Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capi. I.Titu. IIII.

fecit vſqꝫ ad talos totū corpus tegentē. Gen̄. xxxvij. Et nota ꝑſeuerātia ē virtus ſpālis ꝓut importat ꝓpoſitū ꝑſiſtendi in bono: nec deficiendiꝑꝑ aduerſa vllo tꝑe: ſꝫ ꝓut importat ip̄am actuaN ꝯtinuationē in bōis oꝑbꝰ vſqꝫ in finē vite:ꝑtinet hoc ad v̓tutē ſpālem. Et de hac dic̄ Aug.pe. di. iiij. Si ex bono. Cur hoc vt finiat hancvitā an̄qͣꝫ ex bono mutet̉ in malum cur aūt illudalijs donet̉ alijs donet̉: ignorat̉. Id tn̄ donumdei in bono ꝑſeuerantia ẜm ſcripturas fateāt̉nobiſcum. Et cur alijs det̉: alijs det̉: ſine murmure aduerſus deū dignētur ignorare nobiſcū Titulus quartus de tꝑantia? Quid ſit tēperantia: circa qua materia verſatur. c. l.Oſt hoc agen de tꝑantia. De quatuēvidēda ſūt. Et primo ꝗd ſit: circa quā materiā verſatur.Secundo de ꝑtibus eius integralibus .ſ. verecundia honeſtate. Tertio deꝑtibus ſubiectiuis .ſ. abſtinētia: ſobrietate caſtiſtate. Quarto de ꝑtibus potētialibus .ſ. ꝯtinētia: māſuetudine: clemētia: modeſtia: eutropeliaſtudioſitate: hūilitate. Ad primi euidentiamduo breuit̓ ſūt vidēda .ſ. de rōne appropriatōishꝰ noīs tꝑantia ad ſpālē virtutē: ip̄a materiaſeu obiectione v̓tutis. Sciendū eſt igit̉ ẜmſuetudinē hūane locutiōis: aliqͣ noīa cōia reſtrīgunt̉ ad ſignandū ea ſolū ſūt p̄cipua inter illa ſub tali cōi ſignatōe ꝯtinent̉: ſicut nomē vrbisqd̓ cōiter indr̄nter ſignificat qͣꝫlibet ciuitatem.Anthonomatice accipit̉ ciuitate rome. Scd̓mhoe nomen tꝑantia dupl̓r pōt accipi. Unoẜm cōitatem ſue ſignificatiōis: ſic tꝑantia ēv̓tus ſpālis: ſꝫ potius gn̄alis. Uel pōt dici ꝯditioſequēs oēm virtutē: ẜm qd̓ quedā moderatio reꝗritur in qͣlibet v̓tute morali. Hoc .n. īportat no tꝑantia. Significat .n. quandā temperiē: quā potin hūanis oꝑationibus paſſionibꝰ. Alio ꝯſiderat̉ qͣſi āthonomatice: ẜm qd̓ ſignificatmoderationē in his hn̄t maxīe hoīem allicere a bono rōnis abducere cuiuſmōi ſūt delectationes ciboꝝ venereoꝝ. Et hoc tꝑantia ē virtus ſpālis. Ex hoc autē faciliter apparet circaquā materiā exiſtit. Dictū eſt .n. ſupra: ad virtutem moralē ꝑtinet ꝯſeruare bonū rōnis paſſiones eius ordini repugnātes. Concupīe aūt delectationū tactꝰ: circa qͣs tꝑantia ꝯſiſtit: maxīe ſuntrōni repugnātes. delectatio tāto ē vehemētior: qͣnto ꝯſeꝗtur oꝑationē magis ꝯnaturalem.Maxime aūt aīalibus naturales ſūt oꝑationes:ꝗbus ꝯſeruat̉ hūana natura: hec aūt ꝯſeruatioꝯſiderat̉ vel ī indiuiduo: hoc ſit cibū potū.Uel in ſpecie: hoc ſit ꝯiunctionē maris feīeEt circa delectatiōes ꝯcupīas reprimēdas:

ciboꝝ potuū ac etiā venereoꝝ ꝓprie hꝫ cōſiſteˢre tꝑantia. Un̄ dicit Aug. in li. de lib. ar. Aꝑantiaeſt affectus coercēs cohibēs appetitū ab his rebus turpiter appetunt̉. Et Tullius in i. rheto.dicit. Aꝑantia ē rōnis in libidine atqꝫ alios rectos aīmi impetꝰ: firma moderata dn̄atio. Sancta iudith tꝑatiſſima fuit in gn̄e tꝑantie. Namſicut dic̄ Hiero. Ieiunijs erat ꝯfecta: lugubri habitu ſordidabat: cilitiū hn̄s ſuꝑ lumbos ſuos: ſcretū cubiculū in ſuꝑioribus domꝰ fecerat: vbclauſa māebat puellis ſuis. Sicqꝫ ſuā viduitatem in ſācta puritate ducebat Iudith. viij.. ix.Et Aug. Princeps oīm vicioꝝ: videret adamex limo terre ad imaginē dei factū pudicitia ornatū: tꝑantia cōpōitu: charitatis ſplēdidū: pͥmosꝑntes illis donis ac tantis bonis ſpoliauit ꝑiterac pemit: de pe. di. ij.De partibus tēperantie integralibus. Nota ẜm. b. Tho. 2ᵉ. q. cxliiij.arti .i. in cor. q. ꝙͣ alicuiꝰ v̓tutis cardinalis triplices ꝑtes eſſe pn̄t .ſ. integrales: ſubiectiue potentiales. Partes integrales alicꝰ v̓tutis dicunt̉ ꝯditiōes qͣs neceſſariū ē ꝯcurrere ad virtutē: ẜmhoc due ſūt ꝑtes integrales tꝑantie .ſ. verecūdia quā aliꝗs refugit turpitudinē tꝑantie ꝯtrariā honeſtas quā aliꝗs amat pulchritudine temperātie. inter v̓tutes p̄cipue tꝑantia vēdicatſibi quēdā decorē: vicia intꝑantie maxīe turpitudinē hn̄t. Partes aūt ſubiectīe hꝰ virtutis ſūtſpēs eius. Oꝫ aūt diuerſificare ſpēs virtutū ẜmdiuerſitatem materie vel obiecti. Eſt aūt tꝑantiacirca delectatiōes tactꝰ: diuidūtur in duo gn̄a.Nāq̄dā ordinātur ad nutrimētū: in his qͣꝫtūad cibū ē abſtinētia: qͣꝫtum ad potū eſt ſobrietasQuedā ordinātur ad vim gn̄atiuā: in his qͣꝫtuꝫad delectationē pͥncipalē ip̄ius cōiter ē caſtitas:qͣꝫtū ad delectatiōes ſunt in tactu oſculis etamplexibus hiꝰ ē pudicitia. Partes potētialesvirtutis dicunt̉ virtutes ſcd̓arie: modū quempͥncipalis v̓tus obſeruat circa aliquā materiamille idē obſeruat̉. in ꝗbuſdā alijs materijs: inbus eſt ita difficile. Pertinet aūt ad tꝑantiammoderari delectatiōes tactꝰ: qͣs difficiliꝰ ē moderari. Un̄ q̄cunqꝫ virtus moderationē aliquamoꝑat̉ in aliqͣ materia: refrenatōnē appetitus inaliqd̓ tendētis ponat̉ ꝑs potētialis tꝑantie: ſicutv̓tus ei adiūcta. Qd̓ contingit tripl̓r. Uno ininterioribꝰ motibꝰ aīmi. Alio in exterioribusmotibꝰ actibꝰ corꝑis. Tertio ex īterioribusrebꝰ. Preter motū aūt ꝯcupīe quē moderat̉ refrenat tꝑantia tres motꝰ inueniūt̉ in aīa tendentes in aliꝗd. Primꝰ ꝗdē ē motus volūtatis ꝯmote ex īpetu paſſiōis: hūc modū refrenat ꝯtinentia: ex ſit vt lꝫ īmoderatꝰ ꝯcupīas patiat̉:tn̄ volūtas vincit̉ ſꝫ reſiſtit. Aliꝰ motꝰ interior inaliqd̓ tendēs ē motꝰ ſpei audacie iꝑ̄am ꝯſeꝗt̉Et hūc motū moderat̉ ſeu refrenat humilitas.