Titulus. IIII.

Eclementia conſequēter videndum eſt: hanc diffinitCullius in. ij. rhęto. Clementia ē perqua animus ꝯcitatus in odiū alicuius benignitate retinetur. Pro cuius declaratione dicit. b.Lho. 2ª 2ᵉ. q. clvij. ꝙ affectus hoīs inclinatur adminorationē eoꝝ que ꝑ ſe homini n̄ placent. Exhoc aūt ꝙ aliꝗs amat aliquē: ꝯuenit ꝙ non placet ei ꝑ ſe pena eius: ſed ſolū in ordine ad aliud:puta in ordine ad iuſticiā vel ad correctionē eiꝰqui punitur. Et iō ex amore ꝓuenit: ꝙ aliꝗs ſitꝓmptus ad diminuendū penas: qd̓ pertinet adclementiā: ⁊ ex odio impeditur talis diminutio:⁊ ꝓpter hoc Tullius dicit ꝙ animus ꝯcitatus inodiū .ſ. ad grauius puniendū: ꝑ clementiā retinctur: ne .ſ. acriorē inferat penā. Nō ꝙ clemētia ſitodij moderatiua: ſed pene. Māſuetudo aūt moderat̉ iram: vn̄ odium naſcitur. Crudelitas autopponitur ei ꝑ exceſſum. vn̄ dicit Sen. in lib. declementia. ꝙ crudeles vocatur qui cam puniendi hn̄t: modū nō habent. Qui aūt in penis hoīmdelectantur ꝓpter ſe: etiā ſine cauſa: ſeui vel feridicūtur. Ꝙ aūt ſit virtus ꝓbatur ſic. Uirtꝰ moralis cōſiſtit in hoc ꝙ appetitus rōi ſubdatur vtdr̄ in .i. ethi. hoc aūt ſeruatur in clemētia. Namin diminuēdo penas clemens aſpicit ad rōnemvt dicit Sen̄. qn̄ debꝫ ⁊ in quibus oportet diminuit penas ⁊ nō inferūtur ſine cā. Un̄ Sen̄. Clementia hoc primum p̄ſtat: vt quos dimittit nihilaliud eos pati debuiſſe ꝓnūciat. Seueritas aūteſt inflictiua penaꝝ ẜm lege. Clemētia aūt diminuit de pena que eſſet debita ẜm legē ꝯmunem⁊ hoc ꝓpter aliqua ꝑticularia ꝯſiderata: iuſte tn̄quaſi decernēs non eſſe magis puniēdū ẜm intentionē legiſlatoris: lꝫ non ẜm verba. ip̄a tn̄ diminutio penaꝝ legis magis ſpectat ad equitateꝫq̄ iudicat ẜm intentionē legiſlatoris: n̄ ẜm legiserba. Sꝫ clemētia moderat̉ affectū animi vt n̄tatur ſua ptāte in inflictōne penaꝝ. Habet aūtclemētia quandā excellentiā inter virtutē ſicut⁊ māſuetudo ẜm ꝗd. Nam in qͣꝫtuꝫ dīminuit penas: maxime videt̉ accedere ad charitatem: q̄ ēmaxima virtutū: ꝑ quam bona ꝓximo oꝑamur⁊ mala īpendimus. Hiero. Qui clementia nō hꝫnec indutus ē viſcera miſericordie ⁊ lachrymarū: qͣꝫuis ſpūalis ſit nō adimplet legeꝫ: vt di. lxxxvi. Qui clementiam.Clementia licet omnibus vtilis ſit: neceſſaria p̄cipue eſt principibus.Et ad hāc multa inducunt exempla ẜm Guil. infū. vir. ¶Primū eſt exempluꝫ ſūmi pͥncipis deiSap̄. xi. Parcis oībus: qm̄ tua ſunt. Heſter. xiij.Scripſit ī lr̄is ſuis miſſis ꝑ orbē aſſuerus. Nolui poteſtatis abuti magnitudine: ſed clementia

et bonitate gubernare ſubiectos. Aſſuerus interp̄tatur beatitudo: ⁊ ſignificat deū. Uirga etiāeius extenta erat ſignū clementie. Heſt. iiij. Hiero. cui diuinitatis natura clemēs eſt ⁊ pia magiſqꝫ ad miſericordiā qͣꝫ ad vindictam prona: ſi ꝗscōuerſus fuerit ad penitētiam: cito a miſericorde iudice veniam impetrabit: de pe. diſ. i. ¶ Secundū eſt exemplū creaturarū inferiorū vt apūSen̄. Iracudiſſime ac ꝓ captu corporis pugnātiſſime ſunt apes: et aculeum in vulnere relinquūt: rex ip̄e ſine aculeo eſt. Uoluit ip̄m naturanec ſeuū eſſe: nec vltorē: exempluꝫ hoc regibusom̄ibus ingens pudeat ab exiguis animalibusnō trahere mores. ¶ Tertiū eſt naturalis nobilitas animoꝝ qui regendi ſūt. Sen̄. Remiſſiusimperāti melius paretur. iij. Reg. xx. Reges domus iſrael clementes ſunt. ¶ Quartū eſt qꝛ clementia congruit nature hūane: eius aūt contrarium .ſ. crudelitas eſt ꝓprium feraꝝ. Sen̄. Quidiſtud delectari ſono cathenaꝝ: multū ſanguineꝫfundere: terrere aſpectu ſuo: que alia vita eēt qͣꝫſi leones vrſiqꝫ regnarēt. In archa dn̄i q̄ ſignificat mētem rectoris: erat non ſolū virga ſeueritatis: ſed etiā māna dulcedinis ⁊ clemētie ſignatīa¶ Quintuꝫ eſt p̄cioſitas ſanguinis hūani. Sen̄.Clementia ſanguini alieno ſicut ſuo ꝑcit. Gregnazā. ad imꝑatorem. Gladiꝰ tibi datus ē a deo:non tā vt opereris: qͣꝫ vt cōmineris. Principi eceleſie dictū eſt ꝯuertere gladium tuū in vagināMath̓. xxvi. ¶ Sextū eſt finis ꝓpter queꝫ ſuntꝯſtituti principes: vt .ſ. medeātur generi hūano.Sen̄. Non minꝰ principi ſunt turpia multa ſupplicia: qͣꝫ medico multa funera. ij. ad Corī. x. Poteſtatē nobis dedit deus in edificatione n̄ in deſtructionē. ¶ Septimū eſt qꝛ crudelitas contraria ei hoſtes multiplicat. Sen̄. volūtas aūt ſeuiēdi oportet anteqͣꝫ cauſa deficiat: alioꝗn quemadmodū preciſe arbores plurimis ramulis pullulant: ita regia crudelitas auget numeꝝ inimicoꝝ¶ Octauū eſt qꝛ p̄ſtat ſecuritate principi. ꝓuer.xi. Clementia preꝑabit vitā. Sen̄. non ē opus latera mōtium abſcindere multiplicibꝰ muris turribuſqꝫ ſepire: ſaluū regem in aperto clementiapreſtabit. YNonū eſt qꝛ regnū roborat. ꝓuer.xx. Miſericordia ⁊ veritas cuſtodiūt regē̓: ⁊ clementia roborat̉ tronus eius. Et ẜm. b. Tho. Miſericordia ⁊ pietas ꝯueniunt cū clementia ⁊ maſuetudine: in qͣꝫtum ꝯcurrunt ad eundē effectu:qui eſt ꝓhibere mala ꝓximoꝝ. Differūt tn̄ qͣꝫtumad motiuum. Nam pietas remouet mala proximoꝝ ex reuerētia quam habet ad aliquē ſuperiorem deum vel parētem. Miſericordia remouet mala alioꝝ: ex hͦ ꝙ in eis ꝯtriſtat̉ qͣſi eſtimāsad ſe ꝑtinere: qd̓ ꝓuenit ex amicitia. Māſuetudo in qͣꝫtū remouet irā incitantē ad malū alioꝝClemētia hͦ facit ex aīmi leuitate in qͣꝫtū iudicatequū talē n̄ ampliꝰ puniēdū Decīo bonitatē pͥneip̄is ⁊ ppl̓i ꝯſūat. ꝓuer. xvi. Clementia regis qͣſi