Capitulum. VI.
cuſtodiā ⁊ humanaꝝ neceſſitatū: ſubuētionē ſubcertis officijs ⁊ modisⁱ viuēdi primus ordinauitvt dr̄ in hiſtoria ſcholaſtica. ¶ Ex quo etiā pꝫ ꝙneceſſaria ē omni homī ciuitatis hītatori p̄dictaprudētia politica: qͣ fit idoneus obſeruator legisqͣ etiā alijs ſciant ꝯuiuere ⁊ pͥncipibus obedire.Ubi eſt aduertendū: ꝙ aliter mouet̉ ſubditus apͥncipante ⁊ aliter irronabilia ⁊ inaīata mouent̉a ſuis motoribus. Nā iſta ſic mouētur ꝙ n̄ mouent: ⁊ ſic agūtur ꝙ nō agunt. Nō .n. habent dominiū ſui actus: cū libero arbitrio carent ⁊ ideorectitudo regimīs tm̄ eſt in ſuis motoribus. Sꝫhō ſubditus pͥncipi ſic mouet̉ ⁊ agitur ab eo perp̄ceptum: ꝙ tn̄ mouet ſeip̄m ꝑ liberuꝫ arbi. Et iōreꝗͥritur in eo quedā rectitudo regimīs: ꝑ quaꝫſeip̄m dirigat in obediendo maioribꝰ: ⁊ ꝯuiuēdoalijs ciuibus. Un̄ tullius li. i. de offi. dicit: ꝙ in repub. ſunt mgr̄atus: ꝑſone priuate: ⁊ etiaꝫ ꝑegriniad quos oēs ſpectat hr̄e ꝓpriam prudentiaꝫ ẜmeoꝝ officia: ſicut ad mgr̄atus ꝑtinet habere curāciuitatis: ẜuare leges: iura deſcribere: ⁊ ſue fideicōmiſſa meminiſſe. Ad priuatū vero ciuē ꝑtinetrecto iure alijs ꝯuiuere: nec ſubmiſſūˡ: nec abiectu: nec ſe efferentē nimis eſſe. Talem .n. dice̓ ſolemus bonū ciuē. Peregrini v̓o eſt p̄ter ſuū negociū nil agere: de alio nō inꝗrere: qꝛ vicioſū eſtin aliena prīa curioſū eſſe. Ex talibus igitur officijs ꝑ prudentiā ordinatis ꝯſurgit armoīa pacisin republi. Nā ẜm aug. in li. de ciui. dei. ꝗlibet inciuitate ē ſicut vna lr̄a in ſermōe: ⁊ ſicut vna corin cythara: que cū bn̄ fuerint cū alijs ordinaꝯſurgit ꝯcentus armōiacus ẜm ꝓportionemdiſtinctus. Sic etiā in multis ꝑſonis in ciuitateſūmis medijs ⁊ inſimis: interiectiſqꝫ alijs ordinibus ẜm ꝓportionē officioꝝ ordinatꝭ ꝯſurgit optima politia. Hanc prudentia ordinauit deus ī populo iudeoꝝ. Primo reſpectu p̄ſidentiū in locoiudicij. Un̄ ſtatuit in eis copia iudicū dicēs Deū.xvi. Iudices ⁊ mgr̄os ꝯſtituēs in omnibus portuis. De ambiguis v̓o ⁊ arduīs voluit eſſe recuſū ad locū vnū a d̓o electū: in quo eſſet ⁊ ſūmusſacerdos ꝗ determinaret dubia emergētia circadiuinū cultū. ⁊ ſūmus iudex ꝗ determinaret dubia ꝑtiuentia ad iudicia hoīm: ſicut pꝫ Deū. xvij.Deinde qͣꝫtum ad cōemꝭ ciuiū ꝯuerſatōne ſtatuitfieri cōicationē de rebus ꝑuis abſqꝫ p̄cio: dicesDeū. xxiij. Ingreſſus vinea ꝓximi tui: comedasvuas qͣꝫtuꝫ tibi placuerit: foris aūt ne efferas tecu. Ne vꝫ ex hoc daretur occaſio grauis damniex quo pax turbari poſſet: q̄ inter diſciplinatosnō turbatur ex ꝑuoꝝ acceptione: ſed magis amicitia ꝯfirmatur: ⁊ homines aſſuefiūt ad facilitercōicandum. Quātum ad mutuoꝝ ſubuentioneꝫq̄ eſt frequēs ⁊ neceſſaria inter hoīes: voluit curiales eſſe eos ⁊ faciles. Et hoc tripl̓r. Primonecū mutuū ꝯcederēt vſuras exigerent: vel pignora vite neceſſaria acciꝑent. Et ſi acciꝑent ante ſolis occaſū reſtituerēt. Un̄ Deūt̓. xxiiij. mandauit
ꝙ non acciperent ꝓ pignore molā: qꝛ eius vſusneceſſarius ē hn̄tibus molēdi exercitiū. Si v̓oveſtimentū acciꝑent loco pignoris ꝙ an̄ ſolis occaſū redderent: ſicut dr̄ ibidē: ⁊ exo. xxij. Si pecuniā tuā dederis ppl̓o meo pauꝑi qui tecū habitat n̄ vrgebis eū quaſi exactor: nec vſuris opprimes. Secūdo ꝙ n̄ importune exigerēt. Un̄ dicitExo. xxiij. ⁊ Deū. xxiiij. ꝙ in repetēdo n̄ deberētdomū ingredi. Eſt .n. domus tutiſſimū hoīs receptaculū: ⁊ iō moleſtū eſt n̄ ſolū hoī ſed etiam cuicunqꝫ aīali qd̓ in ꝓprio habitaculo inuadat̉. Tertio ad maius fomentū charitatis īſtituit ꝙ in ſeptimo anno debita remitterent̉. Probabile eniꝫerat vt ſi cōmode reddere poſſent an̄ ſeptimū annum redderēt. Diſciplinati .n. hoīs n̄ eſt mutuantē gratis velle defraudare. Si aūt oīo impotentes eſſent: eadem rōne erat eis debitū remittendū ex dilectione q̄ eis erat d̓ nouo ꝯcedendū ꝑꝑīdigentiā ¶ Quantū ad extraneos diuina ſapīaprudētiſſime illum ppl̓m ordinauit. Prīo .n. voluit iudeos eis eſſe pios ⁊ miſericordes dicensExo. xxij. Aduenā nō ꝯtriſtaberis neqꝫ affligeseū. aduene .n. ⁊ ipſi fuiſtis ī terra egypti. Et deū.xxvi. Mādauit diuitibus decimo anno fieri decimā ꝓ ꝑegrinis: pupillis ⁊ viduis. Quia v̓o extranei non hn̄t illū amorē ad bonū reipub. quēhn̄t ciues: iō ſecundo ſtatuit ꝙ n̄ ſtatim ad ꝯſortiū ppl̓i admitterentur: niſi in tertia gn̄atione. ſicēt ph̓s dicit in. iij. poli. ꝙ apud quoſdā gētiles n̄recipiebātur aliqui ciues: niſi qui ex auo vel attauo habitatore nati exiſterent..§. III.Poſt predicta de quinta ſpecie prudētie q̄ dr̄ militaris aliqua pauca dicamus. Circa qd̓ eſt ſciendū: ꝙ militia pͥncipaliter eſt inſtituta ad defenſionē boni cōis qd̓ impediri pōt ꝑ impugnationē hoſtiū ⁊ ſeditionē ciuiūSic .n. dꝫ eſſe in ciuibus ſicut in naturalibꝰ: cuꝫars ſit nature īmitatrix. Uidemus aūt ꝙ natura tribuit rei naturali duplicē virtutem: vnaꝫqua ſequit̉ ꝯueniētia: ⁊ aliam ꝑ quā repellit nociua: vt igni dat leuitatē: ꝑ quam aſcendat ſurſūad locum .ſ. quietꝭ ⁊ ſalutis: ⁊ calorē ꝑ quem reſiſtat ⁊ obuiet corrūpentibus. Aīalibus etiam datvim ꝯcupiſcibilem ꝑ quā aſſequūtur ea q̄ ſunteoꝝ ſaluti accōmoda. Et iraſcibilē ꝑ quā reſiſtātcorrupentibus ⁊ leſiuis. Sil̓r in moralibus ⁊ ciuilibus ꝯueniens eſt duplicem eſſe prudentiamreſpectu boni cōis. vnā .ſ. ad regendū ⁊ leges cōdenduꝫ: ⁊ hec ē regnatiua ſiue legis poſitiua. Etaliā ad reſiſtēdum ⁊ reprimēdū inſultus hoſtiū⁊ hec dr̄ militaris. Ex hoc apparet ꝙ militia nihil aliud ē qͣꝫ quēdā prudentia oꝑis bellici ordinata ad defenſionē boni cōis. Ex hiſtoriā ſcholaſtica hieruſalē q̄ erat ciuitas principalis in regno iudeoꝝ: olīm triplici muro fuit circūdata: ꝑhoc diſtinguēs tria genera bītantiū ẜm tria muroꝝ interſtitia. In interiorināqꝫ ꝑtes primi int̓-