.VI.Citulus
finis: ⁊ ideo manifeſtū eſt ꝙ ⁊ principiū hūanoꝝactuuꝫ in qͣꝫtum ſunt humani: eſt finis ſimiliterterminus eorundē. Nam id ad qd̓ terminaturactus hūanus eſt id qd̓ voluntas intendit tanqͣꝫfinē: ſicut. in agētibus naturalibus forma gn̄atieſt ꝯformis forme generātis. Et cū vnūquodqꝫhabeat ſpēm a pͥncipio intrinſeco: finis n̄ eſt aliquid extrinſecū oīo ab actu: qꝛ comꝑat̉ ad actūvt principiū vel terminus. Et hoc ip̄m eſt de ratīon actus: vt .ſ. ſit ab aliquo qͣꝫtū ad actionē: ⁊ ſitad aliqd̓ qͣꝫtum ad paſſionē. Secundū aūt qd̓ ēprior in intentione ſic ꝑtinet ad voluntatem. Ethoc mō dat ſpēm actui hūano ſiue morali. Itemvnus actꝰ numero ẜm ꝙ egredit̉ ſemel ab agēten̄ ordinat̉ niſi ad vnū finem ꝓximū: a quo habꝫſpēꝫ. Sꝫ pōt ordinari ad plures fines remotos:quoꝝ vnus ē finis alteriꝰ. Nihil aūt ꝓhibet actꝗ ſunt idē ẜm ſpēm nature: ſicut occidere ꝓpteriuſticiā ⁊ occidere propter odiū: ſint diuerſi ẜmſpēm moris. Nā pͥmus eſt actꝰ v̓tutis: ſecundusactus vicij.¶ De btītudinis ꝗdditate ⁊ multiplicitate. c. iiij.E beatitudine asohiectū ſpei Soe in. iij. de conſol̓. ſiediffinit beatitudinē. Beatitudo ē ſtatus oīm bonoꝝ aggregatione ꝑfectus: hanc aūtoēs naturaliter appetūt. Un̄ ipſe dicit ꝙ oīs cura mortaliū quā multipliciū ſtudioꝝ labor exercet: diuerſo ꝗdem calle ꝓcedit: ad vnū tn̄ btītudinis finē nitit̉ ꝑuenire. Et Aug. in. x. d̓ ciui. dei inpͥn. ait. Oīm hoīm qui rōne quoqūo vti pnt certa ſnīa eſt. Beatos eſſe oēs hoīes velle. Qui aūtſint vel vnde fiāt: dū mortalis querit infirmitasmulte hinc ꝯtrouerſie ꝯcitate ſunt: in ꝗbus ph̓iſua ocia ⁊ ſtudia ꝯtriuere.¶ 8. I.Eſt autem triplex beatitudo que pōt notari in illo verſu p̄s. cxliiij. Beatū dixerūt ppl̓m cui hec ſūt: beatus ppl̓s cuiusdn̄s deꝰ eius. Et pͥma ē beatitudo falſa ⁊ deceptiua: ibi. Bea. dix. po. cui hec ſūt. Secūda ē btītudo imꝑfecta ⁊ diſpoſitiua: ibi. bea. po. cuius dn̄s.Tertia ē beatitudo ꝑfecta ⁊ obiectiua: ibi: deꝰ eiꝰ.¶ Quantū ad primū vtiqꝫ hoīes mundi reputātbeatū illum ppl̓m ⁊ illos hoīes qui abundāt tꝑalibus: de ꝗbus ſuerat locutus ſupra. p̄s. Et aliꝗreputāt beatitudinē diuitias vt auari: qꝛ omntafaciūt vt cumulēt diuitias: eſtimātes illas vt ſūmū bonū maius alijs. Ad hunc finē dirigūt oēꝫſuū actū: affectū: cogitatū: ſtudiū ⁊ labore ꝓpterhec poſtponētes dei mādata: ⁊ ſic magīs nūmuꝫqͣꝫ deū diligētes. Un̄ apl̓s appellat auariciā idoloꝝ ẜuitute. Alij tanqͣꝫ beatitudinē querūt honores mūdi: vt ambitioſi. Alij gloriā ⁊ famā: vt vana glorioſi. Alij potētiā dn̄andi alijs: vt ſuperbi.
Alij carnales delectatiōes: vt luxurioſi. Alij cōſeruationē vite tꝑalis cū ſanitate: ⁊ alij alijs cōmodis ponūt beatitudinē: vt delitioſi. Alij in cognitione reꝝ vt ph̓i curioſi. Sꝫ ꝯtra oēs hos dic̄dn̄s ꝑ Iſaia. c. ij. Popule meus ꝗ beatū te dicūtſ. ꝓpter iſta habita: ip̄i te decipiūt. Nā impoſſibile ē in aliquo hoꝝ eē beatitudinē verā: qd̓ ꝓbatb. Tho. pͥma ſcd̓e. q. ij. Sed videtur ꝙ hoc nō ſitveꝝ .ſ. ꝙ oēs appetant beatitudinē. Nullus eniꝫpōt appetere qd̓ ignorat: qꝛ bonū apprehenſū eſtobiectū appetitus: vt dr̄. iij. d̓ aīa. Sꝫ multi ignorant ꝗd ſit beatitudo: qd̓ pꝫ ex hoc. qꝛ quidaꝫ poſuerunt eā in voluptate corꝑis: alij in diuitijs ethiꝰ. ergo ⁊cͣ. Rn̄det. b. Tho. pª ſcd̓e. q. v. ar. viij.ꝙ beatitudo pōt dupliciter cōſiderari. Uno mōẜm cōem rōnem beatitudinis. Et ſic neceſſe ē ꝙoīs hō beatitudinē velit. Rō aūt cōis beatitudinis ē ꝙ ſit bonū ꝑfectum. Cum aūt bonū ſit obiectū volūtatis. Perfectū bonū alicuius ē ꝙ totaliter eius volūtati ſatiſfaciat. Un̄ appetere beatitudinē nihil ē aliud qͣꝫ appetere hoc ꝙ voluntas eius ſatiet̉: qd̓ quilibet vult. Alio mō poſſumus loqui de beatitudine ẜm ſpālem rōnem: qͣꝫtum ad id in quo beatitudo ꝯſiſtit. Et ſic n̄ om̄escognoſcūt beatitudinē: qꝛ neſciūt cui rei cōis rōbtītudinis ꝯueniat. Quidā .n. putāt hanc reꝑiriī diuitijs: alij in voluptatibus ⁊ hiꝰ. ⁊ ꝑ ꝯſequēsnō oēs appetūt beatitudinē. Rō enim ꝑfecte beatitudinis ꝯuenit huic rei .ſ. viſioni diuine eſſettie. In hoc enim ē ſtatus oīm bonorū ꝑfectus: qeſt beatitudinis. Unde xp̄s Ioan. xvij. Hec ē vita eterna: vt cognoſcant te ſolū verum deuꝫ ⁊cͣ.Et hoc habet quietare appetitū hoīs. Unde p̄s.xvi. Satiabor cū apparuerit gl̓a tua: hoc autē .ſ.videre deū: certū eſt ꝙ multi nō appetunt ſuperoīa alia: ſed magis alia terrena: vt patꝫ in pctōrbus. Un̄ ⁊ deus ꝑ Hiere. ait. ij. c. Duo mala fecitppl̓s meus. Me dereliquerūt fontē aque viue:Quod in diuitiis conſiſtat beatitudo hominis ē impoſſibile. Rō eſt ẜnb. Tho. pͥma 2ᵉ. q. ij. Beatitudo eſt vltimus finishominis ad que oīa alia ordinātur: ⁊ ip̄e non ordinat̉ ad aliud. Sed diuitie non pn̄t eſſe vltimꝰfinis hominis. Nā dīuitie aūt ſūt naturales auartificiales. Naturales dicūtur ꝗbus homī ſubuenitur ꝯtra defectus naturales tollēdos: vt cibus: potus: veſtimenta: vehicula: habitaciones⁊ hiꝰ. Iſta aūt querūtur non ꝓpter ſe: ſed ꝓpteraliud .ſ. ad ſuſtentandū naturaꝫ hominis. Artificiales diuitie ſunt quibus natura non tunat̉ ẜmſe vt denarij: ſed ars eos adinuēit ꝓpter facitem ꝯnumerationis. vt ſūt quaſi mēfura quedareꝝ venaliū. Iſte aūt diuitie artificiales n̄ q̄runt̉niſi ꝓpter naturales: nō .n. quererentur: niſi perea illa alia emerētur ad vſuꝫ vite. Neutre ergohn̄t rōnem vltimi finis hoīs: ſed ipſe ordinātur