Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

.V.Titulus

auteꝫ ẜm Pe. de pal̓. non ſunt miſcendi: qꝛ aliter..§. IIII.procedēdū in vno. aliter in alio.Quatuor auteꝫ modisꝑuertitur hūanū iudiciū ẜm Grego. xvi. q. iij ſ.timore: amore: cupiditate: odio. Sꝫ qꝛ de iudicibꝰ in ꝓceſſu iudiciario: accuſatore reo teſtibus agit̉ diffuſe in. iij. ꝑte: ideo hic nil vltra iſtamateria. Sꝫ ibi vide de hiꝰ: de peccatis in iu.§. V.dicio cōmittūtur a p̄dictis ꝑſonis.oſt hoc oſtendeduꝫeſt iuſticiā neceſſariaꝫ eſſe cuilibet multitudini.Qd̓ pͥmo manifeſtari pōt ex ꝑte finis: Et hoc p̄cipue qͣꝫtum ad iuſticia legalē. Finis .n. intendit̉in regimīe ciuitatū ē pax: Talis aūt finis corrūpitur iuſticia legis ſeruat̉. oēs velmulti legē eſt iuſticie legalis p̄ceptiua frāgant: ad ſtatuta cōia attendūt ſed vnuſquiſqꝫ qd̓ſibi placet: bono pͥuato vtile credit: hoc facereſtudet: ordo pollitie ꝑuertit̉: ſic pax ẜm Aug.ē trāquillitas ordinis perit. Eſt ergo iuſticia neceſſaria ad pacē ciuitatis ꝯſeruandam. Un̄ Iſa.xxxij. dr̄. Erit opus iuſticie pax. Et in p̄s. dr̄. Iuſticia pax oſculate ſūt. Hoc pulchre on̄dit Au.in li. de ci. dei. introducēs exemplū de alexādro pirrata: vbi dic̄ remota iuſticia ꝗd aliud ſūtregna niſi magna latrocinia. Qd̓ tn̄ exemplū plenius ponit̉ in li. nugis ph̓oꝝ. Ubi dr̄ pirrata eſſet cōprehēſus: alexander interrogaret quare haberet mare infeſtum. Rn̄dit liberaꝯtumacia ꝑꝑ qd̓ tu orbē terraꝝ. Sꝫ qꝛ id faciovno nauigio: latro vocor: quia tu facis magnaclaſſe diceres imꝑator. Secundo on̄di pōt iuſticiā eſſe multitudini neceſſariā ex ꝑte gubernantis a quo dirigit̉: hoc qͣꝫtum ad diſtriputionemUidemus .n. qn̄ aliqua diuerſa ſub vna v̓tute ꝯtinētur: nec ordinatur ẜm diuerſas ꝓportiones. totus ordo eoꝝ regunt̉ corrūpit̉ diſſipatur: vt pꝫ ī armōia muſicali: vbi corde niſi a virtute manus ẜm eaꝝ diuerſas diſpoſitiōes ꝓportionabiliter tangat̉: ſonitū inordinatū ꝯfuſumreddūt: ſic ꝯſonātia armōiaca corrūpitur. Sicetiā in multitudine vbi ſūt multi diuerſaꝝ ꝯditionū meritoꝝ: niſi ꝓportōnabiliter honores dignitates officia inſuꝑ labores expēſe eis aſide diſtribuāt̉: mirabilis diſſonātia inter ſimulhabitātes orit̉: ꝯn̄s totus ordo pollitie paulatim ad corruptionem diſponit̉. Un̄ dicit Tullius tāta eſt vis iuſticie etiā illi maleficio ſcelere paſcūtur non pn̄t ſine vlla iuſticie ꝑticula viuere. Et ponit exemplū latronibus Archipirrata inquit quidā latronū pͥnceps: niſi predamequaliter ẜm aſtuciā labores furātiū ꝓportōnaliter partiret̉ īterficiēdus erata ſocijs aūt ſal a principatu latronū deponendus. Tertioneceſſaria ē iuſticia ex ꝑte ipſius multitudinisex multis ꝑſonis colligit̉. Et hoc reſpectuꝫ ad

iuſticiā cōmutatiuā. Udiemꝰ .n. qn̄ multa adīuicē adunant̉: et vnū alteri coaptat̉: illa multa diſſoluūtur: īmo ex eis nihil vnuꝫ ꝯſtitui pōt:niſi ineptitudo tollat. Un̄ qn̄ aliqua ligna cōpagināda ſunt ad ꝯſtructōnē domus: aptanda ſūt dolatorē cōplanatorē: ſi ſunt tortuoſa vel nodoſa: alioꝗn̄ nihil vnū cōſtrui poterit: ſi ꝯſtrueretur diu maneret. Sic etiā ſi aliqua multitudo debet eſſe ordinata in vnū: ſi aliꝗ ſunt inſolētes: iniurioſi rixoſi: ſeditioſi: vel quocūqꝫ alio vitam bonoꝝ inquietātes pace̓ cōmunemturbantes rigorē iuſticie corripiēdi ſūt penisdebitis: aut etiā exterminādi a cōgregationemuni penitus vita priuandi: alioꝗn toto multitudo ruit diſſoluitur. De principijs iuſticie. c.Oſt hoc reſtat videre de īcipijs iuſticie. Ubi ſciēdūē īuſticia triplex pōt dici hr̄e principiū ſ. Emanatiuū ex quo eius origo primitus deriuat̉. Imperatiuū ex quo eius auctoritas in ſubditos ꝓmulgat̉. ¶Suſceptū ex quoeius vtilitas multiplex declaraĘmanatiuum et originale principiū ē deus: aⁱ quo oīs lex ꝯtentiua iuſticie initiū hꝫ. Ubi ſciendū ē ſicut dicit Aug.i. li. de libero ar. Sūma in deo exn̄s ē lex eiꝰeterna dr̄. Cui ſemꝑ obtēperandū eſt: qꝛ iuſtū ēquicꝗd ab eo ordinat̉. Hꝫ aūt dicta lex quandāiuſticiā diſtributiuā: quā vnāquāqꝫ re in quo digniori gradu ꝯſtituit. Un̄ dicit Dio. in li. dediuinis no. Oportet videre in hoc verā dei iuſticiā oībus tribuit ꝓpria ẜm vniuſcuiuſqꝫ exīſtentiū dignitatē. Uniuſcuiuſqꝫ naturā in ꝓprioſoluat ordine v̓tute. Ab hac aūt lege dei eternaderiuatur lex naturalis: nihil aliud ē qͣꝫ q̄dameius impreſſio in re creata: quā ad finē debiūinclinat. Ex quo manifeſtū eſt oīa aliqualiterlegem eterna ꝑticipant: in qͣꝫtum ex eiꝰ directiōevel īpreſſione in fines ꝓprios actus ſuos ordined̓bito dirigunt̉. Inter ceteras aūt creaturasexcellētiori hāc legē ꝑticipat: ip̄e ſit prouidētie ꝑticeps: vtpote ſibi alijs prouidere valēsEt in hoīe hec ꝑticipatio ſiue impreſſio ꝓpriedr̄ lex naturalis. In alijs v̓o rebus magis propͥedr̄ inſtinctus nature ſiue vis inſita rebus: qͣꝫ lexque propͥe in ratiōe cōſiſtit. Eſt .n. lex qd̓daꝫ dictamen rōis practice. Hec quideꝫ lex naturalisin hoīe nunqͣꝫ extinguitur quin ſēper in malo remurmuret ad bonū impellat. Unde ēt generale preceptū eſt omne bonū faciēdū eſt omnemaſū vitādū ex quo alia precepta nature deriuantur. Puta parētes ſint honorādi: ēproximo iniuriadū: nec quātū ad perſonā. Un̄dicit. Non occides. Nec tm̄ quocūqꝫ ad perſonam: vnde dicit. Non furtū faciēs: et ſic de alijs