Capitulū.XI.
chiª alia: ſꝫ ſingula erāt oībꝰ alijs corrn̄dētia.Et idē dicendū de mēbroꝝ ꝓportiōe. b. v̓ginismr̄is eiꝰ. ¶ Et ꝙ ſit medie ſtature: qꝛ mediū tenuere bt̄i .i. ꝙ n̄ ſit nimis paruꝰ .i. puſillꝰ nimisad oꝑandū: neqꝫ nimis magnꝰ ī p̄ſumēdo vltravires ſuas vt ſuꝑbi gigātes: qualitas: vt nō nimis pinguis: ⁊ carnoſa .i. delitijs affluēs ⁊ diuitijs nec nimis macilenta .ſ. īdiſcrete abſtinensō. diſtin. v. nō mediocriter ⁊ diſtin. xli. qͥs qͥsortio debita mēbroꝝ ideſt debita obẜuantiacircunſtantiarū in operando qd̓ ꝑtinet ad prudētiam. Contemperātia quattuor humoruꝫ ideſt moderata quattuor paſſionuꝫ .ſ. amoris: timoris: triſticie: ⁊ ſpei. ¶ De colore ſcienduꝫ: ꝙtriplex eſt coloris diuerſitas in corpore hūmano. In cute. In capillis. In oculis. Et ū colore in cute videtur ꝙ fuerit mixtus ex albo ⁊ rubro: qͥa ſicut auctores medicine dicunt In cutecolor ab interioribus duobus accidit modis.Aut ex abūdantia: aut ex qualitate humorum.Ille eſt ex qualitate qui eſt cōpoſitus ex albedine ⁊ ex rubore. Alij colores ex īequalitate. Sꝫnobilior ē color qui procedit ex equalitate hūcrum: ergo color ī ea fuit ex albo ⁊ rubeo. Et qͥaiſta poſſūt reduci ſignificatiue ad pulchritudinē aīe: ideo aliquātulū diffuſius dicemꝰ ſecūdūillud. Canti. iiij. Tota es pulchra .ſ. in anima ⁊corpore ⁊ macula nō eſt in te. Pulchritudo .n.atteſtatur nobilitati ⁊ perfectioni cōplexionis.Unde cum additiōe gratie que fuit in ſūmo inMaria ꝑfectius operabat̉. Dicit ergo Albertus vbi ſupra ꝙ ſex ſūt colores cutis. Primusex albedine ⁊ rubedine cōpoſitus. Secundusniger. Tertius citrinus. Quartus glaucus.Quītus ſolus albus. Sextus ſolus rubeus.Ille autē qui eſt cōpoſitus ex rubore ⁊ albedine vt dicit Iouānitiꝰ ē ab equalitate ꝓcedens.Omnes āt alij ex īequalitate procedūt hūoꝝ.n̄ primus .ſ. ex albo. ⁊ rubeo ē nobiliſſimꝰ etpori eucraticho .i. bn̄ diſpoſito determinat̉.Et a Galiēo ī tꝑata ꝯplextiōe poſitꝰ. Dic̄ .n. integni ꝙ corpꝰ eūcratichū ē ex albo ⁊ rubeo mixtu: ⁊ ſil̓r a ꝯſtātino ī pātegni. Et hūc ꝯcedimꝰī corꝑe beatiſſime v̓gīs fuiſſe. Et lꝫ color nigerſit magis vſui ꝯgruuſ alteri ad vidēdū: nō tn̄ ēmagꝭ determinatꝰ corpori eucraticho ad hn̄dū.Color .n. corporis ē pͥncipal̓r ad corpꝰ propriūvenuſtādū: ⁊ ſuā cōplexionē on̄dēdū. Itē cū vtſus delectet̉ ī pulchro ⁊ luce ꝓportionabili: delectabilior ⁊ delitioſior: ⁊ ad vidēdū lumē ſi ē color albus mixtꝰ cū rubore: qͣꝫ nigredo. Nec obſtat ēt ꝙ colores extremi ſūt magꝭ ſenſitiui. Illa.n. p̄eminētia ſūt reſpectu alterius vidētis: iſtaāt reſpectu hn̄tis. Nā aūt vt dic̄ ph̓s magis tedit ſibi niſi ſit ebria. Et iō color corporis madebet determinari ẜm cōgruentiā ſui ſb̓iecti:reſpectu alieni vn̄ ⁊ de xp̄o filio v̓gis dr̄ Cāti.
.iij. Dilectꝰ meꝰ cardidꝰ ⁊ rubicūdus. Et ī aīaqͥdē color cādidꝰ deſignat puritatē ẜꝫ doc. Rubeus āt charitatē. Que v̓tutes puritas ⁊ charitas fuerūt ī v̓gīe ī ſūmo. Ea .n. puritatis nituitqua maior ſb̓ deo nequeat reꝑiri ẜm Anſel .ſ. īhūana naͣ. Nā filiꝰ eius deus erat. ⁊ iō maior īeo: qꝛ nec originalē de charitate dic̄. b. Hiero.Totā īcāduerat eā diuinꝰ ⁊ ardor ꝯtinuꝰ ī ea: ⁊ebrietas ꝑfuſi amoriſ. Ignis āt coloris rubei ē⁊ ebrietas rubeū fac̄ ⁊cͣ ¶ De colore capillorūſciēdū vt allegat. Alb. Cōſtatinꝰ ī pātegni poſuit tres cās capilloꝝ: dicēs. Capilli caput cuſtodiūt ⁊ defēdūt ⁊ hōeſtāt qͥbꝰ ſi careat hō maxīa ē īhoneſtas ⁊ p̄cipue ī ml̓ieribꝰ qͦ ad caput.Et iuxta hoc fec̄ naͣ corpori iuuamenta ⁊ ornamēta. Cā āt quare maſculi barbeſcūt ⁊ n̄ femīeē: qꝛ maſculi ſūt calidiores: ī qͥbꝰ fumꝰ qͥ eſt pilorū naͣ magꝭ augmētat̉: quē quia naͣ non ſufficitexpellere: expellit ꝑ duo loca ꝑ caput ⁊ barbā:vn̄ fit vt femine calidiſſime barbeſcere videant̉⁊ ecōuerſo ī maſculis frigidis. vn̄ nō barbeſcūteunuchi: qꝛ ꝑdiderūt mēbra calidiora. Pili ergo iſti facti ſūt a naͣ vt eſſēt iuuamēta ⁊ ornamēta. Et ex hoc patet ꝙ tres ſūt cauſe piloꝝ. Expulſio ſuꝑfluitatis fumoſe ī naͣ: ⁊ defēſio a calore ⁊ frigore: ⁊ ornatꝰ capitis. Secūdū āt auctores medecine quattuor ſūt colores capilloruꝫ:.ſ. niger: rubeus glaucus: ⁊ cāicies. Cū āt glaucus cōſtet ex hūore abundāte melāconico. Canicies autē ex nimia defectione naͣlis caloris: ⁊ex effectu putridi fleumatis qd̓ plurimū fit ī ſēibꝰ: de his duobꝰ nō fit queſtio ſed tm̄ de nigro⁊ rubeo: Nā videt̉ ꝙ capilli ad on̄dēdū meliorē ꝯplextionē corporis debeāt eē magꝭ rubei qͣꝫnigi: qꝛ dicit Galienꝰ. Rubedo atteſtat̉ ſāguini. nigredo āt melanconice vel colerice cōplexioni. Ergo cū nobilior ſit cōplexio ſāguinea:qͣꝫ colerica: color atteſtans ſanguini .ſ. rubeusnobilior erit qͣꝫ atteſtans colerice vt niger. Ergo nobilior erit rubedo: qͣꝫ nigredo ⁊ ſic ī nobiliori corpore erit rubedo. Et ſic ꝯcludit ſecūdūgal̓: ꝙ ī optīo ꝯplexiōato cerebro: capilli debēteē rubei. Econtra videtur ꝙ in corpore eucratico id ē optime ꝯplexonato capilli potiꝰ debēteē nigri qͣꝫ rubei. Et pꝫ pͥmo quantū ad vtilitatē capilloꝝ que ē expulſio fumoſe ſuꝑfluitatꝭ iuuatiua. Quecūqꝫ autē ſuperfluitas magis eſtnociua: illius expulſio magis iuuatiua. Sꝫ colericum incenſū ⁊ ſanguineū aduſtum magis ēnociuum qͣꝫ ſanguis non aduſtus: ergo magisē iuuatiua hiꝰ expulſio qͣꝫ illius. Sꝫ ad iſtiꝰ exulſionē ſequit̉ gnātio capilloꝝ nigroꝝ non rudeorū: ergo qͣꝫtum ad illaꝫ cām corpus eucraticū: magis debet hr̄e capillos nigros qͣꝫ rubeosSil̓r quātū ad defenſionē. Capilli enī nigri fortiores ſūt qͣꝫ rubei. Similiter quātū ad ornamētū: pulchrior eſt enī ⁊ aptior proportio extremi