Capi. I.Titu. IIII.
fecit vſqꝫ ad talos totū corpus tegentē. Gen̄. xxxvij. Et nota ꝙ ꝑſeuerātia ē virtus ſpālis ꝓut importat ꝓpoſitū ꝑſiſtendi in bono: nec deficiendiꝑꝑ aduerſa vllo tꝑe: ſꝫ ꝓut importat ip̄am actuaN ꝯtinuationē in bōis oꝑbꝰ vſqꝫ in finē vite: nōꝑtinet hoc ad v̓tutē ſpālem. Et de hac dic̄ Aug. d̓pe. di. iiij. Si ex bono. Cur hoc vt hō finiat hancvitā an̄qͣꝫ ex bono mutet̉ in malum cur aūt illudalijs donet̉ alijs n̄ donet̉: ignorat̉. Id tn̄ donumdei eē in bono ꝑſeuerantia ẜm ſcripturas fateāt̉nobiſcum. Et cur alijs det̉: alijs n̄ det̉: ſine murmure aduerſus deū dignētur ignorare nobiſcū¶ Titulus quartus de tꝑantia? ¶ Quid ſit tēperantia: ⁊ circa qua materia verſatur. c. l.Oſt hoc agendū eū de tꝑantia. De qͣ quatuēvidēda ſūt. Et primo ꝗd ſit:⁊ circa quā materiā verſatur.Secundo de ꝑtibus eius integralibus .ſ. verecundia ⁊ honeſtate. ¶ Tertio deꝑtibus ſubiectiuis .ſ. abſtinētia: ſobrietate ⁊ caſtiſtate. ¶ Quarto de ꝑtibus potētialibus .ſ. ꝯtinētia: māſuetudine: clemētia: modeſtia: eutropeliaſtudioſitate: ⁊ hūilitate. ¶ Ad primi euidentiamduo breuit̓ ſūt vidēda .ſ. de rōne appropriatōishꝰ noīs tꝑantia ad ſpālē virtutē: ⁊ d̓ ip̄a materiaſeu obiectione v̓tutis. Sciendū eſt igit̉ ꝙ ẜm cōſuetudinē hūane locutiōis: aliqͣ noīa cōia reſtrīgunt̉ ad ſignandū ea ſolū q̄ ſūt p̄cipua inter illaq̄ ſub tali cōi ſignatōe ꝯtinent̉: ſicut nomē vrbisqd̓ cōiter ⁊ indr̄nter ſignificat qͣꝫlibet ciuitatem.Anthonomatice accipit̉ ꝓ ciuitate rome. Scd̓mhoe gͦ nomen tꝑantia dupl̓r pōt accipi. Uno mōẜm cōitatem ſue ſignificatiōis: ⁊ ſic tꝑantia nō ēv̓tus ſpālis: ſꝫ potius gn̄alis. Uel pōt dici ꝯditioſequēs oēm virtutē: ẜm qd̓ quedā moderatio reꝗritur in qͣlibet v̓tute morali. Hoc .n. īportat nomē tꝑantia. Significat .n. quandā temperiē: quārō potin hūanis oꝑationibus ⁊ paſſionibꝰ. Aliomō ꝯſiderat̉ qͣſi āthonomatice: ẜm qd̓ ſignificatmoderationē in his q̄ hn̄t maxīe hoīem allicere⁊ a bono rōnis abducere cuiuſmōi ſūt delectationes ciboꝝ ⁊ venereoꝝ. Et hoc mō tꝑantia ē virtus ſpālis. ¶ Ex hoc autē faciliter apparet circaquā materiā exiſtit. Dictū eſt .n. ſupra: ꝙ ad virtutem moralē ꝑtinet ꝯſeruare bonū rōnis h̓ paſſiones eius ordini repugnātes. Concupīe aūt delectationū tactꝰ: circa qͣs tꝑantia ꝯſiſtit: maxīe ſuntrōni repugnātes. Nā delectatio tāto ē vehemētior: qͣnto ꝯſeꝗtur oꝑationē magis ꝯnaturalem.Maxime aūt aīalibus naturales ſūt oꝑationes:ꝗbus ꝯſeruat̉ hūana natura: hec aūt ꝯſeruatioꝯſiderat̉ vel ī indiuiduo: ⁊ hoc ſit ꝑ cibū ⁊ potū.Uel in ſpecie: ⁊ hoc ſit ꝑ ꝯiunctionē maris ⁊ feīeEt iō circa delectatiōes ⁊ ꝯcupīas reprimēdas:
ciboꝝ ⁊ potuū ac etiā venereoꝝ ꝓprie hꝫ cōſiſteˢre tꝑantia. Un̄ dicit Aug. in li. de lib. ar. Aꝑantiaeſt affectus coercēs ⁊ cohibēs appetitū ab his rebus q̄ turpiter appetunt̉. Et Tullius in i. rheto.dicit. Aꝑantia ē rōnis in libidine atqꝫ alios n̄ rectos aīmi impetꝰ: firma ⁊ moderata dn̄atio. Sancta iudith tꝑatiſſima fuit in oī gn̄e tꝑantie. Namſicut dic̄ Hiero. Ieiunijs erat ꝯfecta: lugubri habitu ſordidabat: cilitiū hn̄s ſuꝑ lumbos ſuos: ſcretū cubiculū in ſuꝑioribus domꝰ fecerat: vbclauſa māebat cū puellis ſuis. Sicqꝫ ſuā viduitatem in ſācta puritate ducebat Iudith. viij. ⁊. ix.Et Aug. Princeps oīm vicioꝝ: dū videret adamex limo terre ad imaginē dei factū pudicitia ornatū: tꝑantia cōpōitu: charitatis ſplēdidū: pͥmosꝑntes illis donis ac tantis bonis ſpoliauit ꝑiterac pemit: de pe. di. ij.De partibus tēperantie integralibus. Nota ẜm. b. Tho. 2º 2ᵉ. q. cxliiij.arti .i. in cor. q. ꝙͣ alicuiꝰ v̓tutis cardinalis triplices ꝑtes eſſe pn̄t .ſ. integrales: ſubiectiue ⁊ potentiales. Partes integrales alicꝰ v̓tutis dicunt̉ ꝯditiōes qͣs neceſſariū ē ꝯcurrere ad virtutē: ⁊ ẜmhoc due ſūt ꝑtes integrales tꝑantie .ſ. verecūdiaꝑ quā aliꝗs refugit turpitudinē tꝑantie ꝯtrariā⁊ honeſtas ꝑ quā aliꝗs amat pulchritudine temperātie. Nā inter v̓tutes p̄cipue tꝑantia vēdicatſibi quēdā decorē: ⁊ vicia intꝑantie maxīe turpitudinē hn̄t. Partes aūt ſubiectīe hꝰ virtutis ſūtſpēs eius. Oꝫ aūt diuerſificare ſpēs virtutū ẜmdiuerſitatem materie vel obiecti. Eſt aūt tꝑantiacirca delectatiōes tactꝰ: q̄ diuidūtur in duo gn̄a.Nāq̄dā ordinātur ad nutrimētū: ⁊ in his qͣꝫtūad cibū ē abſtinētia: qͣꝫtum ad potū eſt ſobrietasQuedā ordinātur ad vim gn̄atiuā: ⁊ in his qͣꝫtuꝫad delectationē pͥncipalē ip̄ius cōiter ē caſtitas:qͣꝫtū ad delectatiōes q̄ ſunt in tactu ⁊ oſculis etamplexibus ⁊ hiꝰ ē pudicitia. Partes potētialesvirtutis dicunt̉ virtutes ſcd̓arie: q̄ modū quempͥncipalis v̓tus obſeruat circa aliquā materiamille idē obſeruat̉. in ꝗbuſdā alijs materijs: in ꝗbus n̄ eſt ita difficile. Pertinet aūt ad tꝑantiammoderari delectatiōes tactꝰ: qͣs difficiliꝰ ē moderari. Un̄ q̄cunqꝫ virtus moderationē aliquamoꝑat̉ in aliqͣ materia: ⁊ refrenatōnē appetitus inaliqd̓ tendētis ponat̉ ꝑs potētialis tꝑantie: ſicutv̓tus ei adiūcta. Qd̓ contingit tripl̓r. Uno mō ininterioribꝰ motibꝰ aīmi. Alio mō in exterioribusmotibꝰ ⁊ actibꝰ corꝑis. Tertio mō ex īterioribusrebꝰ. Preter motū aūt ꝯcupīe quē moderat̉ ⁊ refrenat tꝑantia tres motꝰ inueniūt̉ in aīa tendentes in aliꝗd. Primꝰ ꝗdē ē motus volūtatis ꝯmote ex īpetu paſſiōis: ⁊ hūc modū refrenat ꝯtinentia: ex qͣ ſit vt lꝫ hō īmoderatꝰ ꝯcupīas patiat̉: nōtn̄ volūtas vincit̉ ſꝫ reſiſtit. Aliꝰ motꝰ interior inaliqd̓ tendēs ē motꝰ ſpei ⁊ audacie q̄ iꝑ̄am ꝯſeꝗt̉Et hūc motū moderat̉ ſeu refrenat humilitas.