Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum .II.

inferentis: quocūqꝫ predictoꝝ modoꝝ quis mortem incurrat fortis eſt cēſendus: ſic ad fortitudinē ꝑtinet firmitatē animi hr̄e ſolū ꝯtra pericula mortis īminent in bello cōi ſed etiamīminent in ꝑticulari pugnatore vbi mors incurritur ꝑꝑ bonū virtutis. Pōt etiā fortis ſubire ꝑicula cuiuſcūqꝫ alterius mortis: fortis cenſeridūmodo opus virtutis intēdat: puta aliquis refugit aīo infirmanti obſequi ꝑꝑ timorē mortifere infectionis: vel refugit iter magnumſacere ad aliqd̓ piū negociū ꝓſequendū ꝓpter timorē naufragij vel latronū. Ex his que dictaſūt patet quid ſit fortitudo: circa quid verſeturEſt .n. cohibitiua timoꝝ moderatiua audaciarū circa ꝑicula mortis que ſunt in bellicis:ꝑꝑ bonū cōmune defendendū: vel opus v̓tutisnon deſerendū. Tantus fuit apud antiquos romanos amor de repu. ſicut dicit Ualerius ſtatim honoris apicem aſſumētes: abiecta priuatacharitate publicā induebant: nec etiam filiosplorabant qn̄ in bellis mortem republica ſuſtinebant.Deinde occurrit conderatio de actibus fortitudinis iuſticia belli.ciendū vt dicit phūs in. iij. ethi. actus fortiudinis nil delectabile videt̉ hr̄e. Pro cuius delaratione dicit. b. Ibo. 2ᵉ. q. cxxiij. cum duplex ſit delectatio .ſ. corꝑalis que ſeꝗtur tactumcorꝑalium ſpūalium ſeꝗtur apprhēſionē aīeſta ſecunda ꝓprie ſeꝗtur oꝑa virtutū: qꝛ in eisſideratur bonū rōnis. prīcipalis aūt actus forlidinis ē ſuſtinere aliquā triſticiā ẜm apprehem̄ anime: puta qꝛ amittit homo corꝑalē vit v̓tuoſus amat: ſolū inquātū ē qd̓dā bonūaturale: ſed etiā inquātum eſt nccͣia ad oꝑa virutū: que ad percinēt. Et etiā ſuſtinet aliquadoloroſa ẜm tactu corꝑis: puta vulnera vel flagella: fortis hꝫ vnde delectetur ex vna ꝑte .ſ.m delectationē aīalem .ſ. de ipſo actu virtutis:de fine eius: ex alia ꝑte hꝫ vnde triſtari debeataīaliter: dum ꝯſiderat amiſſionē ꝓprie vite: etcorꝑaliter ſuſtinēdo tormēta. Unde vt legitur. ij.macha. vi. dixit eleazarus. Diros corꝑis ſuſtīeodolores: ẜm aīam vero dixit: ꝑꝑ timorē tuum libenter hec patior. Senſibilis autē dolor corꝑisfacit non ſentiri aīalem delectationē virtutis: niſi forte ſuꝑabundantē dei gr̄am aīa fortius eleuetur ita ad diuina: magis d̓lectatur in eis qͣꝫa corꝑalibus penis afficiat: ſicut legitur de. b. tiburtino martyre incedēte ſuꝑ carbones viuos:qui dixit. Uidet̉ mihi incedere ſuꝑ flores ⁊cͣ. Facit tn̄ virtus fortitudinis vt abſorbeat̉ a corporalibus doloribus. Triſticiā aūt animaleꝫ ſuperat delectatio virtutis: in qͣꝫtum homo prefertbonū virtutis corꝑali vite: quibuſcūqꝫ ad eaꝫꝑtinentibus. Et ideo dr̄ in. iij. ethi. a forti nonrequiritur vt delectetur: quaſi delectationē ſeu-

tiens: ſed ſufficit triſtetur. Deinde occurritꝯſideratio de actibus iuſticia belli. Item oꝫſcire actus fortitudinis ſūt duo .ſ. aggredi ſuſtinere. Eſt aūt pͥncipalior actus ſuſtinere .i. īmobiliter ſiſtere qͣꝫ aggrēdi. Oictū eſt .n. ſupra fortitudo eſt circa timores reprimēdos: audaciasmoderādas. Difficilius ē aūt timorē reprime̓ qͣꝫaudaciā moderari: eo ip̄m ꝑiculum qd̓ eſt obiectū audacie timoris de ſe ꝯfert ad rep̄ſſionēaudacie: ſed oꝑatur ad augmētū timoris. Aggredi aūt ꝑtinet ad fortitudinē ex ea ꝑte qua habetaudaciā moderari. Sꝫ ſuſtinere ẜm hꝫ timorem reprimere. vn̄ pꝫ ſuſtinere ē principalioractus qͣꝫ aggrēdi. Apparet etiā hoc rōne ſumptaex ꝑte difficultatis: maior eſt in actu ſuſtinendiqͣꝫ aggrediēdi. Et hoc tripliciter. Primo qꝛ ſuſtinere videtur aliꝗs ab aliquo fortiore inuadēte .n. aggreditur inuadit modū fortioris. Difficilius eſt aūt pugnare fortiori qͣꝫ cum debilioriSecundo qꝛ ille ſuſtinet iam ſentit ꝑicula īminentia. Ille aūt aggreditur hꝫ ea vt futura. Difficilius eſt aūt moueri a pn̄tibus qͣꝫ futurꝭ. Tertio qꝛ ſuſtinere importat diuturnitatē tꝑis: ſedaggredi pōt aliquis ex ſubito motu. difficile eſtaut diu manere īmobilē qͣꝫ ſubito motu moueriad aliqd̓ arduū. vn̄ phūs dicit in. iij. ethi. Quidāſunt p̄uolātes ante pericula: in ip̄is aūt diſcedūtFortes aūt ecōtrario ſe hn̄t. Nam vt ibidem dr̄in ſuſtinēdo triſtia maxime aliꝗ fortes dicūtur.Exemplū de Alexandro. narrat. C. Pompeius ad ꝑiculoſum bellū exercitū legeret: iuuenes robuſtos: nec primū florem etatis: ſed veteranos: pleroſqꝫ etiā emeritos militie: cuꝫ patre auoqꝫ pr̄no militauerant elegit vt non milites qͣꝫ magiſtros militie putares: ordineſqꝫ nēcniſi ſexagenarius duxit: vt ſi principia caſtroruꝫcerneres: ſenatum te potius reipubli. videre: diceres. Itaqꝫ in prelio nemo fugaꝫ: ſed victoriamcogitauit..§. II.Dictum ē auteꝫ ſupra fortis oꝑatur ꝑꝑ bonū cōe tuendū iuſtū bel. Et ideo de bello aliꝗd videndū ē: p̄ſertimibi actus fortitudinis .ſ. aggredi ſuſtinere manifeſtētur: ſolū qͣꝫtum ad firmitatē aīmi: ſꝫ etiamqͣꝫtum ad corꝑis fortitudine: ē frequenter iudiciū diſpoſito fortitudinis interioris. Non ē .n.ꝯtra rōnem v̓tutis ex naturali cōplexionē habeat ꝗs naturalē inclinationē ad virtutē. Undeex magnitudine extremitatū latitudīe pectoris:erectione ceruicis: viuacitate oculoꝝ alijs hiꝰ.ꝯiecturare poſſumꝰ magnitudinē cordis tanqͣꝫex ꝗbuſdā ſignis diſponibus ad virtutē: licetfinale cōplementum ſit ex more vel ꝯſuetudineEx actibus .n. frequētatis gn̄atur hītus vt freq̄nter iuſta oꝑari tēperate viue̓ ſumus iuſti temperati: vt docet Ariſ. ij. ethi. De bello ergo ꝯſiderātibus tria videre ſufficiat. Primo ad iuſtum