Capitū. .XIIII.

non correxit ſcelus filioꝝ ⁊ vicia: cadens fractisceruicibus expirauit: vt dictū eſt. i. ℟. iiij. Utrūaūt p̄latus poſſit iniuriā ſibi facta vindicare. Dicit. b. Zho. ꝙ qn̄ hiꝰ iniuria redūdat in deum veleccleſiā: debet prelatus ꝓpriam iniuriā vlciſci: ſicut patet de Helyā ꝗ fecit ignē deſcēdere ſuperduos ꝗnquagenarios. iiij. Reg. i. Et ſilueſter papa excōicauit eos ꝗ miſerūt eum in exiliū: vt habes. xxiii. q. iiij. Guilizarius: de quo dicit gr̄anꝰ.§. ſe. ꝙ Silueſter nō ſuam ſꝫ eccleſie iniuriā vltē. Si vero iniuria ſolū fit in ꝑſonā ſuam: nō redūdans in alios: decens ē vt patiēter ferat ⁊ nōſe vindicet in exemplū alioꝝ. Un̄ ⁊ Greg. reprehendit quēdam ep̄m: eo ꝙ excōicauerat quendā clericū ſuum ꝓ eo ꝙ ei iniuriatus fuerat. xxiij. q. iiij. Inter q̄relas. Iniurias v̓o in alios factas: ⁊ p̄cipue in deū: ſine vltione tranſire nō dꝫ.Un̄ Greg. in omel̓. Si is ꝗ p̄latus eſt dn̄ico debitori culpas impune dimittit: nō mediocriter offendit ꝓfecto ꝗ debita celeſtis regis ⁊ dn̄i ſua p̄ſūptione reſoluit. Ea nāqꝫ que ī nos cōmittunt̉facile poſſumꝰ dimittere. Ea v̓o que ſunt in deūcōmiſſa cuꝫ magna diſcretione: nec tn̄ ſine pnīapoſſumus relaxare. xxiij. q. iiij. Si is ꝗ prelatusSemel v̓o culpa remiſſa reciduo dolore iteruꝫad aīam reuocari n̄ debet. Un̄ Gelaſius inquit.Semel in abolitiōe remiſſa punitio reciduo dolore n̄ debet iterari ẜm diuine imitationē clemetie: q̄ dimiſſa peccata in vltionē redire n̄ patiturxxiij. q. iiij. ſi illic. Ad qd̓ facit dictū ꝓphete Naūi. Nō iudicabit deus bis in idip̄m in tribulatione. Quod vtiqꝫ veꝝ eſt: qn̄ delictum eſt punitū ꝑſententiā diffinitiuā: ita ꝙ tranſiuit in rem iudicatam. Nā alias ſi quis fuiſſet punitꝰ de aliquopeccato extra iudiciū inſufficiēter: non tolliturꝗn adhuc poſſit puniri cōpletius: ſicut ⁊ deꝰ aliquoꝝ punitionē. Hic incipit: ⁊ in alia vita ꝑficit:vt in Anthiocho. Deū. xxxij. dicit dn̄s in cātico.Ignis ſuccēſus eſt in furore meo: ⁊ ardebit vſqꝫad inferni nouiſſima .i. vindicta hic incipiet .ſ. punitionis reproboꝝ: ⁊ in inferno ꝑficiet̉: vt expōitAug. de pe. di. iij. §. ignis. ¶Qūo autē puniaturvnus ꝓ delicto tꝑaliter: ⁊ qn̄: habes in tertiā ꝑteti. xxix. c. i.¶ De penitentia ꝓut eſt virtus differens ab eaꝓut eſt ſacramētum. c. xiiij.Gnitētiā quia noy ſoluꝫ ſacramētum: ſed etiā et virtuseſt. In qͣꝫtum virtus hic breuiter aliqua de ea dicētur. Nā in qͣꝫtum ſacramentū deea in. iij. ꝑte tractatur in ti. xiiij. c. vi. Quid aūt ſitmagiſter in. iiij. ſen. di. xiiij. ſic diffinit. Penitētiaeſt virtus: qͣ peccata cōmiſſa plangimus: ⁊ odimus ⁊ ea vlterius ꝯmittere nolumus. Per hoc

ꝙ ſit virtus. Ꝙͣ autem ſit virtus moralis ⁊ ſpecialis diſtincta ab alijs: pertinēs ad iuſticiā vindicatiuā: ſic declarat Pe. de pal̓. in. iiij. diſt. xiiij.Uirtus ẜm philoſophū. ij. ethi. Eſt habitus electiuus immediate ꝯſiſtens: ꝓut recta ratio determinabit. Talis autem eſt penitētia. Nam penitere de peccato cōmiſſo eſt actus ex electione. ꝓcedens: ꝓut .ſ. eſt diſplicentia volūtatis de ip̄o peccato. Et cadit ſuꝑ debitam materiam: quia ſicutbonum debite placet: ita ⁊ malum debite diſplicet. Poteſt etiā informari debitis circūſtanuis:quia .ſ. deteſtatur peccatū: vt cōmiſſum eſt in reuerentiam dei cum ꝓpoſito emendandi ⁊ confitendi ⁊ immediate cōſiſtit: quia de omnibus dolet peccatis penitens: nec tamē ita ꝙ deſperet: ergo eſt virtus. ¶ Ꝙ pertinet ad iuſticiam que ordinat hominē ad alterum ⁊ debitū reddit patet:quia per penitētiam homo ordinatur in deum.Et ideo reddit ſubtractum obſequiū ſatiſfaciendo. Sicut enim homo efficitur alteri debitordupliciter. Uno modo ꝑ hoc ꝙ aliquid voluntarie recipit: vt in cōmutationibus volūtarijs: puta emptionibus: vēditionibus: mutui ⁊ hiꝰ. Aliomodo ꝑ hoc ꝙ ei iniuſte ſubtrahit vt in violētijsſ. furto: rapina: percuſſione: ⁊ hiꝰ. Similiter homo efficitur deo debitor dupliciter. Uno modoꝑ hoc ꝙ aliquid ab eo recipit. Et redditō huiusdebiti pertinet ad virtutem latrie ſeu religionisꝑ quam exhibemus deo debitū honorem: vt inoblationibꝰ: ſacrificijs: or̄onibus ⁊ hiꝰ. Alio mōꝑ hoc ꝙ homo ꝯtra deū peccauit: ⁊ ſic ei ſubtraxit debitam reuerentiā ſeu obedientiam. Et hocdebitum ſoluit homo deo ꝑ penitentiaꝫ. Ubi adiuſticiam ꝑtinet virtus penitentie vt pars potentialis. ¶ Ꝙ aūt ſit virtus ſpecialis patet ex hocquia reſpicit rōnem legalem. Nam licet generaliter ꝯſideret peccatū tanqͣꝫ obiectum: tn̄ cōſideret in eo ſpālem rōnem .ſ. vt commiſſum contraobediētiam deo debitum: vt eſt expiabile per ſatiſfactionem: qd̓ non facit alia virtus. Si enimactus penitentie eſſet ſolum dolor de peccato cōmiſſo: quatenus eſt cōtra rationem rectam: penitere non pertineret ad aliquam ſpecialem virtutem: quia per eūdem actum placeat vnicuiqꝫ qd̓eſt conueniens ⁊ diſplicet quod eſt inconueniesEt cum omnis habitus virtuoſus ſit cōcors rationi recte: per eum diſplicꝫ quicquid diſcordata recta ratione. De hac autem virtute penitentienon faciunt mentionem morales philoſophi: qꝛnō intellexerūt pctm̄ vt expiabile ꝑ pnīam. Pertinet aūt virtus pnīe ad iuſticiā vindicatiuaꝫ: inqͣꝫtum .ſ. punit pctm̄ cōmiſſum. Sꝫ in hoc dr̄t: qꝛvindicatio punit pctm̄ in aliū ꝑ eum cōmiſſum:ſꝫ penitentia punit peccatū ꝑ ſe cōmiſſum. Und̓Aug. dicit ꝙ pnīa eſt quedā iraſcentis vindicta:puniens in ſe qd̓ dolet cōmiſẜ: de pe. di. iij. §. peuitentia. Concipitur aūt ſeu cātur v̓tus pnīe primo ⁊ principal̓r ex infuſiōe gr̄e: ſcd̓ario aūt qͣꝫtū