.V.Titulus
auteꝫ ẜm Pe. de pal̓. non ſunt miſcendi: qꝛ aliter..§. IIII.procedēdū in vno. aliter in alio.Quatuor auteꝫ modisꝑuertitur hūanū iudiciū ẜm Grego. xvi. q. iij ſ.timore: amore: cupiditate: ⁊ odio. Sꝫ qꝛ de iudicibꝰ in ꝓceſſu iudiciario: ⁊ accuſatore reo ⁊ teſtibus agit̉ diffuſe in. iij. ꝑte: ideo hic nil vltra d̓ iſtamateria. Sꝫ ibi vide de hiꝰ: ⁊ de peccatis q̄ in iu.§. V.dicio cōmittūtur a p̄dictis ꝑſonis.oſt hoc oſtendeduꝫeſt iuſticiā neceſſariaꝫ eſſe cuilibet multitudini.Qd̓ pͥmo manifeſtari pōt ex ꝑte finis: Et hoc p̄cipue qͣꝫtum ad iuſticia legalē. Finis .n. ꝗ intendit̉in regimīe ciuitatū ē pax: Talis aūt finis corrūpitur dū iuſticia legis nō ſeruat̉. Nā cū oēs velmulti legē q̄ eſt iuſticie legalis p̄ceptiua frāgant:⁊ ad ſtatuta cōia nō attendūt ſed vnuſquiſqꝫ qd̓ſibi placet: ⁊ bono pͥuato vtile credit: hoc facereſtudet: ordo pollitie ꝑuertit̉: ⁊ ſic pax q̄ ẜm Aug.ē trāquillitas ordinis perit. Eſt ergo iuſticia neceſſaria ad pacē ciuitatis ꝯſeruandam. Un̄ Iſa.xxxij. dr̄. Erit opus iuſticie pax. Et in p̄s. dr̄. Iuſticia ⁊ pax oſculate ſūt. Hoc pulchre on̄dit Au.in li. de ci. dei. introducēs exemplū de alexādro⁊ pirrata: vbi dic̄ ꝙ remota iuſticia ꝗd aliud ſūtregna niſi magna latrocinia. Qd̓ tn̄ exemplū plenius ponit̉ in li. d̓ nugis ph̓oꝝ. Ubi dr̄ ꝙ cū pirrata eſſet cōprehēſus: ⁊ alexander eū interrogaret quare haberet mare infeſtum. Rn̄dit liberaꝯtumacia ꝑꝑ qd̓ ⁊ tu orbē terraꝝ. Sꝫ qꝛ id faciovno nauigio: latro vocor: ⁊ quia tu facis magnaclaſſe diceres imꝑator. Secundo on̄di pōt iuſticiā eſſe multitudini neceſſariā ex ꝑte gubernantis a quo dirigit̉: ⁊ hoc qͣꝫtum ad diſtriputionemUidemus .n. ꝙ qn̄ aliqua diuerſa ſub vna v̓tute ꝯtinētur: nec ordinatur ẜm diuerſas ꝓportiones. totus ordo eoꝝ q̄ regunt̉ corrūpit̉ ⁊ diſſipatur: vt pꝫ ī armōia muſicali: vbi corde niſi a virtute manus ẜm eaꝝ diuerſas diſpoſitiōes ꝓportionabiliter tangat̉: ſonitū inordinatū ⁊ ꝯfuſumreddūt: ⁊ ſic ꝯſonātia armōiaca corrūpitur. Sicetiā in multitudine vbi ſūt multi diuerſaꝝ ꝯditionū ⁊ meritoꝝ: niſi ꝓportōnabiliter honores dignitates ⁊ officia inſuꝑ labores ⁊ expēſe eis a p̄ſide diſtribuāt̉: mirabilis diſſonātia inter ſimulhabitātes orit̉: ⁊ ꝑ ꝯn̄s totus ordo pollitie paulatim ad corruptionem diſponit̉. Un̄ dicit Tulliusꝙ tāta eſt vis iuſticie ꝙ etiā illi ꝗ maleficio ⁊ ſcelere paſcūtur non pn̄t ſine vlla iuſticie ꝑticula viuere. Et ponit exemplū d̓ latronibus Archipirrata inquit quidā latronū pͥnceps: niſi predamequaliter ⁊ ẜm aſtuciā ⁊ labores furātiū ꝓportōnaliter partiret̉ īterficiēdus erata ſocijs aūt ſaltē a principatu latronū deponendus. ¶ Tertioneceſſaria ē iuſticia ex ꝑte ipſius multitudinis q̄ex multis ꝑſonis colligit̉. Et hoc ꝑ reſpectuꝫ ad
iuſticiā cōmutatiuā. Udiemꝰ .n. ꝙ qn̄ multa adīuicē adunant̉: et vnū alteri nō coaptat̉: illa multa diſſoluūtur: īmo ex eis nihil vnuꝫ ꝯſtitui pōt:niſi ineptitudo tollat. Un̄ qn̄ aliqua ligna cōpagināda ſunt ad ꝯſtructōnē domus: aptanda ſūtꝑ dolatorē ⁊ cōplanatorē: ſi ſunt tortuoſa vel nodoſa: alioꝗn̄ nihil vnū cōſtrui poterit: ⁊ ſi ꝯſtrueretur nō diu maneret. Sic etiā ſi aliqua multitudo q̄ debet eſſe ordinata in vnū: ſi aliꝗ ſunt inſolētes: iniurioſi rixoſi: ſeditioſi: vel quocūqꝫ aliomō vitam bonoꝝ inquietātes ⁊ pace̓ cōmunemturbantes ꝑ rigorē iuſticie corripiēdi ſūt penisdebitis: aut etiā exterminādi a cōgregatione cōmuni ⁊ penitus vita priuandi: alioꝗn toto multitudo ruit ⁊ diſſoluitur.¶ De principijs iuſticie. c.Oſt hoc reſtat videre de pͥ īcipijs iuſticie. Ubi ſciēdūē ꝙ īuſticia triplex pōt dici hr̄e principiū ſ. Emanatiuū ex quo eius origo primitus deriuat̉. ¶ Imperatiuū ex quo eius auctoritas in ſubditos ꝓmulgat̉. ¶Suſceptū ex quoeius vtilitas multiplex declaraĘmanatiuum et originale principiū ē deus: aⁱ quo oīs lex ꝯtentiua iuſticie initiū hꝫ. Ubi ſciendū ē ꝙ ſicut dicit Aug.i. li. de libero ar. Sūma rō in deo exn̄s ē lex eiꝰ q̄eterna dr̄. Cui ſemꝑ obtēperandū eſt: qꝛ iuſtū ēquicꝗd ab eo ordinat̉. Hꝫ aūt dicta lex quandāiuſticiā diſtributiuā: ꝑ quā vnāquāqꝫ re in quodā digniori gradu ꝯſtituit. Un̄ dicit Dio. in li. dediuinis no. Oportet videre in hoc eē verā dei iuſticiā ꝙ oībus tribuit ꝓpria ẜm vniuſcuiuſqꝫ exīſtentiū dignitatē. Uniuſcuiuſqꝫ naturā in ꝓprioſoluat ordine ⁊ v̓tute. Ab hac aūt lege dei eternaderiuatur lex naturalis: q̄ nihil aliud ē qͣꝫ q̄dameius impreſſio in re creata: ꝑ quā ad finē debiūinclinat. Ex quo manifeſtū eſt ꝙ oīa aliqualiterlegem eterna ꝑticipant: in qͣꝫtum ex eiꝰ directiōevel īpreſſione in fines ꝓprios actus ſuos ordined̓bito dirigunt̉. Inter ceteras aūt creaturas hōexcellētiori mō hāc legē ꝑticipat: cū ip̄e ſit prouidētie ꝑticeps: vtpote ſibi ⁊ alijs prouidere valēsEt iō in hoīe hec ꝑticipatio ſiue impreſſio ꝓpriedr̄ lex naturalis. In alijs v̓o rebus magis propͥedr̄ inſtinctus nature ſiue vis inſita rebus: qͣꝫ lexque propͥe in ratiōe cōſiſtit. Eſt .n. lex qd̓daꝫ dictamen rōis practice. Hec quideꝫ lex naturalisin hoīe nunqͣꝫ extinguitur quin ſēper in malo remurmuret ⁊ ad bonū impellat. Unde ēt generale preceptū eſt ꝙ omne bonū faciēdū eſt ⁊ omnemaſū vitādū ex quo alia precepta nature deriuantur. Puta ꝙ parētes ſint honorādi: ꝙ nō ēproximo iniuriadū: nec quātū ad perſonā. Un̄dicit. Non occides. Nec tm̄ quocūqꝫ ad perſonam: vnde dicit. Non furtū faciēs: et ſic de alijs