Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capitulū. V.

multi apud nos hn̄t: maxīe aurifices inſignitoreſqꝫ gēmaꝝ: qui lapis nec ferro nec ignenec alia vi vlla ꝑhibet̉ p̄ter hircini ſanguīe iūciSed qui hn̄t atqꝫ nouerūt: nunqͥd ita mirāt̉vt hi qͥbus potētia pͥmū eiꝰ on̄dit̉: qͥbus aūton̄dit̉ fortaſſe nec credūt: aut ſi creduli inexꝑtamirant̉. Et ſi cōtigerit exꝑiri: adhuc qͥdē mirāt̉īſolita. Sed aſſiduitas exꝑiēdi paulatim ſb̓trait admiratōis incitamētū. Magnetē lapideꝫuimꝰ mirabilē ferri raptorē. Qd̓ pͥmuꝫvidi vehemēt̓ inhorrui: qͥppe cernebā a lapideferreū anulū raptū atqꝫ ſuſpēſuꝫ. Deinde tanqͣꝫſerro qd̓ rapuerat vim dediſſet: ſuaꝫ cōemqꝫ feciſſet .i. anulꝰ alteri admotus ē: eūdēqꝫ ſuſpedit:atqꝫ vt ille pͥori lapide: ſic alter anulꝰ pͥori anulocoherebat. Acceſſit eodē modo tertiꝰ: acceſſittus: iāqꝫ ſibi ꝑmutua circul̓ nexis: īplica intrīfecꝰ ſꝫ extrīſecꝰ adherentiū: qͣſi cathenapēderat anuloꝝ. Quis iſtā vim lapidis nonperet: ſolū illi inhereat: verū etiaꝫ totſuſpēſa traſibat inuiſibilibꝰ vīculis ea ſb̓ligabat. Et ſi argētū int̓ lapidē illuꝫ poſuerit: ferjouet immoto argēto. Qn̄ auteꝫ iuxtanetē ponit̉ adamas: ferrū rapit: ſi rapuerit: vt ei appropinqͣuerit: mox remittit. India mittit hos lapides. Uern̄ tn̄ infideles homīes diuīa vl̓ p̄terita vl̓ futura miraculadicamꝰ: illis exꝑiēda valemꝰ on̄de̓: rōem anobis eaꝝ flagitāt reꝝ quā qm̄ poſſumᵐ reodere. Excedūt vires mētꝭ hūane: extimāt falſa qd̓ dicimꝰ. Ibi de tot mirabilibꝰ rebus qͣsvel vide̓ poſſumꝰ vel videmꝰ debēt redde̓ rōemQd̓ ſi ab hoīe fieri poſſe ꝓuiderīt: fatēduꝫ ēeis: aliqͥd fuiſſe: vl̓ futurū. qꝛ īdereddi pōt: qn̄ qͥdē ſunt iſta de qͥbꝰ ſil̓r pōt. itaqꝫ ꝑgo plurima mādata ſunt lrīsgeſta atqꝫ trāſacta: ſꝫ in locis qͥbuſqꝫ manētia: qſi quiſqͣꝫ ire voluerit potuerit: vtruꝫ vera ſintexplorabit. Sꝫ pauca cōmemoro. Agrigētinūficilie ſalē ꝑhibēt: fuerit admotꝰ igni velut inaqͣ flueſce̓: v̓o ip̄i aq̄ velut in igne crepitare.Apud garamantas quēdā fonte frigidū diebus: vt bibat̉: feruidū nocte vt tangat̉In egypto aliū fontem in face̓s vt in ceterisextīguūt̉ accēſe: ſꝫ vt ī ceteriſ accēdūt̉ extīcteAſbeſton archadie lapidē ꝓpterea ſic vocariſemel accēſus poſſit extīgui. Poma ī t̓raſodomoꝝ gigni qͥdē ad maturitatꝭ faciē ꝑuenire: ſꝫ morſu p̄ſſuve tētata ī fumū ac fauillā coriofatiſcēte vaneſce̓. Pirithē lapidē ꝑſicū tenent̉manū ſi vehemētiꝰ p̄mat̉ adurere: ꝓpter qd̓ abigne nomē accepit. In capadocia ethere vētoeqͥs cōciꝑe: eoſdēqꝫ fetꝰ ampliꝰ triēio viuē.Tilen indie inſulā eo p̄ferri ceteris t̓ris:arbor in ea gignit̉: nūqͣꝫ nudat̉ tegmīe foliorDe his itaqꝫ alijs innumerabilibꝰ hiſtoriaſcoꝝ atqꝫ tranſactoꝝ: ſꝫ manētiū locoꝝ cōtinet:

reddāt rōeꝫ ſi pn̄t infideles iſti: nolūt diuinislrīs crede̓: qͥd aliud qͣꝫ diuinas putātes: eores hn̄t incredibiles: ſicut ē vnde nūc agimꝰ .n. inquiūt admittit vlla: vt caro ardeat: abſumat̉: doleat neqꝫ moriat̉. Rōcinatores videlicꝫ magni: de oībꝰ rebꝰ qͣs mirabiles ꝯſtat: poſſint redde̓ rōem: rōeꝫ reddāt de his pauca poſuimꝰ: ꝓculdubio ſi ea neſciūt:ea futura dice̓m: multominꝰ crederēt: qͣꝫ qd̓nūc dicētibꝰ nob̓ nolūt crede̓ aliqn̄ vēturum.Quis eoꝝ nob̓ crede̓t: ſi quēadmodū dicimꝰfutura hoīm viua corꝑa: ſꝑ arſura atqꝫ dolitura: nec tn̄ aliqn̄ moritura ſint: ita dicē̓mꝰ in futuro ſcl̓o: futuꝝ ſalē quē face̓t ignis velut in aquaflueſce̓: eūdēqꝫ facet aqͣ velut in igne crepitare: alia de qͥbꝰ ſupra dc̄m ē. Hec in illo ſcl̓o qd̓futuꝝ ē: ſi dice̓mꝰ futura: nobiſqꝫ increduli rn̄derent. Si vultꝭ vt ea credamꝰ: reddite de ſingul̓rōeꝫ. Nos poſſe ꝯfitemur: eo in iſtis ſil̓ibus dei miris oꝑbꝰ īfirma mortaliū rōcinatiovīceret̉. Fixā tn̄ apud nos rōem: ſine rōeoīpotētē face̓: vnde aīmꝰ hūanꝰ infirmꝰ rōeꝫ noͣpōt redde̓: in multꝭ qͥdē rebꝰ incertū nobisqͥd velit: illd̓ tn̄ certiſſimū: nihil eoꝝ ei impoſſibile q̄cūqꝫ voluerit: eiqꝫ nos credē p̄dicētiquē neqꝫ impotētē neqꝫ mētiētē poſſimꝰ crede̓.Hi tn̄ fidei rep̄hēſores exactoreſqꝫ rōis: qͥd adiſta rn̄dēt: de qͥbus ab hoīe reddi pōt: tn̄ſunt ip̄i rōni naͣeⁱ vident̉ ꝯͣria: ſi futura eſſediceremꝰ: ſil̓r a nob̓ ſicut eoꝝ futura eſſe dicimus ab infidelibꝰ poſceret̉: ac in tl̓ibꝰoꝑbꝰ dei d̓eficiat cordis ẜmonis humaniſicut iſta: ſunt: etiā illa erūt: qm̄ de vtriſqꝫ ab hoīe pōt reddi Refert in.c. vi. idem. b. Aug. in litteris gētiliū reꝑit̉ .ſ. quoddā fanū veneris. atqꝫ ibi cādelabꝝ ineo lucernā ſb̓ diuo ſic ardente. vt nulla ptās.nullꝰ imber extinguat. vn̄ lucerna inextinguibilis noīata eſt. Circa hiꝰ dicit habemusncc̄e erede̓ oīa hiſtoria ꝯtinet gētiliū. ip̄iint̓ ſe hiſtorici ſic̄ ait Uarro: qͣſi data oꝑa qͣſiex īduſtria multa diſſentiāt. Sꝫ ea ſi volumꝰcredimꝰ aduerſant̉ libris qͥbus dubitamus oꝑtere nos credē̓. De iſto fano veneris lucerna īextinguibili ſolū in multas coartamur anguſtias: veꝝ ēt latitudinis nob̓ cāpaperit̉ .ſ. ad rn̄dēdū. Addimꝰ enī ad iſtā luc̓nāīextīguibilē humanoꝝ magicaꝝ .i. hoīesdemo iacoꝝ artiū: ip̄oꝝ ſeip̄oſdemonū multa miracula. ſi negare voluerimꝰ: eidē ipſi cuicredimꝰ ſacraꝝ lr̄aꝝ adu̓ſabimur v̓itati. Autin illa lucerna mechanicū aliqͥd de lapide aſ beſtos ars humana mollita ē̓. aut arte magica factū eſt hoīes illo mirarent̉ in tēplo. Aut demon qͥſpiā ſub noīe veneris tāta ſe efficacia pn̄tauit vt ibi ꝓdigiū appareret hōibꝰ. diutius ꝑmaneret. Illiciūtur autem demones ad