Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

.V.Titulus

auteꝫ ẜm Pe. de pal̓. non ſunt miſcendi: qꝛ aliter..§. IIII.procedēdū in vno. aliter in alio.Quatuor auteꝫ modisꝑuertitur hūanū iudiciū ẜm Grego. xvi. q. iij ſ.timore: amore: cupiditate: ⁊ odio. Sꝫ qꝛ de iudicibꝰ in ꝓceſſu iudiciario: ⁊ accuſatore reo ⁊ teſtibus agit̉ diffuſe in. iij. ꝑte: ideo hic nil vltra d̓ iſtamateria. Sꝫ ibi vide de hiꝰ: ⁊ de peccatis q̄ in iu.§. V.dicio cōmittūtur a p̄dictis ꝑſonis.oſt hoc oſtendeduꝫeſt iuſticiā neceſſariaꝫ eſſe cuilibet multitudini.Qd̓ pͥmo manifeſtari pōt ex ꝑte finis: Et hoc p̄cipue qͣꝫtum ad iuſticia legalē. Finis .n. ꝗ intendit̉in regimīe ciuitatū ē pax: Talis aūt finis corrūpitur dū iuſticia legis nō ſeruat̉. Nā cū oēs velmulti legē q̄ eſt iuſticie legalis p̄ceptiua frāgant:⁊ ad ſtatuta cōia nō attendūt ſed vnuſquiſqꝫ qd̓ſibi placet: ⁊ bono pͥuato vtile credit: hoc facereſtudet: ordo pollitie ꝑuertit̉: ⁊ ſic pax q̄ ẜm Aug.ē trāquillitas ordinis perit. Eſt ergo iuſticia neceſſaria ad pacē ciuitatis ꝯſeruandam. Un̄ Iſa.xxxij. dr̄. Erit opus iuſticie pax. Et in p̄s. dr̄. Iuſticia ⁊ pax oſculate ſūt. Hoc pulchre on̄dit Au.in li. de ci. dei. introducēs exemplū de alexādro⁊ pirrata: vbi dic̄ ꝙ remota iuſticia ꝗd aliud ſūtregna niſi magna latrocinia. Qd̓ tn̄ exemplū plenius ponit̉ in li. d̓ nugis ph̓oꝝ. Ubi dr̄ ꝙ cū pirrata eſſet cōprehēſus: ⁊ alexander eū interrogaret quare haberet mare infeſtum. Rn̄dit liberaꝯtumacia ꝑꝑ qd̓ ⁊ tu orbē terraꝝ. Sꝫ qꝛ id faciovno nauigio: latro vocor: ⁊ quia tu facis magnaclaſſe diceres imꝑator. Secundo on̄di pōt iuſticiā eſſe multitudini neceſſariā ex ꝑte gubernantis a quo dirigit̉: ⁊ hoc qͣꝫtum ad diſtriputionemUidemus .n. ꝙ qn̄ aliqua diuerſa ſub vna v̓tute ꝯtinētur: nec ordinatur ẜm diuerſas ꝓportiones. totus ordo eoꝝ q̄ regunt̉ corrūpit̉ ⁊ diſſipatur: vt pꝫ ī armōia muſicali: vbi corde niſi a virtute manus ẜm eaꝝ diuerſas diſpoſitiōes ꝓportionabiliter tangat̉: ſonitū inordinatū ⁊ ꝯfuſumreddūt: ⁊ ſic ꝯſonātia armōiaca corrūpitur. Sicetiā in multitudine vbi ſūt multi diuerſaꝝ ꝯditionū ⁊ meritoꝝ: niſi ꝓportōnabiliter honores dignitates ⁊ officia inſuꝑ labores ⁊ expēſe eis a p̄ſide diſtribuāt̉: mirabilis diſſonātia inter ſimulhabitātes orit̉: ⁊ ꝑ ꝯn̄s totus ordo pollitie paulatim ad corruptionem diſponit̉. Un̄ dicit Tulliusꝙ tāta eſt vis iuſticie ꝙ etiā illi ꝗ maleficio ⁊ ſcelere paſcūtur non pn̄t ſine vlla iuſticie ꝑticula viuere. Et ponit exemplū d̓ latronibus Archipirrata inquit quidā latronū pͥnceps: niſi predamequaliter ⁊ ẜm aſtuciā ⁊ labores furātiū ꝓportōnaliter partiret̉ īterficiēdus erata ſocijs aūt ſaltē a principatu latronū deponendus. Tertioneceſſaria ē iuſticia ex ꝑte ipſius multitudinis q̄ex multis ꝑſonis colligit̉. Et hoc ꝑ reſpectuꝫ ad

iuſticiā cōmutatiuā. Udiemꝰ .n. ꝙ qn̄ multa adīuicē adunant̉: et vnū alteri nō coaptat̉: illa multa diſſoluūtur: īmo ex eis nihil vnuꝫ ꝯſtitui pōt:niſi ineptitudo tollat. Un̄ qn̄ aliqua ligna cōpagināda ſunt ad ꝯſtructōnē domus: aptanda ſūtꝑ dolatorē ⁊ cōplanatorē: ſi ſunt tortuoſa vel nodoſa: alioꝗn̄ nihil vnū cōſtrui poterit: ⁊ ſi ꝯſtrueretur nō diu maneret. Sic etiā ſi aliqua multitudo q̄ debet eſſe ordinata in vnū: ſi aliꝗ ſunt inſolētes: iniurioſi rixoſi: ſeditioſi: vel quocūqꝫ aliomō vitam bonoꝝ inquietātes ⁊ pace̓ cōmunemturbantes ꝑ rigorē iuſticie corripiēdi ſūt penisdebitis: aut etiā exterminādi a cōgregatione cōmuni ⁊ penitus vita priuandi: alioꝗn toto multitudo ruit ⁊ diſſoluitur. De principijs iuſticie. c.Oſt hoc reſtat videre de pͥ īcipijs iuſticie. Ubi ſciēdūē ꝙ īuſticia triplex pōt dici hr̄e principiū ſ. Emanatiuū ex quo eius origo primitus deriuat̉. Imperatiuū ex quo eius auctoritas in ſubditos ꝓmulgat̉. ¶Suſceptū ex quoeius vtilitas multiplex declaraĘmanatiuum et originale principiū ē deus: aⁱ quo oīs lex ꝯtentiua iuſticie initiū hꝫ. Ubi ſciendū ē ꝙ ſicut dicit Aug.i. li. de libero ar. Sūma rō in deo exn̄s ē lex eiꝰ q̄eterna dr̄. Cui ſemꝑ obtēperandū eſt: qꝛ iuſtū ēquicꝗd ab eo ordinat̉. Hꝫ aūt dicta lex quandāiuſticiā diſtributiuā: ꝑ quā vnāquāqꝫ re in quodā digniori gradu ꝯſtituit. Un̄ dicit Dio. in li. dediuinis no. Oportet videre in hoc eē verā dei iuſticiā ꝙ oībus tribuit ꝓpria ẜm vniuſcuiuſqꝫ exīſtentiū dignitatē. Uniuſcuiuſqꝫ naturā in ꝓprioſoluat ordine ⁊ v̓tute. Ab hac aūt lege dei eternaderiuatur lex naturalis: q̄ nihil aliud ē qͣꝫ q̄dameius impreſſio in re creata: ꝑ quā ad finē debiūinclinat. Ex quo manifeſtū eſt ꝙ oīa aliqualiterlegem eterna ꝑticipant: in qͣꝫtum ex eiꝰ directiōevel īpreſſione in fines ꝓprios actus ſuos ordined̓bito dirigunt̉. Inter ceteras aūt creaturas hōexcellētiori mō hāc legē ꝑticipat: cū ip̄e ſit prouidētie ꝑticeps: vtpote ſibi ⁊ alijs prouidere valēsEt iō in hoīe hec ꝑticipatio ſiue impreſſio ꝓpriedr̄ lex naturalis. In alijs v̓o rebus magis propͥedr̄ inſtinctus nature ſiue vis inſita rebus: qͣꝫ lexque propͥe in ratiōe cōſiſtit. Eſt .n. lex qd̓daꝫ dictamen rōis practice. Hec quideꝫ lex naturalisin hoīe nunqͣꝫ extinguitur quin ſēper in malo remurmuret ⁊ ad bonū impellat. Unde ēt generale preceptū eſt ꝙ omne bonū faciēdū eſt ⁊ omnemaſū vitādū ex quo alia precepta nature deriuantur. Puta ꝙ parētes ſint honorādi: ꝙ nō ēproximo iniuriadū: nec quātū ad perſonā. Un̄dicit. Non occides. Nec tm̄ quocūqꝫ ad perſonam: vnde dicit. Non furtū faciēs: et ſic de alijs