Capituluꝫ.III.

nem. lxx. quia ſicut pietas eſt manifeſtatiua fideiin qͣꝫtum ꝑ cultum dei ꝓteſtamur fidē: ita etiampietas manifeſtat ſapīam: ⁊ ꝑꝑ hoc dr̄ ſapientiapietas. Et eadē rōne ſapīa dr̄ timor dei. Iuxͣ illd̓Iob. xxviij. ẜm lr̄aꝫ noſtram. Ecce timor dn̄i ip̄eeſt ſapientia: quia ꝑ hoc on̄ditur ꝙ homo rectuꝫiudiciū habet de diuinis: ꝙ deū timet ⁊ colit.Dicitur etiā charitas ſapīa. Un̄. b. Aug. Sapientia eſt charitas dei. Et Hug. de archa Noe ait.Charitas eſt ſapīa: quia ꝑ ip̄am guſtamnus deumguſtādo cognoſcimus: guſtate iuꝗt. p̄s. cxxxiij. etvidete qm̄ ſuauis eſt dn̄s. Qui .n. diligit manꝫ inlumine .ſ. ſapīe. i. Io. ij. Dr̄. aūt ſapīa charitas qͣꝫtūad ſuā cām: ex qua ſumit etiam nomē ſapīe .ſ. aſapore. Cauſat̉ .n. ſapīa a charitate: que charitaseſt in volūtate. Sapīa v̓o eēntialiter ī intellectuvt in ſubō. Et iſta ſapīa eē n̄ pōt ī hāte peccatummortale. Un̄ dr̄ Sap. i. In maliuola aīam nō intrabit ſapīa: nec hītabit in corꝑe ſubdito peccatis. Cuius rō eſt ẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. xlv. arti. iiij.quia ſapīa donū ſpūs ſancti facit rectitudinemiudicij circa res diuinas: vel de alijs rebus ꝑ regulas diuinas: ex quadā cōnaturalitate ſeu vnion ad diuina: que quidē vnio eſt ꝑ charitatemẜm illud. i. ad Corin. vi. Qui adheret deo vnusſpūs eſt. Inheſio autem eſt ꝑ amorem. Charitasaūt cum mortali peccato ſtare nō poteſt vt ſupradictū eſt. Et ideo ſapīa donum non pōt eſſe cummortali. ¶ Eſt aūt hec ſapientia in oībus habentibus gr̄am: etiam in ꝑuulis ⁊ fatuis adultis baptizatis qͣꝫtum ad habitum: ⁊ ſi non qͣꝫtum ad actū: ꝓpter impedimentuꝫ corꝑale. Unde dr̄ ſapīevij. Nemine diligit deus niſi qui cū ſaptētia aggreditur. Sed oēs diligit deus qui diligūt eumqd̓ ſit per gratiam ⁊ charitatem: qd̓ ſic declaratb. Tho. 2ª 2ᵉ. q. xlv. art. v. Sapientia importat: vtdictum eſt: quandam rectitudinē iudicij circa dia cōſpicienda ⁊ conſulēda. Et qͣꝫtum ad vtrūxvnione ad diuina: ẜm diuerſos gradus aliqui ſortiūtur ſapientiā. Quidam .n. tantū ſortiūtur de recto iudicio tam in contēplatione diuīorum qͣꝫ etiam in ordinatione reꝝ humanarū ẜmregulas diuinas qͣꝫtum eſt neeeſſariū ad ſalutē.Et hoc nulli deeſt exiſtenti ſine peccato mortali:per gr̄am gratum facientē. Iuxta illud. i. Ioā. ij.Unctio docet nos de oībus. Quidaꝫ altiori gradu ꝑcipiunt ſapīe donum. Et qͣꝫtum ad contemplationē diuinoꝝ: in qͣꝫtum .ſ. eſt altiora quedammyſteria ⁊ cognoſcūt ⁊ alijs manifeſtare poſſuntEt qͣꝫtum ad directioneꝫ humanoꝝ ẜm regulasdiuinas: in qͣꝫtum poſſunt ẜm eas non ſolum ſeip̄os: ſed etiam alios ordinare. Et iſte gradus ſapientie non eſt cōmunis omnibus hn̄tibus gr̄aꝫgratum faciente: ſꝫ magis ꝑtinet ad gratias gratis datas. Et ſic qd̓ ait ph̓s in .i. metha. Sapienstis eſt ordinare: qͣꝫtum ad ordinationē ſui ip̄ius:hoc agit in omnibus donū ſapientie. Quantumad ordinationem aliorum hominuꝫ ⁊ iudicium

alioꝝ: quod fit per rectores ⁊ prelatos: hoc fit ꝑſapientiam gratis datam. Qualis fuit data excellentiſſime Salomoni hoc poſtulanti ad regēdūbene populū dei: vt habetur. iij. Reg. iij. ¶ Hecaūt ſapientia non ſoluꝫ ſpeculatiua eſt ſed etiampractica: quod patet ex eo qd̓ ait apl̓s ad col̓. iiij.In ſapientia ambulate ad eos qui foris ſūt: hecaūt pertinet ad actionē. Declarat autem. b. Tho.2ª 2ᵉ. q. xlv. arti. iij. ſic. Superior pars orationisvt ait. b. Aug. xij. de trini. ſapiētie deputatur. Inferior autem ſciētie. Suꝑior autem ratio ait idēintendit rōnibus ſupernis .ſ. diuinis: ⁊ conſpiciendis ⁊ conſulendis. Conſpiciendis quideꝫ ẜmꝙ diuina in ſeip̄is contemplantur. Conſulendisautem ẜm ꝙ per diuina iudicat de humanis: ꝑregulas diuinas dirigens actus hūanos. Et ſicpatet ꝙ ſapientia ẜm ꝙ eſt donuꝫ: non ſolum eſtſpeculatiua ſed etiam practica. Et ex hoc patꝫ ꝙſapientia que eſt donū: eſt excellentior qͣꝫ ſapientia que eſt virtus intellectualis: vtpote magis deꝓpinquo deum attinges per quandaꝫ ſpiritusvnionē anime ad ip̄m. Et inde habet ꝙ non ſolūdirigat in cōtemplatione: qd̓ facit ſapientia virtus intellectualis: ſed etiā in actione circa humana. Quāto enim virtus eſt altior: tanto ad pluraſe extendit: vt habetur in li. d̓ cauſis. Per priustamen ꝑtinet ad hꝰ ſapientiam cōtemplatio diuinorum: ⁊ ꝑ poſterius dirigere actus hūanos ẜmrōnes diuinas. Nec tn̄ ex directōne ſapientre inhumanis actibus ꝓuenit amaritudo aut laborſed potius ꝓpter ſapīam amaritudo ⁊ labor: queē in oꝑibus humanis: ꝓpter ſapīam ꝯuertitur īdulcedinē ⁊ requiem: ẜm illud Sap. viij. Nō hꝫamaritudine ꝯuerſatio illius .ſ. ſapīe: nec tediuꝫꝯiūctus eius: ſed gaudiū. Cum aūt iſta quatuordona .ſ. ſapīa: intellectus: ſcientia ⁊ ꝯſilium pertineant ad vim cognitiua ſeu potentiā intellectiuāAlia tria .ſ. fortitudo: pietas ⁊ timor ad appetitiuā qūo iſta quatuor differāt inter ſe. Sic declarat. b. Tho. 2ª. 2ᵉ. q. viij. art. vi. Iſta quatuor donaordinantur ad ſuꝑnaturalem cognitionem quein nobis per fidem fūdatur. Fides aūt eſt in nobis ex auditu: vt dr̄ ad Ro. x. Unde oportet altqͣꝓponi homini ad credendū: non ſicut viſa: ſed ſicut audita quibus homo aſſentiat per fidem. Fides autem pͥmo ⁊ principaliter ſe habet ad veritatem primam que deus eſt. Secūdario ad quedam circa creaturas ꝯſideranda: incarnationeꝫſeu xp̄i humanitatem: creationē: gubernationecreaturaꝝ: iuſtificatōnē hominū ⁊ hiꝰ. Ulteriustertio ſe extendit ad directionē humanoꝝ operūẜm ꝙ fides ꝑ dilectione oꝑatur: vt .ſ. credat ageda eſſe ab hoībus ẜm regulas diuinas que tradūtur in ſacra ſcriptura: vt ſūt mādata dei. Sicergo circa ea que ꝓponunt̉ nobis credēda duoreꝗrunt̉ ex ꝑte nr̄a. Primuꝫ ē vt intellecta penetrent̉ ſeu capiant̉ vt credēda: qd̓ fit ꝑ donū intellectus: per quē hētur qͣſi quēdā certitudo: n̄ de-