Capitulū. XII.

doſterioꝝ diſtinguit̉ a pͥori quaſi ab eo deficiēs.¶ Quāuis aūt retributio ꝑtineat ad inſticiā cōmutatiuā: hoc tn̄ ē qn̄ attēditur retributio ꝓportionalis ẜm debitū legale: puta ſi pacto firmeturvt tantū ꝓ tanto retribuat̉ vt in mutuo ⁊ alijs cōtractibus: ſꝫ ad virtutē gr̄e: ſeu gratitudīs ꝑtinetretributio: que fit n̄ ex debito legali: ſꝫ ex ſolo debito honeſtatis quā .ſ. aliꝗs ſponte facit. Un̄ gratitudo ē minus grata ſi ſit coacta: vt dicit Sen̄. īli. de bn̄fi. Et Aug. dicit ꝙ ea ſunt in nr̄is officijsgratiora: q̄ cū n̄ debeant̉ hūanitatis tn̄ gr̄a impēdimus. Et qꝛ vera amicitia ſupra v̓tute fundat̉Hinc ē ꝙ ꝗcꝗd ē virtuti ꝯtrariū ī amico: ē amicitie impeditiua. Et ꝗcꝗd eſt virtuoſū: ē amicitieꝑuocatiua: iō ẜm hoc ꝑ recōpēſationē bn̄ficioꝝamicitia ꝯſeruatur: ⁊ tn̄ ex hoc nō tollit̉ qn recopenſatio bn̄ficioꝝ ſpāliter ad v̓tutē gratitudinisꝑtineat. ¶ Quia v̓o deus ē ſūmus bn̄factor nr̄:īmo oīa bona que habemus: ſiue naturalia ſiuegratuita: ſiue fortūe: ſūt eius bn̄ficia. Un̄ apl̓s. i.ad corin. iiij. Quid habes qd̓ n̄ accepiſti .ſ. a deo.q. d. nihil. Iō ꝑmaxime debemus eſſe grati deo⁊ gr̄as agere de bn̄ficijs ſuis nobis collatis. Siaūt queratur. Quis magis teneat̉ ad gr̄as reddendas deo: innocēs an penites. Rn̄det. b. tho.2ª 2ᵉ. q. cvi. ar. ij. ꝙ aliquo mō tenet̉ magis innocens ⁊ aliquo mō magis penitēs. Pro cuius declaratione dicit idē: ꝙ actio gratiaꝝ in accipiētereſpicit gr̄am dantis. Un̄ vbi ē maior gr̄a ex ꝑtedantis: ibi requiritur maior gr̄aꝝ actio ex ꝑte recipiētis. Gr̄a aūt eſt id qd̓ gratis datur. Un̄ dupliciter pōt eſſe ex ꝑte datis maior gr̄a. Uno mōex qͣntitate dati. Et hoc mō īnocēs tenet̉ ad malores gr̄arum actiones: qꝛ maius donū ei datura deo .i. magis ꝯtinuatū ceteris paribus abſolute loquēdo Et ẜm hoc dicit Aug. in li. de confeſ.Quis hominū ſuā cogitās in firmitatē: audꝫ viribus ſuis tribuere caſtitatē aūt innocenitā ſuāvt minus amet te qͣſi minus fuerit eī neceſſariamiſericordia tua donās pctā ꝯuerẜ ad te. Et ſubdit poſtea: ⁊ iō tantūdē: īmo amplius te diligat:qꝛ ꝑ quē me videt tantis meoꝝ languoribꝰ exuiꝑ eū ſe videt tantis peccatoꝝ laguoribꝰ n̄ implicari. Item qꝛ qͣꝫto gratuitū bn̄ficiū eſt magis cōtinuatū tāto maior ꝓ eo debet̉ gr̄arum actio. Sꝫin innocente magis ꝯtinuat̉ bn̄ficiū diuine gr̄eqͣꝫ in penitente. Un̄ Aug. in eodē. Gr̄e tue deputo ⁊ miſericordie tue: qꝛ peccata mea tāqͣꝫ glaciēſoluiſti: gr̄e tue deputo ⁊ q̄cunqꝫ n̄ feci mala: ꝗdenim ē qd̓ facere n̄ potui. Et om̄ia mihi dimiſſaeſſe fateor ⁊ q̄ mea ſponte feci mala: ⁊ que te duce nō feci. Alio mō pōt dici maior gr̄a: qꝛ magisbat gratis: ⁊ ẜm hoc magis tenētur ad gr̄arumactiones penitētes qͣꝫ innocētes: qꝛ eis magꝭ datur gratis illud qd̓ ſibi datur a deo. Cū .n. eſſꝫ dignus pena: datur gr̄a. Et ſic licet illud donū qd̓bat innocēti abſolute ꝯſideratū ſit maius qͣꝫ donū qd̓ datur penitēti. Eſt tn̄ maius datū penitē

ti in comꝑatione ad ip̄m. Sic etiā ꝑuū donū datuꝫ pauꝑi: ē maius qͣꝫ diuiti magnū. Et qꝛ actuscirca ſingularia ſūt: ⁊ in his q̄ agenda ſūt magisꝯſideratur qd̓ ē hic: vel nūc tal eqͣꝫ qd̓ eſt ſimpl̓rtale gͦ ⁊cͣ. vt dicit ph̓s. iij. ethi. ¶ De voluntario ⁊inuolūtario. Un̄ ⁊ xp̄s Lu. vij. dicit. Cui plus dimittit̉ plus diligit. Et eadem rōne plus tenet̉ adgr̄arum actionem. Et nota ꝙ ait Amb. Faciliꝰ inuenitur ꝗ ꝯſeruauerunt innocentiam qͣꝫ qui digne egerint penitētiam: de peni. di. i. ſunt qui arbitrantur..§. I.Inuitāt autem nos adgr̄arum actiones erga deū ẜm illud ꝙ dicit phariſeus orans in tēplo: licꝫ nō recto animo. Deusgr̄as ago tibi. Luc. xviij. tria. Primo multitudoſacraꝝ ſcripturaꝝ. Secūdo plenitudo cūctaruꝫcreaturarū. Tertio tꝑis aptitudo pleni gr̄arum.Quantū ad primū frequēter ī ſcripturis admonemur ad agēdū gr̄as: vt illud. i. ad teſſal̓. v. Inoībus gr̄as agite: ⁊ ad collo. iij. Om̄e qd̓cunqꝫ facitꝭ aut ī v̓bo aūt in oꝑe: oīa ī noīe dn̄i ieſu xp̄i facite: gr̄as agentes deo ⁊ pr̄i. Et Thob. iiij. Omnitꝑe bn̄dic deū: ad ephe. v̓. gr̄as agētes ſemꝑ prooībus. ⁊ p̄s. Bn̄dicam dn̄m in omni tꝑe: ſemperlaus eius in ore meo. In dn̄o laudabit̉ aīa mea.Debemus .n. deo regratiari oꝑe: ore: ⁊ corde. Etqͣꝫtum ad primū dicit: bn̄dicam dn̄m in om̄i tꝑe.Sicut .n. deus maledicit̉ malis factis hominum⁊ negatur: ſic ⁊ bonis factis bn̄dicitur ⁊ ꝯfiteturUnde Hiero. dicit. Quotiēs vīcimur vicijs atqꝫeccatis totiēs deū negamus. Et quōtiēs aliꝗdboni agimus totiens deū ꝯfitemur. xi. q. iij. nolite. Omni igitur tꝑe dn̄m bn̄dicimus ⁊ gratitudine ad eū vtimur: cum om̄i tꝑe bene oꝑamur inomni .ſ. tꝑe pueritie: adoleſcentie: iuuctutis: ſenectutis. In omni tꝑe .ſ. die ⁊ nocte. In omni tꝑe .ſ.aduerſitatis ⁊ ꝓſperitatis ne ſit de numero illorū qui ſolū laudant tꝑe ꝓſperitatis de quibꝰ dr̄in p̄s. Cōfitebitur tibi cū bn̄feceris ei. Secundoore: debemus deo regratiari bn̄dicere: ⁊ laudare: ẜm illud p̄s. ſemꝑ laus eius in ore meo. Propterea .n. dedit deus hoī īter cetera aīalia loquelam: vt nō ſolū corde ſꝫlore ip̄m laudat: ẜm illudEcc̄i. Dn̄s dedit mihi lingua eruditā: ⁊ ī ip̄a laudabo deū. Hinc ⁊ Aug. ad aureliū. Quid meliꝰaīo geramus ⁊ ore ꝓmamus ⁊ calamo exprimamus: qͣꝫ dei gr̄as. Hoc nec dici breuius nec audiri leuius: nec intelligi grādius: nec agi fructuoſius pōt. Sꝫ ⁊ de virgine gl̓oſa legit̉: ꝙ vocata aquoqͣꝫ: deo gr̄as rn̄debat ne vel illa ꝑuula horarn̄dendi a laude dei ceſſaret. Corde ꝑmaxīe laudādus ⁊ bn̄dicēdus ē deus. Et hoc ē qd̓ ait p̄s.In domino laudabit̉ aīa mea: laudabitur .i. laud̓ibus occupat̉: qd̓ n̄ eſt aliud qͣꝫ ipſa dei bn̄ficiacogitare ⁊ recognoſcēdo ip̄m bn̄factorē amare:quo ⁊ ſancti corꝑe exuti deū laudāt: ẜm illud p̄sLaudē dicite deonro oēs ſancti eius ꝗ timetisg 4