Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

.IIII.Utulus

debet. Attendendū ē ad etatē. Etas .n. adoleſcentie labore aīmi vel corꝑis exercenda ē auctoritati ſenū ſubijciēda. Dn̄t .n. adoleſcētes ſenes vereri: ꝯſilio eoꝝ regi exemplo informari. Senibus v̓o ſūt labores corꝑis minuēdi. Cōſilio dn̄talios iuuare exēpla imitatiōe digna mīſtrare.Prelati v̓o eſtīare ſe gere̓ ꝑſonā ciuitatꝭ. .§. II.De modeſtia ſēſuump̄cipue oculoꝝ. Licet om̄es ſenſus debeamꝰ retinere freno modeſtie: qꝛ vt dr̄ Hiere. ix. Morsaſcendit feneſtras noſtras .ſ. ſenſuū ingreſſa ēdomos nr̄as. Propter qd̓ ait apl̓s. Mortificatemēbra veſtra que ſūt ſuꝑ terra .i. organa ſenſuūIn cuius figurā Ioſue quinqꝫ reges affixit cruci: qꝛ ſenſus ꝗnqꝫ cruci mortificatōnis ſunt ſubmittēdi. Precipue tn̄ hoc fieri oportꝫ circa oculos: naͣ quanto nobilius ē membꝝ viuatior ſēſus: qꝛ plures reꝝ dr̄as apprehēdit: tāto magisnociuū ſi reguletur rōne. ꝓph̓a. Oculus meꝰdep̄datus eſt aīam meam. Oculus .n. irritat gulam. Gen̄. iij. Uidit mulier lignuꝫ eſſet bonuꝫad veſcendū: pulchꝝ viſu ⁊cͣ. Incitat cupiditatē.Un̄ diabolus on̄dit xp̄o oīa regnā mūdi vt temptādo induceret ad auaritiā. Math. iiij. inflammat luxuria. Ecc̄i. ix. Ne aſpicias in vultū mulieris: ex hoc ꝯcupia enim exardeſcet qͣſi ignis.Quāto plura ligna ponūtur in igne plus ardet.Alij ſenſus de muliere aliꝗd apprehēdūt: vt auditus vocē hiꝰ. Sꝫ viſus ml̓ta ſimul: qꝛ faciē colorē ornatū geſtū: plus inflamat. Excitat ſuꝑbiaꝫ. Dicit. n. Bern̄. lucifer vidēs deifiliū equalē patri voluit ei aſſil̓ari ſuꝑbia ductus: dixit. Sil̓is cro altiſſimo. ſic de bubone fabuloſe dr̄. videns bouē in prato ita pinguē etgroſſū volēs ei aſſimilari intumuit in tm̄ crepuit. Ad irā īducit. Math. xviij. vidētes ꝯſerui ſiebant ꝯtriſtati ſūt valde .ſ. pre ira. Ad īuidiāꝓuocat. i. Reg. ij. videbis emulū tuū in templo īoībus ꝓſperis. poſtea ſubdit̉: vt deficiāt oculitui .ſ. inuidia tabeſcat aīa tua. Accidiā immittitvidens .n. piger intemperiē aeris vult exiread agꝝ. Eccͣs. xi. Qui obſeruat ventū nūqͣꝫ ſeminat. Un̄ dicit xp̄s Lu. xi. Si oculus tuꝰ nequamfuerit: totū corpus tuū tenebroſū erit: qꝛ oēs tenebre pctōꝝ ex īmodeſtia oculoꝝ. Citius et peccat̉ oculū: qꝛ in momēto in ictu oculi. vnde deholoferne dr̄ Iudith. iiij. qꝛ ſtatī captus ē ī aſpectu eius. Facilius .n. peccat̉ oculū: qꝛ faciliꝰ pobiectu oculoꝝ qͣꝫ alioꝝ ſenſuū. Hec hn̄tur in expoſitione regule. b. Aug. ab hūberto. §. III.De modeſtia circa ludos circa dicta vel facta iocoſa circa que ph̓sponit quādā virtutē eſſe: quā noīat eutropolianoſtra aūt lingua dicere poſſumꝰ iucunditatemvel vrbanitate. Pro cuius declaratōne ſciendūẜm. b. Tho. 2ᵉ. q. clxviij. ſicut corpus indigꝫ

corꝑali quiete ad refocillationē ſui: qꝛ pōttinue corꝑaliter laborare: ꝓpter hoc hꝫ finitāvirtutē: que determīatis laboribus ꝓportionat̉Ita etiam ex ꝑte anime cuius ē virtus finita: addeterminatas oꝑationes ꝓportionatur. Et ideoqn̄ vltra modū ſuū in aliquas oꝑationes ſe extendit: laborat: ex hoc fatigatur: p̄ſertim qꝛ inoꝑatōnibus anime ſimul etiā laborat corpus inqͣꝫtum .ſ. anima intellectiua vtit̉ viribus organa corporea oꝑantibus: ſunt aūt bona ſenſibiliaꝯnaturalia hoī. Et ideo qn̄ aīma vltra ſenſibiliaeleuatur oꝑbus rōnis intēta: naſcitur exindedam fatigatio aīalis: ſiue homo intendat oꝑationi rōnis practice: ſiue ſpeculatiue. Magis tamēſi oꝑbus contēplationis intendit: qꝛ hoc magis a ſenſibus eleuat̉: qͣꝫuis in aliꝗbus oꝑbusrōnis practice: exterioribus forte corꝑis magisfatigetur. In vtrīſqꝫ tn̄ tanto magis ꝗs animalit̓fatigat̉: qͣꝫto magis oꝑbus rōnis intendit: ſicutaūt fatigatio corꝑalis ſoluitur corꝑis quieteꝫita etiā oportet fatigatio animalis ſoluaturquiētē animi. Quies autē animi ē delectatio. Etideo oportet remediū ꝯtra fatigationē animalēadhibere aliquā delectationē: intermiſſa intētione ad inſiſtendū ſtudio rōnis: ſicut legimus īcollationibus patꝝ de Io. euā. ſcandalicaretur quidā videns ludentē diſcipulis: ſecit trahere arcū pluries ⁊cͣ. Idem legitur deſancto antho. Et dixerūt ita animus frāgeret̉ſi nunqͣꝫ a ſua intētione relaxaretur: hꝰ aūt dictavel facta in ꝗbus non querit̉ niſi delectatio animalis: dicūtur ludrica iocoſa: ideo neceſſe ēinterdū talibus vti: quaſi ad quādā animi quietem: hoc eſt qd̓ ph̓s dicit in. iiij. ethi. in hiꝰ vite ꝯuerſatione quies quedā habetur cum ludo Firca que tn̄ tria videntur p̄cipue attendēdaPrimū prīcipale predicta delectatio queratur in aliꝗbus verbis vel factis turpibus velal̓s nociuis. Secundū ne totaliter grauitas aniꝰmi reſoluat̉. vn̄ Tul. in li. de offi. Sicut pueris oēm ludendi licētiam damus: ſed ab honeſtis actibus ſunt aliena. Sic ī ip̄o ioco aliꝗdpbi ingenij lumē eluceſcit. Tertiū quod ē attendendū ſicut in oībus alijs actionibus hūanis:vt congruāt ꝑſonis: tꝑibus: locis: ẜm alias debitas circūſtantias ordinent̉: ſic circa hiꝰ ē virtus. ¶Et noͣ lꝫ Culliꝰ dicat .i. rheto. qn̄ auditores ſūit defatigati: eſt inutile ab aliqua renoua aut ridicula inciꝑe orationē. Si tn̄ dignitas rei adimat facultate: ſed addit. Et ideo qꝛſcriptura ſacra maximis rebus intēdit: ẜm illudpuer. viij. Audite qꝛ rebꝰ magnis locutura ſū. b. Amb. ſuꝑ luca tractās illud. Ue vobis ridetis. Excludit iocū: ꝗdem a ꝯuerſatione hūana ſꝫ a doctrina ſacra: vn̄ dicit. Lꝫ interdū honeſta ioca ſint ac ſuauia: tn̄ ab eccl̓aſtica abhorrentregula: qm̄ que in ſcripturis reꝑimus ea quēadmodū vſurpare poſſumus..§. IIII.