Capitulū V.
ꝯtrā quā eſt nota natura. Quis aūt portētorūnumerat multitudinē q̄ hiſtoria gentiū ꝯtinet.Sed nūc in hoc vno attēdamꝰ: qd̓ ad rē de quaagimꝰ ꝑtinet. Quid ita diſpoſitū eſt ab auctoreceli ⁊ terre quēadmodū curſus ordinatiſſimꝰ ſiderū. Quid tā ratis legibꝰ fixiſqꝫ firmatū: ⁊ tn̄qn̄ ille voluit qui ſūmo regit imꝑio ac ptāte qd̓lidit: ſtella pre ceteris magnitudine ac ſplenve notiſſima: colorē: magnitudinē: figuraꝫ: etqd̓ ē mirabiliꝰ ſui curſus ordinē legēqꝫ mutauitturbauit. Sꝫ hoc de lucifero ſtella contigit necantea nec poſtea ꝯtigiſſe dicūt. Nos ī diuinislibris legimꝰ etiā ſolē ip̄m: cū hoc a dn̄o petiuiſſet vir ſanctꝰ ieſus naue: donec ceptū p̄liū victoria terminaret. Et retrorſū redijſſe vt regi ezechie. xv. anni ad viuēdum additi Hoc etiā ꝓdigio dei ſignificarētur adiūcto. Sꝫ quoqꝫ miracula ꝗ̄ meritis ſūt ꝯceſſa ſanctoꝝ: qn̄ credūt iſtifacta: magicis artibꝰ tribuunt. Un̄ eſt illud qd̓ſupra ꝯmemoraui virgilij. Siſtere aquā fluminis: ⁊ vertere ſidera retro .ſ. quandā magā facere. Nā fluuiū ſtētiſſe ſuꝑiꝰ inferiuſqꝫ fluxiſſe: factūē ſb̓ ieſu naue .ſ. ī iordane: ⁊ ab helia ⁊ heliſeo⁊ de maximo ſidere .ſ. ſol̓ reu̓ſo ſub ezechia rege dictū eſt. Nō gͦ de noticia naturaꝝ caligineꝫſibi faciant īfideles: qͣſi nō poſſit ī aliqͣ re diuinijs fieri aliud ꝙ in eiꝰ natura ꝑ humanā ſuamꝑientiā cognouerūt: qͣꝫuis ⁊ ipſa q̄ in reꝝ natura oībꝰ nota ſunt: nō minus mira ſunt: eſſerqꝫ ſtupenda ꝯſiderātibꝰ cūctis: ſi ſolerēt hoīesmirari mira nō rara. Quis enī ꝯſulta rōne nōvideat in hōinuꝫ innumerabili nuoſitate ⁊ tarta in nature ſil̓itudine: valde mirabilit̓ ſic habe̓ſingulos ſingulas facies: vt niſi inter ſe ſil̓es eſſent: nō diſcerneret̉ ſpēs eoꝝ ab aīalibꝰ ceteris⁊ rurſus niſi inter ſe diſſimiles eſſent: nō diſcernerent̉ ſinguli ab hōibꝰ ceteris. Quos gͦ ſil̓esꝯfitemur: diſſimiles īuenimꝰ. Sed mirabilior ēꝯſideratio diſſil̓itudinis. Sicut gͦ non fuit impoſſibile deo qͣs voluit inſtituere: ſic ei nō ē impoſſibile in qͥd voluerit: qͣs inſtituit mutare nauras: nob̓ tamē iſta q̄ velut ꝯtra naturā fiunt:ꝯtra naturā fieri dicunt̉: qͦ more hoīm locutꝰeſt. Et apl̓s dicēdo ꝯtra naturā in oliua inſituꝫoleaſtrū: factū eē participeꝫ pinguedinis oliueEt que mōſtra oſtenſa: portenta: ꝓdigia nuncupant: hoc mōſtrare debent: hoc oſtēdere vel p̄oſtēdere: hoc p̄dicere quod facturꝰ ſit deꝰ: q̄ decorporibꝰ hoīm ſe p̄nūciauit eē facturū nulla īpediēte difficultate: nulla p̄ſcribēte lege natureQd̓ igit̉ de ſempiterno ſupplicio dānatoruꝫ .ſ.ignis ſuū ꝑ ꝓphetā .ſ. iſaiā: dn̄s dixit: fiet oīno.Uermis eoꝝ nō moriet̉: ⁊ ignis eoꝝ nō extinguetur. Ad hͦ enī vehemētiꝰ ꝯmendandū etiaꝫdn̄s ieſus cū mēbra q̄ hoīeꝫ ſeādalizāt: pro hishōibꝰ pone̓t qͦs vt ſua mēbra qͥs diligit: eaqꝫ p̄ciperet amputari. Bonū eſt inqͥt debilē introi
re in vitā: qͣꝫ duas manus habētē mitti in iehennam .i. in ignē inextinguibilē: vbi vermis eorūnon morit̉: ⁊ ignis eoꝝ nō extinguit̉. Similit̓⁊ de pede ⁊ idem de oculo dixit. Nō enī piguitvno loco eadē v̓bater dice̓ ꝓut .ſ. refert marcꝰeuāgeliſta. Quē nō t̓reat iſta repetitio ⁊ illiꝰ pene ꝯminatio tā vehemēs ore diuino. Et in veteribꝰ ſcpͥturis. Uindicta carnis impij: ignis ⁊vermis. Eligat qͥſqꝫ qd̓ placet: aut ignē corpori: vermē aīo: hoc ꝓpͥe: illud tropice: aut vtrūqꝫꝓpͥe corpori. Iā enī ſatꝭ ſuꝑius diſputaui poſſeaīalia in igne viuere: ⁊ in vſtione ſine ꝯſūptiōe⁊ ī dolore ſine morte: ꝑ miraculū oīpotētiſſimicreatoris: Cui hoc poſſibile eē qͥ negat: a qͦ ſit:qͥcquid ī naturis oībꝰ hoc miratꝰ ignorat. Ip̄eeſt enī deꝰ: qͥ oīa in hoc mūdo magna ⁊ ꝑua miracula q̄ cōmemorauimꝰ: ⁊ incōꝑabilit plura q̄nō ꝯmemorauimꝰ fecit: eadēqꝫ ip̄o mundo vnoatqꝫ omniū maximo miraculo incluſit. Et īfrain. c. x. Iehēna illa q̄ ſtagnū ignis ⁊ ſulphurisdicta ē: corporeꝰ ignis erit: ⁊ cruciabit corporadānatoꝝ: aut ⁊ hoīm ⁊ demonū. Solida hoīm:aerea demonū. Aut tm̄ hoīm corꝑa cū ſpiritibus .i. aīabꝰ eoꝝ. Demones aūt ſpūs ſine corporibꝰ herētes ſumēdo penā: nō impartiendovitā corporalibꝰ ignibꝰ. hec oīa. b. Augu. Qd̓aūt dicit de corporibꝰ demonū ẜm opinionemaliquoꝝ loqͥtur non aſſertiue. Un̄ a modernisnon tenetur: ꝙ demones habent corpora vni.§. V.ta ſibi.Ultra cruciatuꝫ ignisqͦ corꝑa dānatoꝝ poſt iudiciū torq̄buntur: erūtipſoꝝ corpoꝝ miſerie alie ⁊ pene. Quarū pͥmaeſt oīmoda infirmitas. Erūt corꝑa illa infirmaintus ⁊ extra. Iob. xx. Artabit̉ .ſ. extra: ⁊ eſtuabit .ſ. intra: ⁊ omnis dolor irruet ſuꝑ euꝫ. Un̄pōt de quolibet trāſgreſſore mandatoꝝ dei ⁊ iōdānato: illud Deutē. xxviij. verificari. Percutiet te dominꝰ egeſtate: febre ⁊ frigore: ardore: ⁊eſtu: aere corrupto ac rubigine. Et paulopoſtꝑcutiet te dn̄s vlcere egypti: ſcabie ⁊ prurigineamētia ⁊ cecitate ⁊ furore mētꝭ. Augebit deꝰ plagas tuas magnas: ⁊ ꝑſeuerantes infirmitatespeſſimas ⁊ ꝑpetuas: ⁊ ꝯu̓tet in te oēs afflictiones egypti: qͣs timuiſti ⁊ adherebūt tibi. ¶ Secūda miſeria illoꝝ corꝑū ē deformitas eoꝝ. Sicut .n. ignis nr̄ cū ſit formoſus: oīa q̄ lābit ⁊ tangit etiā lucida ⁊ decora: deturpat ⁊ denigrat: itaignis inferni: ⁊ ml̓tomagꝭ cū ſit obſcurꝰ: denigͣt⁊ deturpat corꝑa illa. tren. iiij Denigrata ē ſuꝑcarbones facies eoꝝ .ſ. reproboꝝ: ⁊ nō ſūt agniti in plateis hierl̓m .ſ. ſuꝑne: īmo ab ea excluſi.Si .n. ethiopes ſunt ita nigri ꝓpt̓ calorē ſol̓ intēſuꝫ in illa patria: qͣꝫtomagꝭ corꝑa dānatoꝝ abillo igne?. Et ſi ignis qͥ dr̄ ſancti anthonij ita detur pat mēbra hūana: qͣꝫtomagꝭ ille ignis īferni: