Titulus XIIII.
inhabitādū ꝑ creaturas: qͣs nō ip̄i ſꝫ deꝰ cōdiditUt aūt alliciant̉ ab hōibus: prius eos ip̄i aſtutiſſima calliditate ſeducūt: vel inſpirando eorūcordibus virus occultū: vel etiā fallacibꝰ amicitijs apparēdo: eorūqꝫ paucos diſcipulos ſuosfaciūt plurimorūqꝫ doctores. Neqꝫ enī potuitniſi pͥus ip̄is docentibꝰ diſciqd̓ qͥſqꝫ illoꝝ appetat: quid exhorreat: qͦ inuitet̉ noīe: qͦ cogat̉. vn̄magice artes eorūqꝫ artifices extiterīt. Maxme aūt poſſidēt corda mortaliū qua potiſſimūpoſſeſſiōe gloriant̉ cū ſe trāſfigurāt in angeloslucis. Sūt gͦ eoꝝ facta plurima: q̄ qͣꝫto magꝭ mirabilia ꝯfitent̉: tanto cautiꝰ vitare debemꝰ. Sꝫad hoc vnde nūc agimꝰ nob̓ etiā ip̄a ꝓficiūt. Sꝫenī hͦ immūdi demones pn̄t: quato potētioresſunt angeli ſancti? Quāto potētior his oībꝰ deus: qͥ tātoꝝ miraculoꝝ effectores etiā ip̄os angelos fecit. De magis pharabis ſeu maleficisſcriptura diuina fatet̉. De qͣdā femina que taliarte pollebat nobilis poeta dicit. Hec ſe carminibus ꝓmittit ſolue̓ mētes. Quas velit aſt aliis duras immitte̓ curas. Siſtere aquā fluuijs⁊ v̓tere ſidera retro. Nocturnoſqꝫ ciet: manesmugire videbis. Sub pedibꝰ terrā: ⁊ deſcende̓mōtibꝰ orans. Quāto magꝭ deꝰ potēs ē facereq̄ infidelibꝰ ſunt incredibilia: ſꝫ illiꝰ facilia ptāti:qn̄ qͥdē ip̄e lapidū aliarūqꝫ vim rerū ⁊ hoīm ingenia: qui ea miris vertunt̉ modis: angelicaſqꝫnaturas oībus ter renis potētiores animātibꝰcōdidit vniu̓ſa mirabilia mirabili vincēte v̓tute⁊ oꝑandi iubēdi ſinēdiqꝫ ſapīa: vtēs oībꝰ tā mirabilit̓ qͣꝫ creauit. Cur igit̉ facere nō poſſit deꝰ:vt reſurgāt corꝑa mortuoꝝ: ⁊ igne et̓no crucient̉ corꝑa dānatoꝝ: qͥ fecit mūdū in celo: in t̓ra:in aere: in aquis: īnumerabilibꝰ miracul̓ plenūcum ſit oībus qͥbus plenꝰ eſt ꝓculdubio maiꝰ etexcellētius etiā mūdꝰ ip̄e miraculū. ¶ In capitulo. vij. idē. Sed iſtis cū qͥbꝰ vel contra qͦs nūcagimꝰ: qͥ ⁊ deū eſſe credūt: a qͦ factꝰ eſt mūdꝰ qn̄eis rerū vim mirabilē ꝓponimꝰ aliaꝝ: q̄ nec aīalia ſunt rōnalia: nec vlla ratiōe p̄diti ſpūs: ſicutſunt ea quoꝝ pauca cōmemorauimꝰ rn̄dē aſſolent. Uis eſt iſta nature. Natura eoꝝ ſic ſe hꝫ:ꝓpͥaꝝ ſunt iſte efficacie naturaꝝ. Tota itaqꝫ rōeſt. cur agrigētinū ſalē flāma fluere faciat aquacrepitare: qꝛ hec eſt natura eiꝰ: ⁊ hͦ eſſe potiꝰ cōtra naturā videt̉ q̄ nō igni ſꝫ aqͣ dedit ſalē ſolue̓:torrere aūt igni nō aque. Sed iſta inqͥunt ſalishuiꝰ naͣlis eſt vis: vt his conttaria patiat̉. Hecigit̉ rō addit̉ ⁊ de fonte illo garamāticho ⁊ alijsde qͥbus dictū eſt ſupra. Quibꝰ licet vis īſolitacōtra naturā ineſſe videat̉: alia tn̄ de illis nonreddit̉ roͣ: niſi vt dicat̉ hāc eoꝝ eſſe naturā. Breuis ſane iſta eſt rō fateor ſufficiēſqꝫ rn̄ſio. Sedcum deus ſit auctor naturaꝝ oīm: cur voluntfortiorē nos reddere rōnem: qn̄ aliqͥd velut impoſſibile nolūt credere: eiſqꝫ redditiōem rōnis
poſcētibꝰ rn̄demꝰ hāc eſſe volūtatē oīpotētꝭ deiQui certe n̄ ob aliud n̄ vocat̉ oīpotēs: niſi qm̄qͥcqͥd vult pōt. Qui potuit creare tā multaꝫ: qniſi on̄dent̉ ꝓfecto īpoſſibilia putarēt̉: nō ſolūq̄ ignotiſſima apud nos: verū etiā q̄ notiſſimapoſui. Nec enī volo temere credi cūcta que poſui: qꝛ nec a meipſo ita credūt̉ tanqͣꝫ nulla de ill̓ſit in mea cogitatione dubitatio: exceptis illisqͥ vel ipſe ſum exꝑtus: ⁊ cuiꝰ facile eſt expeririſicut de calce q̄ feruet in aqͣ: in oleo frigida eſt.De magnete lapide trahente ferrū. De carnepauonis nō putreſcēte. De palea ſic frigētenō ſinat fluere niuē. Sic calete vt matureſcerpoma cōpellat. De igne fulgido cādeſcēte lapdes .ſ. calcis ⁊ obfuſcāte q̄ vrit. De carbonibꝰ ⁊oleo ⁊ argēto de qͥbus ſupra. Cetera aūt ſic habeo: vt neqꝫ negāda neqꝫ affirmāda decreueQue aūt melior ⁊ validior rō de rebus talibreddit̉ qͣꝫ cū oīpotens deus ea facere poſſe phibet̉: ⁊ facturus dr̄ q̄ p̄nūciaſſe ibi legit̉ vbi almulta p̄nūciauit qͥ feciſſe monſtrat̉. Ipſe qͥpfaciet: qꝛ ſe factuꝝ eſſe p̄dixit qͥ īpoſſibilia putur: qͥ ꝓmiſit ⁊ fecit vt ab incredul̓ gētibꝰ īcrebilia redderēt̉. Si aūt rn̄dēt ſe ꝓpterea nō credere ꝙ humanis ſꝑ arſuris ne vnqͣꝫ morituricorꝑibꝰ dicimꝰ: qꝛ hūanoꝝ corꝑuꝫ naͣꝫ nouimlōge alit̓ inſtituta. Un̄ nec illa rō hīc reddi poq̄ de illis naturis mirabilibus reddebat̉ vt dipoſſit. Uis iſta naͣlis ē rei huiꝰ. Iſta natura ēquā ſcimus hūane carnis iſtā nō eē naturā. habemꝰ quidē qd̓ rn̄deamꝰ de ſacris lr̄is. Hāſam .ſ. humanā carnē aliter inſtitutā fuiſſe apeccatū .ſ. vt poſſet nunqͣꝫ mortē ꝑpeti fuiſſe an̄peccatū. Aliter aūt poſt pctm̄ qͣlis ē erūna huius mortalitatis īnotuit: vt ꝑpetē vitā tenen̄poſſet. Sic gͦ aliter qͣꝫ nob̓ nota ē: īſtituet̉ in reſurrectōe mortuoꝝ. Sꝫ qm̄ iſtis nō credūt lr̄is.ſ. ſacris: vbi legitur qͣlis ī paradiſo vixerit hōDe lr̄is eoꝝ qͥ doctiſſimi apud eos fuerūt aliqͥdꝓferendū eſt qͦ appareat poſſe fieri: vt aliter ſehabeant queqꝫ res qͣꝫ pͥus in rebꝰ īnotuerat ſuedeterminatiōe nature. Eſt in marci varonis libris: quoꝝ inſcpͥtio eſt de gēte ppl̓i romani: qͥeiſdē verb̓ ibi legit̉: ⁊ h̓ ponā. In celo inqͥt mnrabile extitit portētū. Nā ſtella veneris nobiliſſima qͣꝫ plautꝰ veſperuginē: homerꝰ heſperonappellat pulcherrimā dicēs. Caſtor ſcribit tm̄portētum extitiſſe: vt mutaret colorē: magnitudinē: figurā: curſū: qd̓ factū neqꝫ antea neqꝫ poſtea fuit. Hoc factū ogigho rege dicebāt adraſtos: cicenos: et dyonea polites mathematicinobiles. Hoc certe varro tantꝰ auctor portētūnō appellaret: niſi eē ꝯtra naturā videret̉. Oīaqͥppe portēta ꝯtra naturā dicimꝰ eē ſꝫ non ſunt.Quō enī eſt ꝯtra naturā qd̓ dei fit volūtate: cūvolūtas tanti vtiqꝫ ꝯditoris ꝯdite rei cuiuſcunqꝫ natura ſit. Portentū gͦ fit nō ꝯtra naturā: ſꝫ