Titulus.V.
aliqui pͥncipātur. Deficit aūt iſte pͥncipatus a prīmo: in qͣ vnus p̄ficit̉: ſed ſuꝑat pͥncipatū ppl̓i: dequo infra dicet̉. Cū .n. optimates bonū reipublice attendōt: faciliter in vnū ꝯueniūt: ac per hocvnitatē pacis in politia ſeruāt. Et qͣꝫdiu in bonocōi ꝯueniūt: tā diu legalis obẜuantia ſub eiꝰ pͥncipatibꝰ viget. Iſido. in. v. li. etymo. de pͥmis ꝯditoribus legū ſic ait. Moiſes gētis hebree pͥmusoīm diuinas leges ſacris lr̄is explicauit. ¶ Tertius pͥncipatus ē regimem populi: ꝗ licet ad tp̄spoſſit eſſe ẜm v̓tutē: deficit tn̄ multū a ꝑfectioneregimīs: eo ꝙ ppl̓s cōiter paꝝ prudētie ꝑticipat:q̄ maxīe ad regimē reꝗͥrit̉. Aliqn̄ tn̄ ꝯtingit ppl̓ꝫmelius regereqͣꝫ vnū vel paucos. Qd̓ tūc maxime ꝯtingere pōt: qn̄ ppl̓s ꝗ eſt pacis auidus diuſuſtinuit regimē tyranicū ꝑ qd̓ grauatꝰ ⁊ expoliatus mortuo vel eiecto tyrano dn̄ium ſibi politievſurpat. Et qͣꝫdiu facta tyrānica in mēoria ppl̓ihn̄tur: tā diu pōt eſſe talis pͥncipatus ẜm virtutēmaxīe ſi aliquoꝝ prudētū ꝯſilijs imitat̉. Non tn̄putandū eſt tale regimē diu poſſe in rectitudīeſubſiſtere. Populus .n. rudis ē potius paſſionūimpetū ſequēs: qͣꝫ rōne vtens. Et iō neceſſe ē tādem ip̄m ꝑuerti in ꝑnitioſa ſcādala: ⁊ ad ml̓tasinſanias ꝑuenire. ¶ Quia v̓o pax multitudinismaxīe ꝯſeruat̉ qn̄ oēs in pͥncipatu aliquā ꝑtemhn̄t. Io. optima politia eſſet q̄ ex p̄dictis tribꝰ mixta ꝯſtaret. Sic .n. vnuſꝗſqꝫ auidius rēpublicaꝫamaret ⁊ ardētius ſtatuta ẜuaret. Si gͦ aliqui inppl̓o ſapiētiores ab ip̄o in principes vel ꝑfectoseligūtur: ⁊ hi vlterius vnū in regē p̄ficiūt: ꝗ tameis qͣꝫ ppl̓o p̄ſit: erit iſte pͥncipatus optimꝰ: quiaſub ip̄o principe ſunt aliꝗ pͥncipantes ẜm virtutem. Un̄ in eo oīa regimina ꝯueniūt. Conſtat enīex democratīa .i. ptate ppl̓i in qͣꝫtuꝫ ad ip̄m ꝑtinꝫelectio pͥncipū. Itē eſtariſtrogocia in qua aliquioptīates pͥncipatur q̄ p̄dicto mō hn̄t vim eligediItem ex regno in qͣꝫtum vnus a p̄dictis optimatibus electus tā eis qͣꝫ ppl̓o p̄ficit̉. Hec vtiqꝫ politia in lege diuina fuit iuſtituta. Nā ex ppl̓o aliꝗſapiētiores ī pͥncipes eligebant̉. Un̄ Deū .i. dixitMoīſes ad ppl̓m. Date ex vobis viros ſapiētes⁊ gnaros: ⁊ quoꝝ ꝯuerſatio ſit ꝓbata ī tribubusvr̄is: vt ponaꝫ eos vobis pͥncipes. Et hec erat q̄dam ſpes politie popularis: in qͣꝫtum hi maiores apopulo eligebantur. Inquantū v̓o hi pͥncipes ppl̓m gubernabat: inferiores cās iudicateserat quaſi quedā ſpēs politie popularis in qͣꝫtūoptimatū. In qͣꝫtum v̓o vnus p̄ficiebat̉ oībus qͣſi ſingulariter p̄ſidēdo: erat quedam ſpēs regniEt tn̄ ſciendū ꝙ electio ſūmi pͥncipis a pͥncipibꝰn̄ fiebat q̄ ſpectat ad regimē ſūmi pͥncipatꝰ. Qd̓ī leo erat qꝛ ppl̓s iudeoꝝ ſub ſpāli cura dei gubernabat̉: ⁊ ideo electio ſūmi principis ſibi ꝯſeruabat̉. Un̄ Moīſes Ioſue ⁊ alij iudices principes populi: diuinitus ſunt electi. Et ideo de ſingulis iudicibus qui poſt Ioſue fuerunr: legiturꝙ dominus iuſcitauit populo ſaluatorē: ⁊ ꝙ ſpi
ritus deī erat in eis: vt pꝫ. Iudicū. ij.¶ De v̓tutibus ānexis iuſticie. ¶ Capitulū. v.E partibus potētialibus iuſticie .i. de v̓tutibus ei annexis. Nota ꝙ diuerſis diuerſimode aſſignātur. Naꝫ Tullius enumerat ſex .ſ. religionē: pietātē: gratiā: vindicatiōeꝫ: obſeruātiaꝫ:veritateꝫ. Macrobius v̓o ſupra ſōniū ſcipionisponit ſeptem .ſ. Innocētiā: amicitiā: cōcordiā: pietatē: religionē: affectū: benignitatē. Andronicꝰauteꝫ peripateticus ponit nouē .ſ. Liberalitateꝫ:benignitatē: vindicatiuā: eugnomoſiā: euſebia:euchariſtiā: fāctitatē: bonā cōmutatiōeꝫ: legiſpoſitiuā. Quidā alij ponunt quinqꝫ ꝑtes iuſticie .ſ.obediētiā reſpectu ſuꝑioris: diſciplinā reſpectuinferioris: equitatē reſpectu equaliū: fidē et veritatē reſpectu omniū. Ph̓s etiā in. v. eth. poniteupuchia. PPro horū igitur declaratione ſcīeẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. lxxx. ꝙ in v̓tutibꝰ que adiungūtur alicui principali v̓tuti duo ſunt cōſiderāda: Primū eſt ꝙ virtutes ille in aliquo cū principali virtute cōueniat. Secūdū eſt ꝙ in aliquodeficiāt a perfecta ratiōe eius. Quia v̓o iuſticiaeſt ad alteꝝ vt pꝫ ex ſupradictis: omnes virtutesque ad alteꝝ ſunt: poſſunt rōne ꝯuenientie iuſticie annecti. Rō vero iuſticie in hoc ꝯſiſtit ꝙ alteri reddat̉ qd̓ ei debetur ẜm equalitateꝫ: vt pꝫ exſupradictis. Dupliciter ergo aliqua virtus ad alteꝝ exiſtēs a rōe iuſticie deficit. Uno mō in qͣꝫtūdeficit a rōne equalis. Alio mō in qͣꝫtuꝫ deficit arōne debiti. Sūt .n. quedā v̓tutes q̄ debitū quidē alteri reddūt: ſꝫ n̄ pn̄t reddere equale. Et primo quidē quicꝗd ab hoīe deo reddit̉: debitū ē:nō tn̄ pōt eſſe equale vt .ſ. tm̄ reddat deo qͣꝫtuꝫ eidebet: ſed illud. pͣs. cxv. Quid retribuaꝫ dn̄o ⁊cͣ.Et ẜm hoc adiūgitur iuſticie religio ꝑ quā quisreddit debitū cultū interiorē ⁊ exteriorem deo.Secūdo parētibus n̄ pōt ẜm equalitatē recōpēſari qd̓ eis debet̉: qd̓ pꝫ ꝑ ph̓m in. viij. ethi. Et ſicadiūgitur iuſticie pietas ꝑ quā quis exhibet parētibus ⁊ ꝯſanguineis debitū honorē ⁊ curam.Tertio non pōt equale p̄miū recōpenſari ab homine v̓tuti: vt pꝫ ꝑ ph̓m. iiij. ethi. ⁊ ſic adiūgituriuſticie obſeruātiā ẜm Tul̓. ꝑ quaꝫ quis bene ſehabet ad ſuꝑiores. Et ſub hac cōprehendit̉ obedientia. A rōne vero debiti iuſticie defectus pōtattendi: ẜm ꝙ duplex eſt debitū .ſ. morale ⁊ legale. Et debitum quidē legale eſt ad qd̓ reddendūaliquis lege aſtringitur: ⁊ tale debitū proprie attendit iuſticiā que eſt principalis virtus. Debitūaūt morale eſt qd̓ aliquis debꝫ ex honeſtate virtutis. Et quia debitum neceſſitateꝫ importat: iōtale debitum duplicem gradum habꝫ. Quoddāenim eſt ſic neceſſarium: vt ſine eo honeſtas morū obſeruari nō poteſt: ⁊ hoc habꝫ plus de rōne