¶ Ad illud d̓o quod obijcitur. ꝙ materia ſitcoeterna opifici. exiſtens tamen ab illo ꝑ exempluꝫ pedis in puluere ⁊ veſtigij. Dicendum eſt. ꝙ non eſt ſil̓e:quia pes in puluere non dicit ſolam cauſam effectiuā.ſꝫ efficienteꝫ ꝯiunctā materiali. opifex v̓o de quo loquimur efficientē tm̄ determīat: efficientē aūt dico om̄ipotenteꝫ. ⁊ ita de nō eſſe in eſſe ꝓducentem oīa. nō de ſuaſubſtantia. ſꝫ in diuerſitate ſubſtātie. ¶ Ad illud v̓o qd̓obijcitur. ꝙ materia poſſit eſſe principium primuꝫ. eoꝙ hꝫ poſſibilitateꝫ ad omīa: Reſpondēdū eſt. ꝙ aliuoeſt habere poteſtatē ad omīa. ⁊ aliud hr̄e poſſibilitatē.habere .n. poſſibilitateꝫ coartat̉ ad formam. que fit inmateria: habere v̓o poteſtateꝫ. extendit ſe etiaꝫ ad hocꝙ ſiat materia. que eſt poſſibilis ad omīa ⁊ non eē abaliquo. ſed non repugnat non eſſe ex aliquo. ¶ Ad illud v̓o quod obijcitur conſequent̉. ꝙ in materia eſt p̄ma potentia ẜm ſuum genus. ſicut in opifice ē ẜm ſuū:eo ꝙ ſi potentiaꝫ materie precederet alia potētia. antemateriaꝫ eſſet alia materia. ⁊ ita in infinituꝫ. Dicēduꝫꝙ eſt potentia materialis ad eſſe forme que fit in ea. ⁊ſi taleꝫ precederet alia forma conſimilis. in infinitumoporteret abire. Sꝫ eſt potentia opificis. qua materiapotuit eſſe anteꝙͣ eēt: ⁊ ex hac nō eſt abire in infinitū.ſꝫ eſt ſtare. ⁊ ideo vnū ſoluꝫ eſt principiū. nec eſt primamateria in ſuo actu. ſicut eſt primus opifex in ſuo actuſemꝑ. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit̉ conſequent̉. ꝙ materia eſt incorruptibilis ingenerabilis ⁊ ita intranſmutabilis. Dicendum eſt ꝙ intranſmutabilis dicit̉ ẜm viaꝫgeneratōnis ⁊ corruptōnis. inꝙͣtum hec ſunt a naturaẜm ꝙ generatio eſt mutatio de nō eſſe ī eſſe ſubiecta exiſtente materia. ⁊ corruptio de eſſe in nō eſſe: nihi lominus tamen tranſmutabilis eſt. eo ꝙ de nihilo ꝓceſſit īeſſe. ⁊ inqͣtum eſt de ſe poſſibilitatē hꝫ ad nō eē. ¶ Adillud v̓o quod obijcit̉ conſequēter de hoc genere cauſe.ꝙ ipſa ſit ab eterno ſicut ⁊ cauſe alie: verbi gr̄a exēplaris ⁊ finalis. Rn̄denduꝫ eſt. ꝙ hanc oportuit eſſe in diuerſitate ſub̓e reſpectu opificis. eo ꝙ eſt de ſub̓a creatiraꝝ materialiū. ⁊ ideo ſimul fieri cuꝫ primis illaꝝ. ſic̄⁊ formas que ſunt de ſub̓a eorūdeꝫ: nō ſic aūt eſt de exemplari ⁊ finali. Et ideo rōnes ille cauſarū poterantſimul eſſe cum rōne opificis. eo ꝙ eiuſdeꝫ ſub̓e ſiue eſſentie ſunt he tres rōnes. ſicut. jͣ. dicet̉.Queſtio. ij. de ꝯſide ration circa ratōneꝫ cauſe.Equitur ꝯſideratocirca rōeꝫ cāe q̄ ē duplex. tū ẜm rōneꝫcāe hītual̓r dicte: tū ẜm rōeꝫ cāe exn̄tis ī actu creādi. pͥmo gͦ dd̓m ē d̓ rōe cāe hītual̓r: deīdede rōe eiꝰ ī actu creādi. Rō v̓o cāe hītual̓r dicte. q̄ poīt̉