Titulus.IX.

rōnem: n̄ ẜm neceſſitatē nature: ſic̄ motio corꝑisceleſtis. Non ſolū aūt a deo eſt oīs motio ſicut apͥmo mouēte: ſed ab ip̄o etiam ē oīs formalis ꝑfectio: ſicut a pͥmo actu. Sic igit̉ actio intellectus⁊ cuiuſcūqꝫ entis creati: dependet a deo dupliciter. Uno mō in qͣꝫium hꝫ forma ꝑ quā agit. Aliomo in qͣꝫtum ab ip̄o mouet̉ ad agendū. Unaqueqꝫ aūt forma indita rebus creatis: a deo hꝫ efficaciā reſpectu cuiuſdaꝫ effectus determinati: inquē pōt ẜm ſuam ꝓprietatem. Ultra aūt n̄ pōt niſi ꝑ aliquā aliā formaꝫ ſuꝑadditam. Sicut aquan̄ pōt calefacere niſi calefacta ab igne. Sic igiturintellectus hūanus hꝫ aliquā formā .ſ. ip̄m intelligibile lumen: qd̓ eſt de ſe ſufficiens ad quedaꝫintelligibilia cognoſcenda: ad ea .ſ. in quoꝝ notitiaꝫ ꝑ ſenſibilia poſſumus deuenire. Altiora v̓ointelligibilia intellectus hūanus cognoſcere nōpōt: niſi fortiori lumine gr̄e: vel ꝓphetie qd̓ dicit̉lumen gr̄e in qͣꝫtum eſt nature ſuꝑadditum. Sicergo dicendū eſt ꝙ ad cognitione cuiuſlibet veri indiget homo auxilio diuino: vt .ſ. intellectusa deo moueatur ad ſuū actum. Non aūt indigetad cognoſcendū veritate in omnibus: noua illuſtratione: ſuꝑaddita naturali illuſtrationi: ſed inquibuſdam que excedūt naturalem cognitionē⁊ tn̄ quandoqꝫ deus ꝑ ſuam gr̄am miraculoſe inſtruit aliquos de his que ꝑ naturalē cognitionēhaberi poſſūt: ſicut ⁊ qn̄qꝫ facit miraculoſe quedam que natura facere pōt. Cum aūt dr̄ ꝙ om̄eveꝝ a quocunqꝫ dicat̉ eſt a ſpū ſancto: ẜm Amb.Intelligendū eſt hoc ẜm. b. Tho. ꝙ eſt a ſpū ſancto ſicut ab infundente naturale lumē ⁊ mouente ad intelligendū ⁊ loquendū veritatem: n̄ autēſicut in habitante per gr̄am gratū facientē: vel ſcut largiente habituale donū gratie: ſuꝑaddituꝫnaturali lumini..§. VIII.Demū quatum ad volendū vel faciendū bonū aliter īdiget homo gr̄ain ſtatu nature corrupte. Aliter indiguit in ſtatunature integre. Nam in ſtatu nature integre indiget hō virtute gratuita ſuꝑaddita v̓tuti nature in qͣꝫtum ad vnū .ſ. ad oꝑandū ⁊ volendū bonum ſuꝑnaturale. Sed in ſtatu nature corrupteqͣꝫtum ad duo .ſ. vt ſanet̉: ⁊ vlterius vt bonū virtutis oꝑetur meritoriū. In vtroqꝫ aūt ſtatu indiget homo auxilio diuino: vt a deo moueatur advolendū ⁊ agendū ſicut a pͥmo mouēte. Et ſicutvtroqꝫ mō poteſt intelligi illud Ro. ix. Non eſvolentis neqꝫ currentis: ſed dei miſerentis. Uelle enim ⁊ oꝑari meritorie eſt a deo: mediāte gr̄aſua gratuꝫ faciente. Uelle aūt ⁊ oꝑari ea que ſūtnature vel artis: vt edificare: plantare: intelligere ⁊ huiuſmodi: etiam in peccatoribus eſt a deovt primo motore omniū ad agendum.¶ De effectu gratie operantis que eſt iuſtificatioimpij.Capitulum. vi.

Aſtificatio impiique ē effectus gr̄e oꝑantis dr̄ a iuſticia. Iuſticia aūt dicitur tripliciter ẜꝫTho. pͥª 2º. q. cxiij. ar. i. Uno mō ꝓut importat rectitudinē ordinatem actū homīs in comꝑationead alium ſingularē hoīem. Et ſic ē iuſticia ꝑticularis ⁊ virtus cardinalis. Secūdo mō ꝓut ordinat ẜm rectitudinē actum hoīs in comꝑatiōe adbonū cōe multitudinis: q̄ dr̄ iuſticia legalis. Tertio mō dr̄ iuſticia ẜm ꝙ importat rectitudinē qͣndam hoīs in diſpōe interioris hoīs: ꝓut .ſ. ſupremū hoīs ſubijcit deo ⁊ inferiores vires animeſubdunt̉ ſup̄me .i. rōni. Et hanc iuſticiā ph̓s in. vethicoꝝ appellat methaphoricā. Ab hac igit̉ iuſticia tertio mō ſūpta: ſumit̉ iuſtificatio paſſiue accepta .ſ. ꝓ fieri iuſtū: non ꝓ facere iuſtu. Et hoc ētnon ꝑ modū ſimplicis gnationis: qꝛ ſic etiā poſcompetere ei ꝗ non eſſet in peccato: dū iuſticiacciperet a deo: ſicut adā in pͥncipio accepit iuſticiam originalis peccati cū adhuc n̄ haberet peccatū: ſed potuit peccare. Huiuſmodi iuſtificatioin hoīe includit rōnem motus de ꝯtrario in contrariū. Et ſic iuſtificatio importat quandā tramutationē de iuſticie ſtatu: ad ſtatu iuſticie precte. Et de iſta iuſtificatōne hic agit̉: de qͦ ad Yiiij. Ei aūt qui non oꝑatur. credenti aūt in deū ꝗiuſtificat impiuꝫ. Et ad Ro. viij. Quos vocauit:hos ⁊ iuſtificauit. In hac .n. iuſtificatiōe impij cōcurrūt quatuor ꝑ ordine: ſimul quidem tꝑe: ⁊ ſinaturaliter ſe ordine nature vnū p̄cedat aliud:vꝫ gr̄e infuſio: motus liberi arbitrij ꝑ fidem formatā in deū. Tertium ē motus liberi arbitrij inpctī deteſtatione. Quartū ē remiſſio culpe: q̄ ẜmpe. de tarataſia in quarto notant̉ in. v̓. illo ⁊ ſi nodicto ordīe. Cōmouiſti terrā tuā .ſ. tu dn̄e: terrai. pctōrem debitū terrenis. Et hoc mouēdo liberū arbitriū ſuum totū in te: vt .ſ. in te credat ⁊ teſuꝑ oīa amet: ideo cōmouiſti dn̄e .i. totū mouiſti.Et ſi oīs motus ē a pͥmo mouēte deo: mō ſpāli ēhic motus ab eo: ad ſe eū ꝯuertendo ꝗ pͥus eratauerſus. vn̄ Aug. ait. Qui fecit te ſine te: n̄ iuſtiſicabit te ſine te: te .ſ. dirigente ad deū. Secūdo dicit. Conturbaſti eaꝫ .ſ. ꝑ motū ſui arbitrij in deteſtationē pctī: de qua ꝯturbatione in alio ps. vi. dicit penitens ip̄e. Aīa mea turbata ē valde. Cōturbaſti ait .i. tota ſimul turbaſti dolore cōpūctiōis.Oportet. n. penitentē ait. b. Aug. de pe. diſt. vi. deoī pctō dolere ſimul: al̓s n̄ eſſet penitēs: ſi voluntarie ꝑmaneret in aliquo n̄ iuſtificaret̉. Tertiuꝫeſt pctī remiſſio qd̓ ibi notat̉. Sana cōtritioneseius. Aīa .n. eſt ꝯtrita in malaꝫ ꝑtem .i. quaſi totēdeſtructa: fracta minutatī in diuerſas affectiōesꝑ peccatū. Qn̄ quis hꝫ magnā febrem vel aliaminfirmitatē: totū corpus videt̉ tritū ⁊ fractū. Eſſic ꝑ peccatū aīa grauiterʳ infirmata mirabūdebilitata eſt: ⁊ quaſi fracta inepta ad quodcbonū. Sed cū peccatum remittitur: ſanatur. psͣ.