Titulus. .V.
dicitur enim vel a reelegēdo .ſ. ea que ſūt diuinicultus: qꝛ hiꝰ ſunt freq̄nter in corde reuoluēda.Alio mō dr̄ a reeligendo qꝛ deū reeligere debemus quē amiſeramus negligētes ẜm. b. Aug. xde ci. dei. Tertio mō dr̄ a religādo ẜm. b. Aug. ꝗanos religat vni oīpotenti deo. Qūocunqꝫ aūt dicat̉. ſiue ex frequēti reelectione: ſiue ex iterataelectione: ſiue ex religatione: religio ꝓprie īportat ordinē ad deū. Ipſe eſt enī cui pͥncipaliter religari debemꝰ tanqͣꝫ indeficiēti pͥncipio: ⁊ ad quēnr̄a electio aſſidue dirigi debet: ſicut in vltimuꝫfinē: ⁊ quē etiā negligēter peccādo amittimus ⁊credēdo ⁊ fidem ꝓteſtando recuꝑare debemus.hec. b. Tho. ¶ Notatur aūt in dicta diffinitōneduplex actus ipſius v̓tutis religionis ab ip̄a elicitus .ſ. actus interior mētis ꝗ eſt deuotio ⁊ or̄o:qd̓ ⁊ intelligit̉ noīe cure ⁊ actus exterior vt adoratio que ſit corꝑaliter vt ꝑ genuflexionē: ꝓſtrationē: inclinationē. Sacrificio reꝝ exterioꝝ: oblatio ad dei honorem: ⁊ hiꝰ: hic actus exterior intelligit̉ noīe ceremonie. Actus autē imꝑatus abiſta v̓tute: pōt eſſe actus cuiuſlibet v̓tutis: quiaactū cuiuſlibet v̓tutis poſſumꝰ ordinare ad deihonorē ſpeciali mō. Nā ⁊ ieiuniū qd̓ eſt actꝰ abſtinētie. Et abſtinere a venereis qd̓ ē actus caſtitatis: ⁊ dare elemoſynā ꝗ eſt actus miſericordievel liberalitatꝭ pn̄t fieri ad dei honorē ⁊ reuerētiam ſanctoꝝ. Et ſic ſunt actus imꝑati ad religionē. Et ſic intelligitur illud Iacobi: ꝙ religio muda ⁊ īmaculata hec ē: viſitare pupillos ⁊ viduas⁊cͣ. Uiſitare .n. pupillos ⁊ viduas eſt actus elicitꝰmiſericordie. Et ſic dr̄ eſſe religio .i. actus religionis imꝑate. Et qͣꝫuis oēs ꝗ colūt deū poſſūt dici religioſi: ſpāliter tn̄ dicūtur religioſi: ꝗ totā vitam ſuam deo dedicant.De cultu dei qui eſt actus ipſius religionis qūo exhibeat̉. Nota ꝙ colere dicimur hoīes quos honorificatione: recordatōne: p̄ſentia frequētamus: ⁊ qꝛ ſpālis honordebet̉ deo tanqͣꝫ primo oīm pͥncipio: iō etiā ſpecialis rō cultus debet̉ ei: qui greco noīe vocaturEuſebia vel theuſebia: vt patet ꝑ Aug. x. de ciui.dei. ¶ Et notandū ẜm Guil. in ſum. ꝙ triplex ēcultus .ſ. cultꝰ corꝑis: cordis: oris: ⁊ oꝑis. De cultu interiori dicit Iſido. viij. etymo. Tria ſūt quein religionis cultū ad colendū deū ab hoībꝰ reqrūtur fides: ſpes: ⁊ charitas: ⁊. b. Aug. fide: ſpe: etcharitate colimus deū. Et ibidē Aug. loquēs d̓theuſebia ſeu pietate: q̄ ē cultus dei: dicit ꝙ ꝯſiſtit in cognitione dei ⁊ dilectione ⁊ debita ſubiectione. Cognitio v̓o ad cultū dei ꝑtinens: eſt crudelitas qua credit̉ deo: ſicut credendū eſt .ſ. ꝓpt̓ſe: ⁊ ſuꝑ oīa ſicut etiā pͥme veritati credendū eſt.Item credulitas qͣ credimus de deo digna deovt ſūmam potentia: ſūmam ſapīam: ſūmam bonitatē: ⁊ ꝯſequentia ad hiꝰ vt ꝙ ip̄e eſt oīum bonoꝝ creator ⁊ ꝯſeruator: mūdi gubernator: ho-
minis recreator: ẜuientibus ſibi liberaliſſimusretributor: eoꝝ v̓o qͥ ꝑtinaciter eis rebelles ſūt:celatiſſimus vltor. Secūda ſpēs ē: n̄ qͣliſcunqꝫ:ſꝫ talis qͣlis ponēda eſt in eo cuiꝰ potētie ē facillimū liberari ab oī miſeria. Cuius ſapīe notiſſimaeſt ipſa nr̄a miſeria. Cuius bonitati ꝓpriū eſt miſereri ſemꝑ ⁊ ꝑcere: que etiā ꝑꝑ liberalitatē ſuaꝫfecit quecūqꝫ fecit. In ipſo ergo ſuꝑ oīa ē ſperandū. Tertia ē omor: n̄ qualiſcūqꝫ amor: ſꝫ talis q̄lis amādus ē: ꝗ optimꝰ ē in ſe: ⁊ iō amore dignūſimus: ꝗ etiā ē fons oīm bonoꝝ: a qͥ ſuſcepimusaīa bona q̄ hēmus vel habuimꝰ: vel a quo ſuſcepturos nos ſperamꝰ quicꝗd boni ſuſcepturi ſumus. Et iſta ꝑtinēt ad deuotione. Deuotio igit̉ ⁊or̄o ē actus interior religionis. ¶ Cultus oris ēvocalis p̄feſſio maieſtatis diuine: quā fideles faciūt frequēter orādo n̄ ſolum corde ſꝫ ore: vt inp̄s. ⁊ hiꝰ deū laudādo: bn̄dicendo: gr̄as agendo:iurādo: adiurādo: debito mō ore vouēdo. hic lactātius li. v. inſtitutionū. Uerbo ſacrificari oꝫ: ſiquidē deus verbū eſt: vt ip̄e ꝯfeſſus ē. Sūmusigit̉ colēdi ritꝰ ē ex ore iuſti hoīs ad deū directalaudatio. Que tn̄ in ip̄a ſit deo accepta: ⁊ hūilitate: ⁊ tīore ⁊ deuotione maxīe opus ē. Ne ꝗs forte integritatis ⁊ innocētie fiducia gerēs: tumorꝭ⁊ arrogātie crimē incurrat: eoqꝫ facto gr̄am v̓tutis amittat. Sꝫ vt ſit deo charus oīqꝫ macula careat: miſericordiā dei ſemꝑ īploret: nihilqꝫ aliudp̄cetur qͣꝫ pctīs ſuis veniā. Si ꝗd boni ei veneritgr̄as agat. Si ꝗd mali ſatiſfaciat: ⁊ id ſibi ob peccata ſua euēiſſe fateat̉. Et nihilominꝰ in mal̓ gratias agat: in bonis ſatiſfaciat. Nectm̄ hoc in templo putet eſſe faciendū. ſꝫ ⁊ domi ⁊ in ip̄o cubiliſecū hēat deū in corde ſuo: qm̄ ip̄e ē templū dei¶ Cultus oꝑis eſt vt cū aliꝗs recognoſcit ſingl̓are dn̄iuꝫ ſuū: qd̓ ēt eccl̓a ore recognoſcit xp̄o dīcēs. Tu ſolus dn̄s. Dn̄ium iſtud qͣꝫtū ad ꝑſonasnr̄as recognoſcimꝰ: deo faciēdo genuflexiones:ꝓſtratōes. Et iſta dicunt̉ adoratio exterior. Nāinterior ē reuerētia mētis q̄ ei fit vt pͥmo pͥncipio. Quantū v̓o ad nr̄am ſubſtantia oblationeꝫalicuius ꝑtis bonoꝝ illoꝝ q̄ ab illo accepimꝰ: vtꝑ decimas: pͥmitias ⁊ oblationes. Ad cultū etiaꝫoꝑis ꝑtinent ſacrificia veteris legis: ⁊ ſacr̄a nouiteſtamēti ⁊ ſacratas res reuerenter tractando.¶ De vicijs ꝯtrarijs religioni ⁊ actibꝰ eius .ſ. idolatria: ſuꝑſtitione: ꝑiurio: voto: ⁊ trāſgreſſiōe voti: hēs ſupra in. ij. ꝑte in diuerẜti. ⁊ ca. De d̓cimishēs in. ij. ꝑte. De deuotione ſacrificio ⁊ oblationibus de laude dei ſeu horis canonicis in. iij. ꝑtein diuerẜti. Item de ſimonia que ē ꝯtra ſacra ⁊de ſacrilegio: habes in. ij. ꝑte ti. i.De religiōe quomodoſit v̓tus ⁊ ſpālis ī vna ⁊ maxīa mortaliū: ſic d̓clarat̉ ẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. lxxxi. Primum ꝓbat̉ ſic.Uirtus ẜm ph̓m ē q̄ bonū facit habente: ⁊ opuseiꝰ bonū reddit. Ubi ē gͦ actꝰ bonꝰ: ibi neceſſe eſt