Titulus.VII.

ꝑfectio agentis ſed magis patientis. Alia eſt actiomanens in ipſo agente ſicut ſentire velle: ⁊ intelligere: ⁊ talis actio eſt perfectio agentis: ⁊ pōt eſſebeatitudo. Iſta aūt operatio que dr̄ beatitudo:alio mō ē in deo: alio mō in angelis bonis ⁊ ſanctis: alio mō in viatoribus. Na in deo in quo eſbeatitudo per eſſentiam: operatio eius eſt eē ipſius. In angelis ⁊ beatis in vita eterna: eſt vltimaperfectio ẜm aliquam operationē qua iungunī̉bono increato. Et hec eſt in eis operatio vnica ⁊ſempiterna. In victoribus aūt ẜm ſtatum vite p̄ſentis: eſt vltima ꝑfectio ẜm quam homo ꝯiugitur deo. Sed hęc operatio non pōt eē continua⁊ vnica. Nec obſtat p̄dictis ꝙ beatitudo dr̄ vitaeterna. Ioh. xvij. Hec ē v̓ita eterna vt cognoſcatte ſolum ⁊cͣ. Et vita non eſt operatio: ſed ẜꝫ ph̓mviuere viuentibus eſt eſſe. ¶ Nam ẜm Tho. vita dr̄ dupliciter. Uno mō ip̄m eſſe viuentꝭ. Et ſicbeatitudo non eſt vita niſi in deo cuius eē eſt ſuaēt operatio. Alio mō dr̄ vita operatio viuentis:ẜm quam principium vite exijt in actum. Et ſicnoīamus vitam actiuam ⁊ contemplatiuam. Ethoc modo beatitudo perfecta dr̄ vita eterna. ꝙautem boetius dicit beatitudinem ſtatum oīumbonorum: intelligitur per hoc ꝙ beatus eſt ī ſtatu omnis boni perfecti .i. firmitate ⁊ dignitate: n̄ꝙ non ſit in actu.Quod operatio que ēbeatitudo eſt operatio intellectus: probatur ſic:Beatitudo cuꝫ ſit perfectū bonum: oportet ꝙ ſitoptima perfectio vel perſectōis oꝑatio. Optimaoperatio eſt optime potentie ergo optimum obiectum eſt deus. Potentie aūt principaliores anīeſūt intellectus ⁊ volūtas. Sꝫ beatitudo non pōteſſe eēntialiter actus voluntatis: vn̄ reſtat ꝙ ſitactus intellecti. Et ꝙ nō pōt eē actio volūtatis:qͣꝫtum ad id qd̓ eſt eſſentialiter ip̄a beatitudo: ſicꝓbat. b. Tho. pª 2ᵉ. q. iij. Māifeſtum eſt ex premiſſis ꝙ beatitudo eſt conſecutio vltimi finis. cōſecutio aūt finis non conſiſtit in ipſo actu voluntatis. Uoluntas eniꝫ fertur in finem ⁊ abn̄tem cumip̄m deſiderat: ⁊ pn̄tem cum in ipſo requieſcensdelectatur. Manifeſtum eſt aūt ꝙ ipſum deſiderium finis non eſt conſecutio finis: ſꝫ motus adfinem: delectatio āt aduenit voluntati: ex hoc ꝙfinis ſit ei pn̄s. Non aūt econuerſo aliquid fit p̄ſens: qꝛ voluntas delectatur in ipſo. ¶ Oportetergo aliquid aliud eſſe qͣꝫ actum voluntatis perquod ſit preſens ipſe finis voluntati. Et hoc marfeſte apparet circa fines ſenſibiles. Si n. conſeꝗpecuniam eſſet per actum voluntatis: ſtatiꝫ a pͥncipio cupidus conſecutꝰ eſſet pecuniam qn̄ vulteam habere. Sed a pͥncipio quideꝫ eſt abſens eiConſequitur aūt ipſam per hoc ꝙ manu eā app̄hendit: vel aliquid hiꝰ: ⁊ tunc iam delectat̉ in pecunia habita. Sic igitur circa intelligibilem finēcontingit. naꝫ a pͥncipio volumus conſequi finē

intelligibilem. Conſequimur aūt ipſum per hocꝙ fit preſens nobis ꝑ actum intellectus. Et tuncvoluntas delectata quieſcit in fine iam adepto.Sic ergo eſſentia beatitudinis in actu ītellectusconſiſtit. Sed ad voluntatem pertinet delectatōconſequens beatitudinem: ẜm ꝙ dicit Aug. ī. x.confeſſo. ꝙ beatitudo eſt gaudium de veritate:qꝛ .ſ. ip̄m gaudium eſt conſumatio beatitudinis.Patet ēt hoc .ſ. ꝙ beatitudo conſiſtat in actu ītellectus. Ex hoc dr̄ qd̓ Ioh. xvij. Hec ē autē vitaeterna: vt cognoſcant te ſolum verum deum ⁊cͣ.Cognitio aūt partium ad intellectum non voluntatem. Non ē ꝯtra predicta qd̓ Aug. dicit. xix. ⁊ciu. dei. beatitudinem conſiſtere in pace. Nā paxꝑtinet ad vltimum finē hoīs ⁊ per ꝯn̄s beatitudinem: non ꝙ eēntialiter pax ſit ipſa beatitudo: ſedqꝛ an̄cedenter ⁊ conſequenter ſe hꝫ ad eā. Antecedenter quidē in quantum iam ſūt remota oīaꝑturbantia ⁊ impedientia ab vltimo ſine. Conſequenter aūt in quantum homo adepto vltimo fine remanet paccatus ſuo deſiderio ꝗetatus. Itſi obijciatur Beatitudo eſt ſummum bonū. Sbonum eſt obiectum voluntatis: ergo beatitudoconſiſtit in actu voluntatis. Rn̄dit. b. Tho. ꝙmum obiectum voluntatis non eſt actus eiꝰ ſealiqd̓ aliud bonum: ſicut nec pͥmum obiectuꝫ.ſus eſt viſio ſed viſibile: vnde ex hoc ipſo ꝙ betitudo ꝑtinet ad voluntatem tanqͣꝫ ad pͥmum oblectum eius: ſequitur ꝙ non ꝑtineat ad ipſamtqͣꝫ actus eiꝰ. ¶ Item ſi obijciatur ſic. Si beatitdo eſt operatio: vt dictum eſt: ergo ē nobiliſſimoperatio. Sed nobilior operatio ē dilectioꝑtinet ad voluntatem qͣꝫ cognitio que pertīet adintellectum: ergo ⁊cͣ. Reſpondet. b. Tho. ꝙ diletio preeminet cognitioni in mouendo. Sꝫ cogtio pͥor eſt dilectione .ſ. attingendo. Non .n. diligtur niſi cognitū: ⁊ ideo intelligibilē finē primo atingimus per actionē intellectus: ſicut ⁊ ſēſibilſine primo attingimus per actionē ſēſus. ¶ Iquāuis fine prius app̄hēdat intellectus qͣꝫ vollūtas: tn̄ qꝛ motus ad fineꝫ incipit a volūtate: ivolūtati debetur id qd̓ vltimo cōſequitur aſſecutionū finis: ſcilicet delectatio: ſeu fruitio. Iteꝫex hoc qd̓ Auguſtinus dicit: ꝙ beatus ē quiſbet quicꝗd vult: non tn̄ niſi per actū voluntateſt ꝙ habeat: eſt quicquid vult: et ideo pertinead volūtatem.Quod iſta operatio intellectus in qua eēntialiter cōſiſtit beatitudofecta: eſt viſio diuine eſſentie: ⁊ non pōt eſſe aliaoꝑatio qd̓ ꝑbat beatus Tho. prima ſcd̓e queſtine. iij. ſic. Homo nō poteſt eē ꝑfecte beatus quuſqꝫ reſtat ſibi aliquid deſiderādū ⁊ querendūqꝛ beatitudo eſt quietatiua. Sed qui non vidiuinā eſſentiā reſtat ei aliquid deſiderādum eſquerēdū. Nam cū deus ſit cauſa prima oīm rerum: et oīa ſint quidā effectus dei. Cū intellectꝰ