Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. V.

occulte miſit feneſtram: ꝓiecit in domū tātūauri: vt traderet eas nuptui: ipſe ſuſtētari poſſet. Hac miſericordia vſus ē beatus pr̄ Dominicus voluit ſe his venūdare: vt de p̄cio ſuo ſemel filius vidue redimeret̉ a ſarracenis a ꝗbuscaptiuus tenebat̉. Altera vice ſubleuanda inopia quorundā nobiliū qui ꝓpter pauꝑtatem filias ſuas dederant hereticis nutriedas erudiC. §. II.endas. Sed dn̄s aliter ꝓuiditQuatum ad ſecunduꝫid quod facit ī nobis miſericordia ē: generattriſtitiam ſeu dolorē cōpaſſionis in nobis vt patet ex diffinitione ſupra poſita. Compati .n. eſt ſinul pati .ſ. cum afflicto. Ubi ſciendū ẜm Tho.2ᵉ. q. xxx. arti. iij. dolor de aliena miſeria quēhabet miſericors pōt ſumi dupliciter. Uno modo ꝓut nominat motū appetitus ſenſitiui. Et ſicmiſeri cordia non ē virtus: ſꝫ paſſio quedā. Aliomodo ꝓut noīat motum appetitus intellectiui .ſ.ẜm alicui diſplicet malū alterius. Hic aūt motus pōt eſſe ẜm rōnem regulatus. Et pōt quisẜm hunc motu ratione regulatū regulare motuinferioris appetitus. Unde beatus Aug. dicit inix. de ciui. dei: iſte motus animi .ſ. actus miſericordie tūc eſt ẜm rationem: quādo ita prebeturmiſericordia iuſticia ꝯſeruetur: ſicut indigenti tribuitur: ſiue ignoſcitur penitēti. Et qꝛratio virtutis hūane in hoc ꝯſiſtit: motus animi rōne reguletur. Ideo ex hoc oſtēditur miſericordia ſit virtus. Un̄ Aug. ix. de ciui. dei ait.Longe melius hūanius: piorum ſenſibus accōmodatius: in Ceſaris laudē locutus ē .ſ. Cicero: vbi ait. Nulla virtutibus tuis nec admirablior nec gratior miſeri cordia ē. Nec ob. huic ſētentie .ſ. miſericordiam eſſe virtutē: id quod aitSaluſtius: videlicet. Omnes hoīes de rebusdubijs ꝯſultāt: ab ira miſericordia vacuosdecet. Non enim animus facile veꝝ ꝓuidet: niſiiſta deficiant. Hoc enim dictū Saluſtij intelligitur ẜm Tho. quando miſericordia ē paſſio regulata rōne. Sic enim impedit cōſiliū rationis: a iuſticia recedit. Ande Aug. Duo iſta nomīa fruſtra dicūtur: homo: peccator. quia peccator eſt: corrige: quia homo ē: miſerere: nec poteris iuſte miſereri homini: ſi correxeris peccatorē. xxiij. q. iiij. duo. Eſt aūt miſericordia virtus ſpecialis: nec quidē intellectualis: nec theologica: ſed moralis exiſtēs circa paſſiones. Et reducitur ad illā medietatē: que dr̄ nemeſis. Quānis enim habeāt miſericordia nemeſis ꝯtrarietatē ex ꝑte eſtimationis: quā habēt de malis alienis: de quibus miſericors dolet: in qͣꝫtum eſtimat aliquē indigna pati. Nemeſiticus aūt gaudet de malis alterius: in qͣꝫtuꝫ eſtimat illū dignepati: triſtatur: ſi indignis bn̄ accidit. Utrūqꝫ tn̄eſt laudabile ab eodē amore ꝓcedens: vt dicitph̓s in. ij. rheto. Et has quidē medietates ī qui-

bus conſiſtit miſericordia nemeſis: quedamalie. Ph̓s in. ij. rheto. non noīat virtutes. ſꝫ paſſiones: quia etiam ẜm ſunt paſſiones ſūt laudabiles. Tn̄ nihil ꝓhibet tales ab aliquo actiuohabitū ꝓueniunt. Et ſic aſſumūt rōnem virtutisEt actus quidē ꝓprius miſericordie īmediatusſ. compati miſericordie alterius: opponit̉ īuidie:de qua habes in. ij. ꝑte ti. iiij. Actus aūt exteriorqui eſt elemoſyna: opponit̉ vicio qd̓ dicitur obduratio ꝯtra miſericordiā: de quo in. ij. ꝑte ti. i. cpenulti. Procedit autē miſericordia a charitateſicut effectus a ſua cauſa. Et licet pax gaudiuꝫſint actus interiores a charitate ꝓcedētes: vt miſericordia tn̄: qꝛ nihil adijciunt ſuꝑ rōnem boniqd̓ eſt obiectū charitatis: ideo requirūt aliasvirtutes qͣꝫ charitatē. Sed miſericordia reſpicitquandā ſpecialem rōnem .ſ. miſeriā eius cui miſeretur quis: ideo ponitur ſpālis virtus. Necobſtat aliquis ſit extra charitatem: tn̄ habetcompaſſione ad pauꝑes vt elemoſynas largiat̉:quia ẜm. b. Tho. aliquid dr̄ actus virtutis dupliciter. Uuo modo materialiter: vt facere actusgenere bonoꝝ elemoſynas: ieiunia hiꝰ. Et hocpoteſt ſieri ſine charitate. Alio formaliter .i.eo modo oꝑari quo v̓tuoſus facit: vt ꝓmpte delectabiliter omni eo modo quo fieri debꝫ: ſicelemoſyna fieri non pōt ſine charitate. Inducūtautem naturaliter ad miſericordiaꝫ: amicitia adalium: ſimilis conditio. Sapiētia: ſenectus: debilitas: timiditas. huius ē ẜm Tho. vbi ſupraar. ij. quia ex hoc ꝯtingit aliquis miſereatur:ex quo ꝯtingit de miſeria aliena doleat. Sed dolor ſeu triſtitia de ꝓprio malo ſit: intantumaliꝗs aliena miſeria triſtatur aut dolet: in qͣꝫtūapprehendit alienā miſeriam vt ſuā. Hoc auteꝫꝯtingit dupliciter. Uno modo vnionē effectusqd̓ ſit amorem: quia amans reputat amicūtanqͣꝫ ſeip̄m: malū amici reputat vt ſuum: ideodolet de malo amici vt de ſuo. Unde ph̓s. in. ixethi. ponit inter amicabilia: hoc qd̓ eſt cōdolereamico. Et apl̓s ad Ro. xij. Gaudere gaudentibus: flere cum flentibus. Alio apprehēditquis miſeriā alterius vt ſuā: ẜm vnionem realēvtpote malum alioꝝ ꝓpinquū eſt: vt ad nostranſeat ab eis. Unde ph̓s in. ij. rheto. homīesmiſerētur ſuꝑ alios qui eis coniūcti ſunt: ſimiles: quia per hoc fit in eis eſtimatio ipſi poſſūetiam ſimilia pati. Et inde eſt ſenes ſapiētesqui conſiderant ſe etiam in mala poſſe incidere debiles formidoloſi magis ſūt miſericordesEcontrario autem qui reputant ſe eſſe felices: etintantum potentes: nil mali putāt ſe poſſe pati: non ita miſerētur. Similiter ſuperbi miſerentur: quia contēnunt altos reputant malosSimiliter alij ſunt in ꝯtumeliatīa diſpoſitōneSiue qꝛ ſciunt ꝯtumeliā pati: ſiue qꝛ velint ꝯtumeliā alijs inferre: ꝓuocant̉ ad irā audaciam.Un̄ dum ſunt in hac diſpoſitione non miſerētur