.IIII.Utulus
debet. Attendendū ē ad etatē. Etas .n. adoleſcentie labore aīmi vel corꝑis exercenda ē ⁊ auctoritati ſenū ſubijciēda. Dn̄t .n. adoleſcētes ſenes vereri: ꝯſilio eoꝝ regi ⁊ exemplo informari. Senibus v̓o ſūt labores corꝑis minuēdi. Cōſilio dn̄talios iuuare ⁊ exēpla imitatiōe digna mīſtrare.Prelati v̓o eſtīare ſe gere̓ ꝑſonā ciuitatꝭ. .§. II.De modeſtia ſēſuump̄cipue oculoꝝ. Licet om̄es ſenſus debeamꝰ retinere freno modeſtie: qꝛ vt dr̄ Hiere. ix. Morsaſcendit ꝑ feneſtras noſtras .ſ. ſenſuū ingreſſa ēdomos nr̄as. Propter qd̓ ait apl̓s. Mortificatemēbra veſtra que ſūt ſuꝑ terra .i. organa ſenſuūIn cuius figurā Ioſue quinqꝫ reges affixit cruci: qꝛ ſenſus ꝗnqꝫ cruci mortificatōnis ſunt ſubmittēdi. Precipue tn̄ hoc fieri oportꝫ circa oculos: naͣ quanto nobilius ē membꝝ ⁊ viuatior ſēſus: qꝛ plures reꝝ dr̄as apprehēdit: tāto magisnociuū ſi nō reguletur rōne. ꝓph̓a. Oculus meꝰdep̄datus eſt aīam meam. Oculus .n. irritat gulam. Gen̄. iij. Uidit mulier lignuꝫ ꝙ eſſet bonuꝫad veſcendū: pulchꝝ viſu ⁊cͣ. Incitat cupiditatē.Un̄ diabolus on̄dit xp̄o oīa regnā mūdi vt temptādo induceret ad auaritiā. Math. iiij. inflammat luxuria. Ecc̄i. ix. Ne aſpicias in vultū mulieris: ex hoc ꝯcupia enim exardeſcet qͣſi ignis.Quāto plura ligna ponūtur in igne plus ardet.Alij ſenſus de muliere aliꝗd apprehēdūt: vt auditus vocē ⁊ hiꝰ. Sꝫ viſus ml̓ta ſimul: qꝛ ⁊ faciē⁊ colorē ⁊ ornatū ⁊ geſtū: ⁊ iō plus inflamat. Excitat ſuꝑbiaꝫ. Dicit. n. Bern̄. ꝙ lucifer vidēs deifiliū equalē patri voluit ei aſſil̓ari ⁊ ſuꝑbia ductus: dixit. Sil̓is cro altiſſimo. ſic de bubone fabuloſe dr̄. ꝙ videns bouē in prato ita pinguē etgroſſū volēs ei aſſimilari intumuit in tm̄ ꝙ crepuit. Ad irā īducit. Math. xviij. vidētes ꝯſeruiꝗ ſiebant ꝯtriſtati ſūt valde .ſ. pre ira. Ad īuidiāꝓuocat. i. Reg. ij. videbis emulū tuū in templo īoībus ꝓſperis. ⁊ poſtea ſubdit̉: vt deficiāt oculitui .ſ. inuidia ⁊ tabeſcat aīa tua. Accidiā immittitvidens .n. piger intemperiē aeris nō vult exiread agꝝ. Eccͣs. xi. Qui obſeruat ventū nūqͣꝫ ſeminat. Un̄ dicit xp̄s Lu. xi. Si oculus tuꝰ nequamfuerit: totū corpus tuū tenebroſū erit: qꝛ oēs tenebre pctōꝝ ex īmodeſtia oculoꝝ. Citius et peccat̉ ꝑ oculū: qꝛ in momēto in ictu oculi. vnde deholoferne dr̄ Iudith. iiij. qꝛ ſtatī captus ē ī aſpectu eius. Facilius .n. peccat̉ ꝑ oculū: qꝛ faciliꝰ pobiectu oculoꝝ qͣꝫ alioꝝ ſenſuū. Hec hn̄tur in expoſitione regule. b. Aug. ab hūberto. §. III.De modeſtia circa ludos ⁊ circa dicta vel facta iocoſa circa que ph̓sponit quādā virtutē eſſe: quā noīat eutropolianoſtra aūt lingua dicere poſſumꝰ iucunditatemvel vrbanitate. Pro cuius declaratōne ſciendūẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. clxviij. ꝙ ſicut corpus indigꝫ
corꝑali quiete ad refocillationē ſui: qꝛ nō pōt cōtinue corꝑaliter laborare: ꝓpter hoc ꝙ hꝫ finitāvirtutē: que determīatis laboribus ꝓportionat̉Ita etiam ex ꝑte anime cuius ē virtus finita: addeterminatas oꝑationes ꝓportionatur. Et ideoqn̄ vltra modū ſuū in aliquas oꝑationes ſe extendit: laborat: ⁊ ex hoc fatigatur: p̄ſertim qꝛ inoꝑatōnibus anime ſimul etiā laborat corpus inqͣꝫtum .ſ. anima intellectiua vtit̉ viribus ꝑ organa corporea oꝑantibus: ſunt aūt bona ſenſibiliaꝯnaturalia hoī. Et ideo qn̄ aīma vltra ſenſibiliaeleuatur oꝑbus rōnis intēta: naſcitur exinde q̄dam fatigatio aīalis: ſiue homo intendat oꝑationi rōnis practice: ſiue ſpeculatiue. Magis tamēſi oꝑbus contēplationis intendit: qꝛ ꝑ hoc magis a ſenſibus eleuat̉: qͣꝫuis in aliꝗbus oꝑbusrōnis practice: exterioribus forte corꝑis magisfatigetur. In vtrīſqꝫ tn̄ tanto magis ꝗs animalit̓fatigat̉: qͣꝫto magis oꝑbus rōnis intendit: ſicutaūt fatigatio corꝑalis ſoluitur ꝑ corꝑis quieteꝫita etiā oportet ꝙ fatigatio animalis ſoluatur ꝑquiētē animi. Quies autē animi ē delectatio. Etideo oportet remediū ꝯtra fatigationē animalēadhibere ꝑ aliquā delectationē: intermiſſa intētione ad inſiſtendū ſtudio rōnis: ſicut legimus īcollationibus patꝝ de Io. euā. ꝙ cū ſcandalicaretur quidā videns eū ludentē cū diſcipulis: ſecit eū trahere arcū pluries ⁊cͣ. Idem legitur deſancto antho. Et dixerūt ꝙ ita animus frāgeret̉ſi nunqͣꝫ a ſua intētione relaxaretur: hꝰ aūt dictavel facta in ꝗbus non querit̉ niſi delectatio animalis: dicūtur ludrica ⁊ iocoſa: ⁊ ideo neceſſe ēinterdū talibus vti: quaſi ad quādā animi quietem: ⁊ hoc eſt qd̓ ph̓s dicit in. iiij. ethi. ꝙ in hiꝰ vite ꝯuerſatione quies quedā habetur cum ludo¶ Firca que tn̄ tria videntur p̄cipue attendēdaPrimū ⁊ prīcipale ꝙ predicta delectatio n̄ queratur in aliꝗbus verbis vel factis turpibus velal̓s nociuis. Secundū ne totaliter grauitas aniꝰmi reſoluat̉. vn̄ Tul. in li. de offi. Sicut puerisn̄ oēm ludendi licētiam damus: ſed eā q̄ ab honeſtis actibus n̄ ſunt aliena. Sic ī ip̄o ioco aliꝗdpbi ingenij lumē eluceſcit. Tertiū quod ē attendendū ſicut in oībus alijs actionibus hūanis:vt congruāt ꝑſonis: tꝑibus: ⁊ locis: ⁊ ẜm alias debitas circūſtantias ordinent̉: ⁊ ſic circa hiꝰ ē virtus. ¶Et noͣ ꝙ lꝫ Culliꝰ dicat .i. rheto. ꝙ qn̄ auditores ſūit defatigati: nō eſt inutile ab aliqua renoua aut ridicula inciꝑe orationē. Si tn̄ dignitas rei n̄ adimat facultate: ſed addit. Et ideo qꝛſcriptura ſacra maximis rebus intēdit: ẜm illudpuer. viij. Audite qꝛ d̓ rebꝰ magnis locutura ſūiō. b. Amb. ſuꝑ luca tractās illud. Ue vobis ꝗ ridetis. Excludit iocū: n̄ ꝗdem a ꝯuerſatione hūana ſꝫ a doctrina ſacra: vn̄ dicit. Lꝫ interdū honeſta ioca ſint ac ſuauia: tn̄ ab eccl̓aſtica abhorrentregula: qm̄ que in ſcripturis n̄ reꝑimus ea quēadmodū vſurpare poſſumus..§. IIII.