Titulus. xVI.
naturas ⁊ quidditates ꝑtinet ad donū ſciētie ſꝫſola cognitio practica: qua homo ex p̄ſentia ſpirituſſancti vt ſupra dictū eſt: quādā certitudinēconcepit de agendis. Unde donū ſcientie ſecūdario ſe extendit etiā ad operationē: ſecundū ꝙper ſcientiā credibiliū ⁊ eorū q̄ ad credibilia cōſequunt̉ dirigimur in agendis ſecūdū illud Iacobi. iiij. Sciēti bonū ⁊ nō faciēti peccatū eſt: illi: vbi gloſa. Sciēs bn̄facere ⁊ nō faciēs maiuspeccatū hꝫ: qͣꝫ ſi neſciret: quāuis ignorantia boni .ſ. neceſſarij ad ſalutē magnū ſit peccatū: cuꝫſcriptū ſit. i. ad Cor. Ignorās: ignorabil̓. Un̄⁊. b. Grego. in lib. moral̓. Qui ea que dei ſūt ſapiūt: a dn̄o ſapiunt̉ ideſt approbantur ea operando. Qui ea q̄ dei ſūt neſciūt: a dn̄o neſciunt̉.i. reprobant̉ Et qͥ ſtultus fuit in culpa: ſapiēserit ī pena. diſ. xxxviij Quia ea. Et chriſtus luce. xij. Seruꝰ qui ſcit voluntatē dn̄i ſui: et nonfacit plagis vapulabit multis. Beatꝰ thomas2ª 2ᵉ. q. ix. arti. iij. ¶ Tertio valet bonū ſciētiead bonā inter malos conuerſationē. Un̄ magiſter ſententiarū ī littera in tertia di. xxxv. dicit:ꝙ per donū ſciētie ſcimꝰ cōuerſari̓ ī medio nationis praue ⁊ ꝑuerſe: et abſtinere a malis. Et.b. Hiero. ait. Habeto ſimplicitatē colūbe: ⁊ nemini machineris dolos ⁊ aſtutiā ſerpentis: nealiorū ſupplanteris īſidijs. Non multū diſtata vicio in his .ſ. que ꝑtinēt ad ſalutē: d̓cipere vl̓d̓cipi poſſe xp̄ianū. xvi. q. i. Si cupis. ¶ Quarto ſcientia que ē donū valet ad rectā temporaliū bonoꝝ admīſtrationē. Vnde b. Auguſtindicit: ꝙ actio qua bene vtimur rebꝰ tꝑalibꝰ ſciētie dono attribuit̉. Idē. b. Augꝰ. ad Macedōiuꝫ. Nēs qͥ ſibi gaudere vident̉ acquiſitis: eiſqꝫvti neſciūt alienū poſſidere cōuincunt̉: hoc .n.certe alienū nō eſt: quod iure poſſidet̉: hoc aūtiure quod iuſte: hoc aūt iuſte quod bn̄. Omneigit̉ quod male poſſidet̉: alienū ē. Male auteꝫpoſſidet qui male vtitur. xiiij. q. iiij. Quid dicā.Donū igit̉ ſcientie facit ꝙ bona tꝑalia licite acqͥſita bene poſſideant̉ ꝑ bonū vſū eorū nō abutēdo. Ratio autē huiꝰ: ē qꝛ creature ſūt: ex qͥbꝰhō occaſionaliter a deo auertit̉ ſecundū illud.Sapien. xiiij. Creature facte ſunt in odiū ⁊ inmuſcipulā pedibꝰ inſipientiū: qua vꝫ de his rectū iudiciū nō habēt: qꝛ peccādo ꝑ inordinatuꝫaffectū earū ponūt perfectū bonū in creaturisvltimū finē in eis cōſtituēdo. Sꝫ rectū iudiciūde creaturis habet̉ per donū ſcientie: ꝙ ſcilicetſunt inferiora eo ſine comparatione: ⁊ ideo nonpreponenda ei ī affectione. Beatꝰ Thomas ſecunda ſecunde. q ix. articulo. iiij.De differentia interſcientiā humanā ⁊ prudentiā: ⁊ ſcientiā ꝓut eſtbonū. Si aūt arguat̓̉ ꝙ ꝓpter bonū vſū tēporaliū non ē neceſſariū donū ſciētie: vt nūc dictū
eſt: qꝛ prudētia ⁊ hūane ſciētie videntur ad hocſufficere. Nā cū prudētia ſit recta ratio agibiliū fecūdū philoſophū. vi. ethicorū: ⁊ ſciētie humane multa docēt de hiꝰ bono vſu tempora iūvt Tullius lib. de. offic. Reſpondet Raineriꝰpoſt beatū Thomā: ꝙ ſciētia que ē donuꝫ ī hocdiffert a prudētia: qꝛ prudētīa nō certitudinalit̓ſꝫ magis eſtimatiue habet iudiciū de agendis.Sꝫ ſciētia q̄ ē donū habet certitudinē iudicij d̓agēdis ex preſētia ſpūſſancti: ⁊ ideo falli nō poteſt. Beatꝰ Thomas ſuꝑ tertia di. xxxv. Un̄⁊ ſapiens inquit Sapiētie. ix. Mitte illā ſcilicet gratiaꝫ tuā de celis ſāctis tuis: ⁊ a ſede magnitudīs tue: vt mecū ſit: ⁊ mecū laboret: et ſciāquid acceptū ſit apud te. Scit enī illa oīa: ⁊ ītelligit ⁊ deducet in operibꝰ meis ſobrie. ¶ Quātu vero ad ſcientias humanas reſpondet ꝙſufficiūt ad hiꝰ rectā adminiſtrationē tēporaque ſciētie ex ratione demonſtratiua acqͥrunt̉.Sed neceſſariū eſt donū ſciētie. Et hoc tripici ratione. Tum qꝛ ratio hūana valet ad finemnaturalē: non aūt ad ſupernaturalē: ad quē hōē ordinatꝰ. Et ideo vt ad illū dirigat opera ſuacirca tēporalia: ē neceſſariū donum ſciētie. Tūqꝛ rationi hūane non ſunt omnia cognita: neqꝫoīa poſſibilia neceſſaria ad ſalutē: ſicut ſcientiaque eſt donū. Ille ſpiritꝰ veritatis docebit vosoīa ſcilicet neceſſaria ad ſalutē. Ioā. xiiij. Beatus auguſtinus. Conſtat nos ſine ſpiritu ſancto mandata eiꝰ īplere non poſſe. Tum quia īſciētijs humanis poteſt eſſe peccatū nō ꝑ ſe: qͥanulla ſcientia in quantū ſcientia de ſe eſt mala:ſicut ſcire in quantum ſcire nunquam ē malumalias ſcientia malorū non eſſet in deo: quod eſtabſurdū dicere: ſed per accidēs in ſcientijs humanis contingit eſſe peccatum: vel in ſciendo:vel in adiſcendo: vel conſiderādo: ⁊ hoc vel exparte cognoſcētis vel ex ꝑte cognoſcibilis rei:⁊ ſic intelligēdū ē quod ait beatꝰ auguſtinꝰ. Invna eadēqꝫ re ⁊ neſcienti ſciēs ⁊ erranti nonrans recta rōe p̄ponit̉ In diuerſis autem recū vnus vtiliora: alius minꝰ vtilia vel ēt noxiaqͥs nō in eis ea q̄ ille ſcit ei p̄ferat neſciētē. Sūt.n. q̄dā q̄ meliꝰ ē neſcir̄ qͣꝫ ſcire. di. xxxviij. Quāuis. vbi dicit glo. ꝙ quāuis oīs ſcientia in ſe ſitbona: tamē aliqua alicui ē mala occaſionaliterſcilicet propter abuſum. Et ex parte quideꝫ cognoſcentis alicui eſt aliqua ſciētia hūana maladupliciter. Uno mō ꝓpter occupationē d̓umſcilicet propter occupationē in ſtudio alicuiusſcientie īpeditur ab executione alicuius officijad quod tenet̉. Sicut ſi iudex ꝓpt̓ ſtudiū aſtrologie non intenderet cauſis expediēdis: vel nōeſſet diligēs ad legendum ī materia illa vt oportet: vel ſacerdos curatus propter ſtudiū rhetorice vel philoſophie deſiſteret a cōfeſſionibꝰ audiendis: quādo ad hoc tenetur: vel nō vacaret