Capitulū. V.
dē multi apud nos hn̄t: ⁊ maxīe aurifices inſignitoreſqꝫ gēmaꝝ: qui lapis nec ferro nec ignenec alia vi vlla ꝑhibet̉ p̄ter hircini ſanguīe iūciSed qui eū hn̄t atqꝫ nouerūt: nunqͥd ita mirāt̉vt hi qͥbus potētia pͥmū eiꝰ on̄dit̉: qͥbus aūt nōon̄dit̉ fortaſſe nec credūt: aut ſi creduli inexꝑtamirant̉. Et ſi cōtigerit exꝑiri: adhuc qͥdē mirāt̉īſolita. Sed aſſiduitas exꝑiēdi paulatim ſb̓trait admiratōis incitamētū. Magnetē lapideꝫuimꝰ mirabilē ferri eē raptorē. Qd̓ cū pͥmuꝫvidi vehemēt̓ inhorrui: qͥppe cernebā a lapideferreū anulū raptū atqꝫ ſuſpēſuꝫ. Deinde tanqͣꝫſerro qd̓ rapuerat vim dediſſet: ſuaꝫ cōemqꝫ feciſſet .i. anulꝰ alteri admotus ē: eūdēqꝫ ſuſpedit:atqꝫ vt ille pͥori lapide: ſic alter anulꝰ pͥori anulocoherebat. Acceſſit eodē modo tertiꝰ: acceſſit ⁊tus: iāqꝫ ſibi ꝑmutua circul̓ nexis: nō īplicaꝝ intrīfecꝰ ſꝫ extrīſecꝰ adherentiū: qͣſi cathenapēderat anuloꝝ. Quis iſtā vim lapidis nonperet: q̄ nō ſolū illi inhereat: verū etiaꝫ ꝑ totſuſpēſa traſibat ⁊ inuiſibilibꝰ vīculis ea ſb̓ligabat. Et ſi argētū int̓ lapidē illuꝫ poſuerit: ⁊ ferjouet eū immoto argēto. Qn̄ auteꝫ iuxtanetē ponit̉ adamas: ferrū nō rapit: ſi eū rapuerit: vt ei appropinqͣuerit: mox remittit. India mittit hos lapides. Uern̄ tn̄ infideles homīes qͥ cū diuīa vl̓ p̄terita vl̓ futura miracula p̄dicamꝰ: q̄ illis exꝑiēda nō valemꝰ on̄de̓: rōem anobis eaꝝ flagitāt reꝝ quā qm̄ nō poſſumᵐ reodere. Excedūt eī vires mētꝭ hūane: extimāt falſa eē qd̓ dicimꝰ. Ibi de tot mirabilibꝰ rebus qͣsvel vide̓ poſſumꝰ vel videmꝰ debēt redde̓ rōemQd̓ ſi ab hoīe fieri nō poſſe ꝓuiderīt: fatēduꝫ ēeis: nō iō aliqͥd n̄ fuiſſe: vl̓ nō futurū eē. qꝛ rō īdereddi nō pōt: qn̄ qͥdē ſunt iſta de qͥbꝰ ſil̓r nō pōt.Nō itaqꝫ ꝑgo ꝑ plurima q̄ mādata ſunt lrīs nōgeſta atqꝫ trāſacta: ſꝫ in locis qͥbuſqꝫ manētia: qſi quiſqͣꝫ ire voluerit ⁊ potuerit: vtruꝫ vera ſintexplorabit. Sꝫ pauca cōmemoro. Agrigētinūficilie ſalē ꝑhibēt: cū fuerit admotꝰ igni velut inaqͣ flueſce̓: cū v̓o ip̄i aq̄ velut in igne crepitare.Apud garamantas quēdā fonte tā frigidū diebus: vt nō bibat̉: tā feruidū nocte vt nō tangat̉In egypto aliū fontem in qͦ face̓s vt in ceterisextīguūt̉ accēſe: ſꝫ nō vt ī ceteriſ accēdūt̉ extīcteAſbeſton archadie lapidē ꝓpterea ſic vocari ꝙſemel accēſus iā nō poſſit extīgui. Poma ī t̓raſodomoꝝ gigni qͥdē ⁊ ad maturitatꝭ faciē ꝑuenire: ſꝫ morſu p̄ſſuve tētata ī fumū ac fauillā coriofatiſcēte vaneſce̓. Pirithē lapidē ꝑſicū tenent̉manū ſi vehemētiꝰ p̄mat̉ adurere: ꝓpter qd̓ abigne nomē accepit. In capadocia ethere vētoeqͥs cōciꝑe: eoſdēqꝫ fetꝰ nō ampliꝰ triēio viuē.Tilen indie inſulā eo p̄ferri ceteris t̓ris: ꝙ oīarbor q̄ in ea gignit̉: nūqͣꝫ nudat̉ tegmīe foliorDe his itaqꝫ alijs innumerabilibꝰ qͥ hiſtoria nōſcoꝝ atqꝫ tranſactoꝝ: ſꝫ manētiū locoꝝ cōtinet:
reddāt rōeꝫ ſi pn̄t infideles iſti: qͥ nolūt diuinislrīs crede̓: qͥd aliud qͣꝫ nō diuinas putātes: eo ꝙres hn̄t incredibiles: ſicut hͦ ē vnde nūc agimꝰNō .n. inquiūt admittit vlla rō: vt caro ardeat:⁊ nō abſumat̉: doleat neqꝫ moriat̉. Rōcinatores videlicꝫ magni: qͥ de oībꝰ rebꝰ qͣs mirabileseē ꝯſtat: poſſint redde̓ rōem: rōeꝫ reddāt de hisq̄ pauca poſuimꝰ: q̄ ꝓculdubio ſi ea eē neſciūt: ⁊ea eē futura dice̓m: multominꝰ crederēt: qͣꝫ qd̓nūc dicētibꝰ nob̓ nolūt crede̓ aliqn̄ eē vēturum.Quis eī eoꝝ nob̓ crede̓t: ſi quēadmodū dicimꝰfutura hoīm viua corꝑa: q̄ ſꝑ arſura atqꝫ dolitura: nec tn̄ aliqn̄ moritura ſint: ita dicē̓mꝰ in futuro ſcl̓o: futuꝝ ſalē quē face̓t ignis velut in aquaflueſce̓: eūdēqꝫ facet aqͣ velut in igne crepitare:⁊ alia de qͥbꝰ ſupra dc̄m ē. ¶ Hec in illo ſcl̓o qd̓futuꝝ ē: ſi dice̓mꝰ futura: nobiſqꝫ increduli rn̄derent. Si vultꝭ vt ea credamꝰ: reddite de ſingul̓rōeꝫ. Nos nō poſſe ꝯfitemur: eo ꝙ in iſtis ⁊ ſil̓ibus dei miris oꝑbꝰ īfirma mortaliū rōcinatiovīceret̉. Fixā tn̄ apud nos eē rōem: nō ſine rōeoīpotētē face̓: vnde aīmꝰ hūanꝰ infirmꝰ rōeꝫ noͣpōt redde̓: ⁊ in multꝭ qͥdē rebꝰ incertū nobis eēqͥd velit: illd̓ tn̄ eē certiſſimū: nihil eoꝝ eē ei impoſſibile q̄cūqꝫ voluerit: eiqꝫ nos credē p̄dicētiquē neqꝫ impotētē neqꝫ mētiētē poſſimꝰ crede̓.Hi tn̄ fidei rep̄hēſores exactoreſqꝫ rōis: qͥd adiſta rn̄dēt: de qͥbus rō ab hoīe reddi nō pōt: ⁊ tn̄ſunt ⁊ ip̄i rōni naͣeⁱ vident̉ eē ꝯͣria: q̄ ſi futura eſſediceremꝰ: ſil̓r a nob̓ ſicut eoꝝ q̄ futura eſſe dicimus ab infidelibꝰ rō poſceret̉: ac ꝑ hͦ cū in tl̓ibꝰoꝑbꝰ dei d̓eficiat rō cordis ⁊ ẜmonis humaniſicut iſta: nō iō nō ſunt: nō iō etiā illa nō erūt: qm̄rō de vtriſqꝫ ab hoīe nō pōt reddi ¶ Refert in.c. vi. idem. b. Aug. ꝙ in litteris gētiliū reꝑit̉ .ſ.eē quoddā fanū veneris. atqꝫ ibi cādelabꝝ ⁊ ineo lucernā ſb̓ diuo ſic ardente. vt eā nulla ptās.nullꝰ imber extinguat. vn̄ lucerna inextinguibilis noīata eſt. Circa hiꝰ dicit ꝙ nō habemusncc̄e erede̓ oīa q̄ hiſtoria ꝯtinet gētiliū. cū ⁊ ip̄iint̓ ſe hiſtorici ſic̄ ait Uarro: qͣſi data oꝑa ⁊ qͣſiex īduſtria ꝑ multa diſſentiāt. Sꝫ ea ſi volumꝰcredimꝰ q̄ nō aduerſant̉ libris qͥbus nō dubitamus oꝑtere nos credē̓. De iſto gͦ fano veneris⁊ lucerna īextinguibili nō ſolū in multas coartamur anguſtias: veꝝ ēt latitudinis nob̓ cāpaperit̉ .ſ. ad rn̄dēdū. Addimꝰ enī ad iſtā luc̓nāīextīguibilē ⁊ humanoꝝ ⁊ magicaꝝ .i. ꝑ hoīesdemo iacoꝝ artiū: ⁊ ip̄oꝝ ꝑ ſeip̄oſdemonū multa miracula. q̄ ſi negare voluerimꝰ: eidē ipſi cuicredimꝰ ſacraꝝ lr̄aꝝ adu̓ſabimur v̓itati. Aut gͦin illa lucerna mechanicū aliqͥd de lapide aſ beſtos ars humana mollita ē̓. aut arte magica factū eſt ꝙ hoīes illo mirarent̉ in tēplo. Aut demon qͥſpiā ſub noīe veneris tāta ſe efficacia pn̄tauit vt hͦ ibi ꝓdigiū ⁊ appareret hōibꝰ. ⁊ diutius ꝑmaneret. Illiciūtur autem demones ad