Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Titu. xvI Capitulū. 1

eccl̓ia appenſā arripiens ipſū iuliānū apoſtatāimꝑatorē ꝑſecutorē fideliū: qui minatus fueratbaſilio in reuerſione ſua ex p̄lio ꝯͣ ꝑſas: euerſu ciuitatē hītatoribꝰ ſuis: vbi p̄ſulabat̉ ipſebaſilius: vulnerauit ad mortē: vn̄ mortuus ē.Ipſa beata Maria theophilū archidiaconū:qꝛ iniuſte ſua dignitate priuatꝰ fuerat: īpatiēstāte iniurie adiutoriū magi diabolo ſe tradiderat: inſtrumentū ſuper hoc cōficiēdo: ei offerēdo: vt recuperaret dignitatē honorē amiſſū: quod ſecutū eſt. Sed poſtea penitentiā etipſā v̓ginē īuocātē faucibꝰ diaboli eripuit Adthronū igr̄ gr̄e eiꝰ domū gl̓ie recurramꝰ: vtīueniamꝰ miſericordiā ī tꝑe opportuno Amē. Titulus. xvi. de dono ſciētieDe dono ſciētie qͥd ſit: ad qͥd ſe extēdat. c. j.hi dn̄eOtū fac̄ Ni einemmeū: numerū dierū quis eſt:vt ſciā quid deſijt mihi p̄s.glorioſus deus ſit finis vltimꝰhominū: ad quē facti ſūt: qꝛ fecit deus rationalē creaturā: vt ſummū bonū intelligeret: intelligendo amaret: amādo poſſideret: poſſidendo frueretur: vt ait magiſter in. ij.ſenten. di. i. tamen pauci ſūt: qui hoc attendantpre occupationibꝰ vicijs īpediti. Et ideo orādum eſt pſal. vt notū faciat hunc finē nobis.Sed numerū dierū noſtrorū quis ē in preſenti: qꝛ breuiſſimi incerti. Dies enim mei velociores fuerūt curſore: ait Iob nono capitulo:quod quia aduertūt homines ſed quaſi longiores ſint prolixi tēporis: ideo paruꝫ ſibi vacāt: inde ſciūt: nec ſcire cupiūt: quod deſijteis virtutis bonitatꝭ: vt aſſequi valeant finemſuū. Sed finito cognito per donuꝫ ſcientie pōtquis ſcire quid ſibi deſijt ad bene conſeruandūī medio nationis praue et peruerſe. At contradicit dominꝰ Iſaie quinto. Propterea populus meus ductus ē captiuus: qꝛ habuit ſciētiam: dilatauit infernus animā ſuā: aperuitos abſqꝫ vllo termino. Sꝫ ſcias per hoc donūquomodo te oporteat conuerſari in domo dei:que eſt eccleſia dei viuentis: ait apoſtolus ī prima ad thimo. Circa donum ſcientie conſideranda ſunt tria.Primum ſignificatio nominis.Diffuſio muneris.Appropriatio beatitudinis.muꝫ ſcilicet qͥdQuantū ad P.. ſignificet ſcientia. Notandū eſt nomen ſcientie īportat certitudinē cognitionis iudicij per diſcurſū ratōnis. Unde omnis certitudinalis cognitio alicuius per rōis collationē dicit̉ ſciētia. Ad hoc

aūt intellectus humanus ꝑfecte aſſentiat veritati fidei duo reqͥrunt̉. Primuꝫ ē: vt ſane capiat ea proponunt̉: hoc ꝑtinet ad donum ītellectus. Secundū eſt: vt habeat certū iudiciūde eis diſcernēdo credenda a non credēdis agenda a vitādis. Et ad hoc ē neceſſariū donuꝫſciētie. Et ſicut ſcientia ē virtꝰ ītellectualis hꝫcertitudinē de rebus creatꝭ ex rōe demonſtratiua: eſt ſecundū hūanū modū: ita ſcīa ē do ſpūſſancti habet certitudinē de rebꝰ credendis agendis ſupra humanū modū ex preſētiaſpūſfācti. Hec. b. Thomas ī ſcripto ſuꝑ tertioſenten. di. xxxv. arti. iij. q. i. Sed ad maiorē ho declarationē ſecundū Rai. in ſūma. Scien eſt: certitudo iudicij de aliquo fit duobusmodis. Uno cām altiſſimā: hoc vel ſimpliciter: ſic ſapiēs dicit̉: nouit altiſſimā cāmſimpliciter .i. ipſū deū vel ſecundū quid .i. in aliquo genere in quātū per illā pōt de alijs iudicare: ſic ē ſapientia eſt virtꝰ intellectualis.ſapiens in vnoquoqꝫ genere dicitur: qui nouitaltiſſimā cauſā ī illo genere: per quā pōt de omnibꝰ illiꝰ generis iudicare. Alio modo certitudo iudicij fit cauſas ſecūdas vel īferiores. Ettalis certitudo dicit̉ ſcientia. Et ſapientia inhoc differt aſcientia: qꝛ ſapientia ē cognitio re diuinarū. Scientia vero ē cognitio rerumhumanaꝝ. Secundū ē ex diuerſo: vel ex differentia medij cognoſcendi aſſumit̉ differētia int̓ſapientiā ſciētiā. verbi gratia. res creatas cognoſcimus deū: hec cognitio magis pertinet ad ſcientiā qͣꝫ ad ſapientiā ecōuerſo:de rebꝰ creatis ſecūdū rōes diuinas iudicamꝰ:hoc magis ſpectat ad ſapientiā qͣꝫ ad ſcientiamſecundū beatū/ thomā. 2ᵉ. q. ix. arti. ij. Tertiū quod ē ꝯſiderandū: eſt ſcientia que eſt do ad quattuor ordinat̉ ſūt nobis neceſſariaad ſalutē .ſ. ad ſpeculatiōeꝫ: operatiōeꝫ: cōuerſationē: adminiſtrationē: Donū ſcientie ordinatur ad quattuor. Primo ad ſpeculationē: qꝛ .ſ.per donū ſcientie ſit pro certo quid fide teneredebeat: diſcernere credenda a non credēdis.Unde Cyprianꝰ in lib. de lapſis ait. Mādantaliqua martyres fieri: ſꝫ ſi iuſta ſūt: ſi licita: ſiꝯͣ dominū ip̄m ac dei ſacerdotē .i. prelatū facienda ſunt. Mandāt ſancti martyres aliqua fieriSꝫ ſi ſcripta ſunt ī lege dn̄i que mandāt: faciēda ſūt: ante ē vt ſciamꝰ eos illa a dn̄o īpetraſſe que poſtulāt: tunc facere quod mādāt. .n. ſtatim videri poteſt de diuina maieſtateconceſſū: quod fuerit humana pollicitationemiſſū. di. l. Si quis. Hinc Augꝰ. ī encheridiōait. Longe tolerabilius ē in his que a religiōeſeiuncta ſunt mentiri qͣꝫ in his ſine quoruꝫ fidevel noticia deus celi pōi falli. xxij. q. ij. ī ip̄aꝝ Secundo ſcientia ordinatur ad operatiōemNon enim cognitio rerum quantum ad ſuas