Capitulum. XVII.
ſuetudinalis: quia non erigit̉ affectus ſupra ductā nature: vel ſupra q̄ naͣl̓r ratio ducta dictat.Affectū vero ſic ſe habentē cognouerūt ph̓i qͥdā non ſufficere ad beatitudine. Un̄ Tullius.Sepe dicimꝰ ⁊ ſepe dicendū ē naͣliter auidiſſimi ⁊ appetētiſſimi: qꝛ honeſta ſūt nobis innatavtutum ſeīaria: ita vt ſi pateremur ⁊ anhelarelicet ad btītudinē cū diuino mūere natura nosipſos ꝑduceret: ſꝫ igniculos naͣ iditos ſepe retūdimꝰ. Ecce ẜꝫ Tulliū ꝙ exigit̉ diuinū munꝰEſt gͦpreter hꝰ habltus aīa rōalis ſuſceptiuusignis fidei: q̄ eſt donū fluēs a deo: mō nobiliori⁊ vtiliori qͣꝫ ſit modus ẜm quē fuit a deo natura⁊ bona naturalia. Huiuſmodi āt gr̄a ducit̉ aīarōalis ad cognitionē taliū: ad q̄ nō pot̓at ratio:ductu ſuo naͣli adiuta arte vel ſcīa vel habitu cōſuetudīali. Cognita āt huiuſmodi ſūt deꝰ trinꝰ⁊ vnuſ: ⁊ verbū caro factū: ⁊ huiuſmodi: ad quenō ſufficiūt bona naͣlia ſine fide: qꝛ ad hͦ naturaē ꝑua ⁊ ſtatura puſilla: q̄ figurat̉ Luce. xix. ī zacheo: qui cū nō poſſet videre ieſū: aſcēdit in arborē ſichomoꝝ. glo. deuotione .ſ. fidei ad videndū ſaluatorē. Et ſic pꝫ ꝙ fidē ſurſū trahit vltraductū rōis. Et. b. Augu. ī. iiij. de trini. ait: ꝙ nōnulli mūdi ſapieces potuerūt aciē mentis vltraoēm creatura tranſferre: ⁊ lucē incōmutabilisvitatis quantacūqꝫ ex parte cōtingere. Hoc ātvidentes ⁊ cognoſcentes: poſſūt hr̄e dilectionē⁊ ſicut ē delectatio ī ſcīa: qꝛ illa veritaſ eis apparet vt lucēs: ⁊ ſic eā amāt: ⁊ nō apꝑet eis vt purgans .ſ. a vicijs ⁊ erroribꝰ: Sicut .n. cognitio ineis lucis ē naturalis ad illā primā v̓itatē. Sic ⁊amor ē naturalis ad eā cognitam amādā. Cognitio āt iſta naturalis ē deo tm̄: nō eſt ſufficiēsad ſalutē nec amor ad eā cognitā naturalis: ſedrequirit̉ fides que per dilectionē operatur. Etvtrūqꝫ .ſ. fides etiā informis ⁊ charitas ē a deo:nō a natura. Tripliciter gͦ poſſunt diſtīgui graus qͥbus aſcendit̉ in deū. Primo ẜm ordineꝫactuū naturalē ī ſe. Sicut docet. b. Augu. in li.de quantitate aīe ponens primū gradū īter actus aīe vegetationem que eſt nobis cōis cū arbuſtis. Primus gradus videndi deū. Scd̓sgradus eſt ſenſus qui eſt nobis cōis cū brutis.In tertio gradu ponit memoriā intelligibileꝫeſt cōis doctis ⁊ īdoctis: bōis ⁊ malis. Quarus gradus ē eleuare ſe ſupra ſe: ⁊ mūdare oculū aīe ⁊ ab oī terrenitate. Quītꝰ ē ipſa cuſtodi.e⁊ firmare ſanitatē. Sextus ē ſerenū ⁊ reſpetū rectū in id quod videndū eſt dirige̓. Septimus ē non iā gradus ſꝫ manſio ⁊ viſio ipſa veritatis. ¶ Idē eoſdē gradus aliter nomīat: ſic d.cens. Aſcendentibus nobis igitur ſurſū. Primus actus eſt cū dicit̉ aīatio: ſcd̓s ſenſus: tertius ars: quartus virtus: quintus tranquillitasſextus ingreſſio: ſeptimus ꝯtēplatio. ¶ Diſtinguunt̉ ⁊ hi gradus ẜm actū potētiaꝝ reſpectu
obiectoꝝ: vt primꝰ ſit viſio ī ſēſu ẜꝫ imāgīatōeꝫhicqꝫ mūdo mūdiqꝫ imagīe vtit̉ vt ſpeculo. Secūdus gradus eſt in imaginatione: hic nō mūdo ſꝫ mundi imagine vtitur vt ſpeculo. Tertiꝰgradus ē viſio in imagine ẜm rōem: qn̄ rō magis q̄ritur ⁊ cū admiratōe inuenitur. Quartꝰin rōe ẜm imaginationē qn̄ per inuiſibiliū ſimilitudines ad inuiſibilia ratio ſubleuat̉. Quītꝰin rōe ẜm rationē qn̄ ex aliquibus cognitis adalia incognita ratiocinādo rō ꝓgredit̉. Sextoſupra rationē nō propter rationē: qn̄ per mentis ſb̓leuationē cernit qd̓ nature mētas tranſcēdit: ⁊ ei qd̓ per aciē intelligentie cernitur: natura reꝝ acquieſcit. Septimus eſt ſupra rationē⁊ hoc eſt ſpeculo fidei: q̄ eſt ſub̓a reꝝ ſuꝑandaꝝargumentū nō apparentiū. Octauus ē extaſisſiue raptus in quo rachel: ideſt ratio moritur:⁊ beniamin .i. perfectio ꝯtemplatiōis generat̉.Oēs hi gradus diſtinguunt̉ ẜm ordinē potentiaꝝ ⁊ actuū reſpectu obiectoꝝ. Secundo modo ſunt gradus in huiuſmodi eleuatiōe animead deum ẜm maiorē habitum perfectionū gratuitoruꝫ: animam ſuper poſſe nature magis acmagis eleuantium: ⁊ deo propinquiꝰ contīgētium. Inter quos primo gradu eleuāt gratie:ſacramētales īpedimēta culpe ⁊ pene remouētes ⁊ fomitē diminuentes que animam trahūtdeorſum. Secundo gradu ſunt virtutes aīamin eſſe gratuito perficientes potentiam: et peroperationem in finem dirigentes. Tertio gradu ſunt dona ſpirituſſancti animam per actusexellentiores gratuitos perficientes: ⁊ magisfini eam coniungentes. ¶ In quarto graduſunt fructus animam ſecundum poſſibilitatemvie deo coniunctam delectantes et reficientesCuꝫ his quattuor gradibus a latere curruntbeatitudines ſtatuꝫ ꝑfectionis ẜm modū vie cōplentes. ¶ Tertio modo eſt ordo in p̄dicta eleuatione anime ad deum ſecundum diuerſitatēſtatus ſubiecti quod eleuat: ⁊ diuerſitatē medijper quod eleuatur. Diuerſitas autem ſtatꝰ ſubiecti quadruplex eſt. Eorum enim que eleuant̉ad videndum deum. Alij ſunt in ſtatu vie. Alijpreter ſtatuꝫ vie. Alij ſuper ſtatum vie ⁊ iuxtaſtatum patrie. Alij in ſtatu patrie. Illi qͥ eleuātur ad videndum deum ſecundum moduꝫ vie:faciūt gradus quinqꝫ. ¶ Primꝰ eſt videre deūꝑ veſtigiū in creaturis. ¶ Secundus per imaginem in aīa. ¶ Tertius fide īformi. Quartꝰfide formata. Quintus eſt contemplantiū. Illi qui vidēt preter ſtatū vie vident per ſpeculuꝫin lumine. Et faciunt quattuor gradus. Primus eſt viſio prophetarum cōmunis. Secundus eſt viſio Moyſi facie ad facieꝫ ideſt valdefamiliaris ⁊ aſſidua vltra communem modumprophetarum. Vnde de eo dicitur ī libro Numeri duodecimo capitulo ꝙ loquebatur ei deꝰ