Capituluꝫ. VII.

hoc tamē ē maioris miſericordie: vn̄ ⁊ p̄s. cxliiij.Miſerationes eius ſuꝑ oīa oꝑa eius. Et in collecta. Deus ꝗ oīpotentiā tuam maxime ꝑcendo ⁊miſerando manifeſtas ⁊cͣ. Et bonū gr̄e vnius eſtmaius qͣꝫ bonū nature vniuerſi. Quo aūt ſit iuſtificatio miraculoſa: ſic declarat. b. Tho. vbi ſupra arti. x. In oꝑibus miraculoſis tria pn̄t inueniri: quoꝝ vnum ē ex ꝑte potentie agentis: quiaſ. ſola diuina virtute fieri pn̄t. Et hoc mō tā iuſtificatio impij qͣꝫ creatio mundi: ⁊ oē opus qd̓ a ſolo deo fieri pōt: pōt dici miraculoſū. Secūdo inquibuſdā oꝑbus miraculoſis inuenit̉ ꝙ formainducta ē ſupra naturalē potentiā talis materieSicut ſuſcitatio mortui ē ſupra naturalē potentiā talis corꝑis. Et qͣꝫtuꝫ ad hoc iuſtificatio impijn̄ eſt miraculoſa: qꝛ naturaliter aīa eſt gr̄e capaxeo enim ꝙ facta eſt ad imaginē deuē capax gr̄e.Tertio mō in oꝑibus miraculoſis inuenit aliꝗdp̄ter ſolitū ⁊ ꝯſuetum ordinē cauſādi effectū: ſic̄cū aliꝗs infirmus aſſeꝗtur ſubito ſanitatem ꝑſectam: p̄ter ſolitum curſu ſanatōnis q̄ fit a naturavel arte. Et qͣꝫtum ad hoc iuſtificatio impij qn̄qꝫē miraculoſa qn̄qꝫ n̄. Eſt enim iſte cōis et ꝯſuetꝰcurſus iuſtificationis: vt deo mouēte interiꝰ animā homo ꝯuertat̉ ad deū. Primo quidē ꝯuerſione imꝑfecta: ⁊ poſtea deueniat ad ꝑfectū: vndedr̄ de pe. di. ij. Nemo repete fit ſūmus: ſꝫ a minimis quiſqꝫ inchoat vt ad maiora ꝑueniat. Qn̄qꝫvero tā vehem̄ter deus aīam mouet: vt ſtatī quādā iuſticie ꝑfectionē aſſequat̉: ſicut fuit in ꝯuerſione ſancti Pauli: adhibita etiā exteriꝰ miraculoſa ꝓſtratione. Et ideo cōuerſio Pauli tanqͣꝫ miraculoſa in eccleſia cōmemorat̉ celebriter.¶ De merito ꝗ eſt effectus gr̄e cooꝑantis. c. vij.E. 3j.Tricum hominisapud deū eſſe non pōt: niſi ẜm p̄ſuppoſitioneꝫ diuine ordinationis: vt. ſid hō ꝯſequat̉ a deo ꝑ ſuā oꝑationē qͣſi mercedēad qd̓ ei deus v̓tutē oꝑandi deputauit mouensſeip̄m ad agēdū ꝑ libeꝝ arbitriū. Pro cuius declaratione dicit. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. cxiiij. ar. i. ꝙ meritū ⁊ merces ad idē reſerūtur. Id .n. merces dicitur qd̓ alicui recōpenſat̉ ꝓ precio oꝑis ſui vel laboris: quaſi quoddā p̄ciū ip̄ius. Unde ſicut reddere iuſtū preciū ꝓ re accepta ab aliquo ē actusluſticie: ita recōpenſare etiā mercēde laboris vl̓oꝑis alicuius: e actus iuſticie. Iuſticia aūt ē quedā equalitas. Et ideo iuſticia ſimplex ē inter eosinter quos ē equalitas ſimpliciter. Sꝫ īter eosinter quos n̄ eſt ſimpl̓r eqͣlitas: n̄ eſt etiā ſimpl̓riuſticia: ſed ẜm quid .i. quidā modus iuſticie pōteſſe. Sicut inter patrē ⁊ filiū: vel inter dn̄m ⁊ ſeruū n̄ eſt iuſtū ſimpl̓r ſed quidā modꝰ iuſticie ꝑinequalē diſtantia eoꝝ. In hisⁱ ergo in quibusſimpl̓r rō iuſti: eſt ⁊ ſimpl̓r rō mercedis ⁊ meriti

Sed in his in ꝗbus n̄ eſt ſimpl̓r rō iuſti ſꝫ ẜm ꝗdvt ꝯtingit inter equale multū vt inter pr̄em ⁊ ſiliū: ibi n̄ eſt ſimpl̓r rō meriti ⁊ mercedis: ſed ẜmaliquē modū in qͣꝫtum .ſ. ibi ẜuat̉ rō iuſticie aliqͦmō ⁊ ſi n̄ ꝑfecte. Et ſic aliquid dr̄ mereri filius apr̄e: ⁊ ẜuus a dn̄o. Manifeſtū ē aūt ꝙ inter deū⁊ hoīem ē maxima ineqͣlitas qꝛ in infinitū diſtāt⁊ totū qd̓ eſt hoīs bonū: eſt a deo. Un̄ n̄ pōt eſſeiuſticia hoīs ad deū ex ſuis oꝑbus ẜm abſolutam equalitatē: ſꝫ ẜm ꝓportionē quandā: in qͣꝫtū.ſ. quilibet oꝑatur ẜm modū ſuū. Modus autē⁊ mēſura v̓tutis hūane ē a deo in hoīe. Et vt dictū ē meritū hoīs apud deū eſſe n̄ pōt: niſi ẜm p̄ſuppoſitionē diuine ordinatōis. Et ex hoc ſequiꝙ deus ex oꝑibus nr̄is nō efficitur ſimpl̓r debitor nobis: ſed ſibi ip̄i inqͣꝫtum debitū ē vt ſua ordinatio impleat̉. Ordinauit .n. ꝙ hō faciēdo bona oꝑa ꝑ libeꝝ arbitriū: motū tn̄ ꝑ gr̄am ſuā: ꝯſequatur vitā eternā. Cū enim coronat merita noſtra: remunerat munera ſua: qꝛ .ſ. ipſe dedit virtutem oꝑandi gratis.De merito igitur humano ſciendū pͥmo ꝙ ſine gramereri nullo mōhō pōt vitam eternā in innocētia ꝯſtitutus. Rōeſt ẜm. b. Lho. pͥª 2ᵉ. q. cxiiij. ar. ij. qꝛ ex inſtitutiōediuine ꝓuidētie ē vt nihil agat vltra virtutē ſuāSꝫ vitā eterna eſt quoddā bonū excedēs ꝓportionē nature create: ⁊ excedit cognitionē ⁊ deſideriū eius: ẜm illud. i. Cor. ij. Oculus n̄ vidit: necauris audiuit: nec ī cor hoīs aſcēdit: q̄ preꝑauitdeus diligētibus ſe. Et inde eſt ꝙ nulla naturacreata eſt ſufficiens pͥncipiū actus meritorij viteeterne niſi addat̉ aliꝗd diuinū ſuꝑnaturale qd̓gr̄a dr̄. Sꝫ ſi in hoīe addat̉ peccatū: vt ꝯtingit inoībus natura viciata in ada ſaltē ꝑ originale: nōpōt ꝗs mereri ſeu actū meritoriū agere: niſi priꝰexcludat̉ peccatū qd̓ fit ꝑ gr̄am. Ad hoc pōt facere qd̓ ait Greg. di. xl. Quelibet occulta loca aīaꝫſine gr̄a ſaluare n̄ pn̄t. Nā ⁊ Loth in ciuitate īterpeſſimos ſodomitas iuſtus fuit: in monte peccauit .ſ. cū filiabus. Sꝫ ꝗd iſta dicimus cū maioranouerimus. Quid iucūdius celo: ꝗd ſecuriꝰ paradiſo ⁊ tn̄ Adam peccādo de ꝑadiſo expulſus ēAngelus d̓ celo eiectus: hec ille: quū fuit in gr̄an̄ fuit eiectus ſꝫ poſtea eū ꝑ peccatū amiſit. ¶ Ingr̄a aūt ꝯſtitutus meret̉ ꝑ oꝑa ſua bona vitameternā ex cōdigno ex ꝑte gr̄e. Ex congruo: ex ꝑteliberi arbitrij: Pro cuius declaratione dicit. b.Tho. pͥª 2ᵉ. vbi ſupra ar. iij. Opus meritoriuꝫ pōtdupl̓r ꝯſiderari. Uno mō ẜm ꝙ ꝓcedit ex liberoarbitrio. Alio mō ẜm ꝙ ꝓcedit ex gr̄a ſpūs ſācti.Si ergo ꝯſideret̉ ẜm ſubſtantiā oꝑis: vt ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio: ſic n̄ pōt ibi eſſe cōdignitas ꝓpter maximā inequalitatē. Et ẜm hoc dicebat apl̓s Ro. viij. Non ſunt cōdigne paſſioneshꝰ tꝑis ad futurā gl̓am .ſ. qͣꝫtum ad ſubſtantiamoꝑis. Sꝫ eſt ibi congruitas ꝑꝑ quandā eq̄litatē