Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capitulū.I.

ꝓpter aliud ſtudium materie: que pertinet adcaſus conſcientie. Et ſic. b. Hiero. reprehenditſacerdotes qui omiſſis ſtudijs ſcripturarū: ni.mis vacant ſtudio gentiliuꝫ di. xxxvij. Sacerdotes. c. ſequēti. Scd̓o ꝓpter delectationē alicuius ſciētie ex qua aliqͥs venit in cōtemptū ſacrarū ſcripturarū: quas reuereri oportet ſicutlegimus de. b. Hiero. qui ꝓpter nimiā delectationem ī ornatu eloquētie Ciceronis ꝓpheta legebat ſermo ei horrebat incultus: eumfuiſſe in īfirmitate conſtitutū: acriter redargu: Ciceroni anū vocatū chriſtianū: grauiter ꝓpter hoc a dn̄o flagellatū: vt di. xxxvij.legimꝰ. Secūdo ſciētia aliqua ē alicui noxiaex parie cognoſcibilis: Et hoc tripliciter. Primo qꝛ ſcibile eſt inclinās ad culpam: vt ſcientianecromantie aſtrologie: in quantuꝫ .ſ. per iudiciū aſtroꝝ vult quis iudicare de actibus hūanis tanquā neceſſitate procedentibꝰ ad bonuꝫvel malū. Et de huiuſmōi dicit. b. Ambro. aſtronomia aſtrologia huiuſmōi deſpecta ſt̓qꝛ nihil valēt ad ſalutē ſed mittūt in errorē. Et his ſtudent curā anme non hubēt di. xxxvij..§. hinc ēt. Et de poetica dicit. Iſidorus in lib.de ſūmo bono. di. xxxvij. Ideo prohibet̉ chriſtianus figmenta legere poetarū: qꝛ oblectamenta fabularuꝫ nimiū excitant̉ mentes ad incentiua libidinū. Secūdo quādo ſcibile nullam hꝫ efficaciaꝫ vtilitatis alicuius: vt ars notaria: ad quā addiſcendā fiunt multe obſeruantie illicite realiter ſed fantaſtice acquirituropere demonū. Tertio quando ſcibile excedit cognoſcētis potētiā. Un̄ dicit̉ Ecc̄i. iij. Altiora te ne q̄ſieris et fortiora te ne ſcrutatꝰ fueris. Altiora vocat ad non ſufficit ratio naͣliset tamē rōe naturali vult talia q̄rere: vt myſteriū trinitatis: incarnationis ſacramenti euchariſtie huiuſmodi: cōtra quos dicitur prouerbio. xxv. Qui ſcrutator eſt maieſtatꝭ opprimetur a gloria. Eſt ergo neceſſaria ſcientia que ēdonum que dirigit circa huiuſmodi ad ſciendūIIItque congruunt ſaluti.Secūdū principale̓ qaerandum eſt circa ſcientle donuꝫ diffufio muneris .i. in quibꝰ donū ſcientie hꝫ eſſe. Pro cuiusdeclaratiōe ſciendū: hiꝰ donū ordinat̉ ad duoPrimo ad diſcretionē ſeu diſcernendū de credendis agendis. ſcientie donū hn̄sſcit certitudinaliter quid credere: qͥd agere debeat circa neceſſaria ad ſalutē diſcernere crelenda a credēdis: agenda a agēdis. Ethec ſcientia ē in oībꝰ habentibꝰ gratiā gratumfacientē. Omnes enī tales ex infuſionē gratiehabēt rectū iudiciū circa credenda agēda: ita in nullo deuiant a rectitudīe iuſticie: ꝓpterhoc dicitur ſcientiā ſanctorū habere. Unde di-

citur Sapiētie. x. Iuſtū deduxit dn̄s per viasrectas: oſtendit illi regnū dei: dedit illi ſciētiaꝫſanctorū ideſt ſcientiā talē qualē decet ſanctoshabere: ideſt in nullo a rectitudiue iuſticie decliuare: vel ſcientia dicitur ſāctoruꝫ qua ſancti eliint̓ tēporaliter cruciari: in eternuꝫ gloriari.Secūdo ſciētia ordinat̉ vel ad manifeſtatio vel ad eruditionē vel ad defenſionē fidei. Ethec ſciētia ꝑtinet ad gr̄am gratꝭ dataꝫ magisdatur ad vtilitatē aliorū qͣꝫ ſui: de qua dicit apl̓sprimo Cor. xij. Unicuiqꝫ dat̉ manifeſtatio ſpiritus ad vtilitatē ſcilicet aliorū. Et ſequit̉. Alijdat̉ ſermo ſapiētie: alij ſermo ſciētie ⁊cͣ. Et hecſcientia non ē illa que dr̄ donū ſpūſſancti vnuꝫex ſeptē. Nec ē in omnibus habentibus gr̄amgratū facientē: ſꝫ in qͥbuſdam ſolū in bonisſed malis pōt eſſe cōmunis. Unde. b. Augꝰ.in lib. xiij. de ciuitate dei dicit de hac ſcientianon pollent plurimi: quāuis polleant fide: ſb̓dit. Aliud eſt ſcire quid credere debeat: aliud ēſcire quēadmodū hoc ipſū pijs opituletur:tra impios fides defēdat̉. Eſt ergo iſta ī p̄dicatoribus doctoribus alijs nōnullis in quātuꝫſcilicet per acquiſitionē ſolū ſtudiū humanuꝫin ſciētijs etiā theologia talia didicerunt: vt ratiōe humana poſſint alios docere de credēdis agendis: contra impugnantes defendere.Sed in quantū ſine ſtudio humano ex inſpiratione ſpūſſancti iſta habent ſicut apl̓i etiā ſancti doctores eccleſie: quibꝰ vltra humanas ſciētias acquiſitas addita fuit iſta ſcientia gratiagratis data a ipūſſancto. Declaratur hoc exēplo de ſenſibus corporis. Sicut enī ſenſus corporis: qui eſt ad eſſe vt tactus eſt ī oībus membris: ſenſus autē qui ſunt ad bene eſſe ſūt in corde tantum quod alia membra regunt̉: ita etiāeſt de donis gratuitis: que dantur in eccleſia.Quedam enī ſunt de neceſſitate ſalutis: hecoportet dentur oībus membris chriſti: hiſunt que pertinent ad gr̄am gratū facienteꝫ: vtſunt virtutes dona. Quedaꝫ ſūt que ſunt adbene eſſe: ſicut gratie gratis date: vt operatiomiraculorū: prophetia: genera linguarū hiꝰ.Et hec non dantur oībus membris chriſti: ſedillis tantū quibus expedit ad edificatiōeꝫ fidei.Unde ſicut facere miracula prophetare ēde neceſſitate ſalutis ſeu fidei: ſꝫ de perfectionedei. Sic fermo ſcientie alie gratie gratis date de qͥbꝰ loqͥtur appoſtolꝰ pͥmo Corin. xij HecThomas in ſcripto ſuꝑ. iij. ſentētiaꝝ di. xxxv.articulo. iij. Ad hoc facit optime quod ait Beda ſuper Ioā. habetur de peniten di. ij. Querendū. Ubi ait. Notandū in ſanctis hominibus quādiu mortale corpus geſtāt: partim manet ſpiritꝰ ſemꝑ: ꝑtim rediturus recedit. Manet apud eos: vt bonis inſiſtant actibus: volūtariam paupertatē diligāt: manſuetudinem