Titulus.XVI.
ſicorum. Eſt .n. deꝰ vt ait Caſſiodorꝰ: virtꝰ īexplicabilis: pietas incōprehēſibilis: ſapiētia ineffabilis: cuius diffinitio eſt finē in fine in ſāctislaudibus nō habere. Si aūt dicātur obiecta ſcientie res q̄ nō ſūt deus. Tūc illa ſunt vniuerſalia: aut ꝑiicularia. Nō primū. naꝫ vl̓ia aut nonſūt: aut a ſuis ſingularibus indiſtīcta. particularia vero non ſūt incorruptibilia ⁊ ſēpiterna:ſed ſūt tēporalia ⁊ defectibilia que tēpore ceprūt: ⁊ cōtinue deficiūt: etiā q̄ magis ſolida vitur: ſicut ſūt ſpiritus ⁊ corpora ſuꝑiora: niſi oīpotēs illa manuteret: hoc non cognouerūt homines ſeculi. Et ſi qui cū catholicis crediderūtnō tamē ſciuerūt ſciētiā ꝓprie dictā: nō .n. talisnoticia ex īmediatis ⁊ ꝑ ſe notis ꝓcedit: ſed exreuelatis ⁊ alijs nobis ignotis. Dimittat̉ quedā tergiuerſatio ignorātie dicētiū ꝙ diffiri io ſientie quā dat Ariſto. eſt ſcd̓m naturā: ſꝫ ſecūdūnaturā vniuerſalia ꝓut ſūt in ſuis particularibus: ſūt īcorruptibilia: cū ꝑ generationē ſucceſſiuā conſeruentur ī eſſe. Similiter corpora ſuperiora ⁊ ſpūs ītellectiui ſūt ẜm naturā a coruptione libera: cū corruptiōis prīcipiū nō habeant ī ſemetip̄is. hec enī friuola ſūt. Nā naturavniuſcuiuſqꝫ rei create eſt illa n̄ quā ph̓i credūtſꝫ quā deꝰ cōceſſit. nō enī natura ſolis ē comedere ⁊ bibere: qꝛ plures ph̓i hoc opinati ſt̓: nec natura magnetis eſt viuere ſpiritu qꝛ taleſmileſius hoc affirmauerit. Vocare quippe naturāillā cōditionē quā hoīes ꝓprio lumīe freti reꝝſpeculatarū ab eis arbitrati ſūt: ē dicere veruꝫfalſū: ⁊ falſū verū quod nō ad ſcientiā ſed ad tetriſſimā ignorantiā nouimꝰ ꝑtinere. Sic exiſtimantes pugnāt phyſicoꝝ ſchole: ſeſe mutuo cecos vocantes: At ſi dixerimꝰ obiecta ſciētia eērerū īcōplexa: vt modernis magꝭ placet. Queſi particulariter eſſe deſināt deſinēte ſubiectoſquo ſūt: illa tamē nō deſinūt: cū ſint rerū ſpecies intellectibus iuncte creato vel increato: ⁊ actus ſciētie generantes duo ſequūtur. Primūꝙ neqꝫ de his neqꝫ de ſignificatis ꝑ ea eſt aliquaſciētia ꝓprie dicta: cū nō ſint minus variabiliaqͣꝫ ſint eorū ſubiecta ⁊ ſi tortuoſus anguis ⁊ coluber verſutus ꝑnaciter tēdēs ad fugā dicat illā cōplexā de qͥbus ſciētia haberi dicitur equipollere cōditionalibꝰ veris quarū quelibet ē neceſſaria: dicēdū eſt ꝙ ſciētia certiſſima dei nō eſtde cōditionalibus. Et ꝙ qͥlibet homo habet rationabiliter dubitare de propoſitione oī a deonō reuelata: ⁊ actus primos non importāte: arſit neceſſaria: īpoſſibilis vel cōtingēs: cū nemohabeat heſitare hāc Deus plura poteſt qͣꝫ ītellectus creatꝰ valeat cogitare. Nemo dicet̉ hicſtoicorum opinionē tenēdā ſcilicet qͣꝫ nihil ſciricontingat: ſi meminerit actus primos excluſoſ⁊ ſtoicos nō fuiſſe de ſciētia tā ſtricte locutos.Secūdū qd̓ ſequit̉ ē deū glorioſū talē ſciētiā nō
habere: cū non per ſpecies: ſed per ſe ip̄m cuncta ſcibilia clare cognoſcat. Ex his elicitur clare vna veriſſima diſiunctiua q̄ copulatiue realiter eqͥpollet: videlicet ſolus deus de creaturishabet ſciētiā: vel ſcientia dei: ⁊ ſciētia noſtra nōſūt generis eiuſdē: quodcūqꝫ detur: habet̉ propoſitū Tertiū conſiderandū ⁊ declarandū eſtquid ſit ſcientia ẜm eſſētiā: ⁊ dicendū ꝙ ſcientiaeſt lucidus ⁊ cōpletus habitus intellectus ī certam rerum certarum cognitionē intellectiuaꝫꝑducēs. per hoc ꝙ dicitur lucidus excluditura ſcientia fides ⁊ opinio. Additur in diffinitiōeilla ꝯpletus: quia licet vniuſcuiuſqꝫ rei cuius ſt̓concluſiones ſcibiles mille: tantuꝫ habeat̉ vnanon tamen res illa per ſcientiam cognoſciturrcuius īproportionabiliter plurafere ignoro qͣꝫſciaꝫ. Adijcitur in diffinitione habitꝰ per quemeximitur actus quo quis caſu aliquid repentenouit: ⁊ eiuſdeꝫ noticiam amittit repente. Dicitur etiam in ea intellectus propter imaginatiuam ⁊ alias potentias que ſeruiunt intellectiue potentie in percipiendo: participiādo cumbrutis. Certum eſt adiunctum: qꝛ ⁊ ſi reuelaretalicui quid eſt anima: ⁊ ille dubite ſic eſſe: tūc deeo non habetur fides: cum non firmiter inhereat: neqꝫ opinionē: qꝛ deꝰ opinionē nō reuelat:nec ſcientiam: qꝛ per demonſtrationem non certificat. Sequitur in diffinitione rerum creatrum: ſubintelligitur vnius vel plurium: ad diferentiam ſapientie que eſt prime caufe ſiue diuinarū rerum cognitio. Quod ponitur vltimo ſecludit ſcientiam ab alijs habitibus qui ceteras animi potentias quocunqꝫ modo immutant. In eo igitur ꝙ ſcientia lucida eſt in viaro cōuenit: creaturis rariſqꝫ. qꝛ Cicerōe ī diago ad hortenſē ꝓbāte: oīs cognitio multis ē abſtracta difficultatibꝰ. Eſt eīꝫ ⁊ ī ip̄is rebꝰ obſcuritas ⁊ in iudicijs noſtris infirmitas ꝓpter qd̓dicit̉: Nihil eſt adeo indubitatū quin adhuc ſolēnē inquiſitionē admittat. Et bea. Augui. dicitde conſe di. iiij. Sicut ī ſacramētis. ꝙ ſi ſinguliīterrogarent̉: forſitā tot opiniōes quot hoīes īuenirent̉. Nemo etiā Ariſto. ꝯfitēte alicuiꝰ retcreate: hēt habitū ſcientie ꝯpletū: deo exceptoQue .n. ſcimꝰ ait Trimegiſtus: ſūt pars eorūminia q̄ ignoramꝰ: ⁊ hoc cū ītellectꝰ nr̄ ſe hēatad manifeſtiſſima neͣ ſicut oculꝰ noctue ad lum̄ſolis. ſcd̓ꝫ Aſtro. ij. metha. ⁊ ſapit̓. ix. dr̄. Difficile eſtimamꝰ q̄ ī terra ſūt: ⁊ q̄ ī ꝓſpectu ſūt qbore īuenimꝰ: q̄ āt ī celis ſt̓: qͥs īueſtigabit.terea habitꝰ ſicut nec aliqd̓ accidēs ē īdeo:qͥbuſdā mathematicis d̓ v̓is ⁊ pͥmis actībꝰ. ſic̄ ꝯſtoicos diſputat̉ de rebꝰ certitudinē n̄ hēmus īvia: ⁊ tamē oīa nuda ⁊ aꝑta ſt̓ oculis dei. Igit̉qͦ ad eēntiā ſcīe: nō ē vna ⁊ eadē gene̓ ſciētia diuina ⁊ hūana. Nō .n. dico diſtingui per maius ⁊minꝰ: ⁊ īperfectū ⁊ magis ꝑfectum: ſicut diſcer