Capitulum. V.
exn̄tes: cito recipiūt formā bonā. Si aūt ꝑ negligentiā ꝑntū aūt ꝑꝑ aliquā īnatā in natura malādiſpoſitionē. ad hiꝰ vicia vel alia aſſueuerūt: difficile erit eos abducere: qn̄ ad etatē ꝑfectiorē ꝑuenerūt. Refert Greg. in li. dial̓. pueꝝ ꝗn̄qꝫ ānorū ignibꝰ gehēne deputatū: ꝑcipiētē pr̄e in penāeiꝰ: qꝛ n̄ correxerat: ex eo ꝙ ex mala cōſuetudīefrequēter lingua in dei blaſphemiaꝫ relaxabat.Itē ſunt in ſenſu ꝓprio ꝑtinaces. faciliter .n. ānūciant qd̓ ignorāt: ⁊ iō vt plurimū fatua ⁊ falſa loquūt̉. Et qꝛ gl̓ioſi volūt apꝑere: hoc ꝑtinaciterdefēdere ſatagūt. Inſuꝑ gradia p̄ſumūt paucoꝝexꝑti: ad q̄ ꝑagenda n̄ ſufficiūt: ⁊ tn̄ ꝙ male fecerint ex ꝑtinacia ꝯfiteri erubeſcūt. Ab his aūt retrahi poterūt: ſi negocia ardua ⁊ alicuiꝰ pōderis:puta regimina vel magnā ꝯſilia: aut aliqͣ hiꝰ. eisn̄ tribuant̉. Nā ẜm ph̓m n̄ ſunt iuuenes eligēdiduces: eo ꝙ cōſtat eos n̄ eſſe prudētes. Roboāfilius Salomonis ꝑtinax fuit: ⁊ prudētia caruit:qn̄ ꝯſilio antiquoꝝ n̄ acquieſcēs ꝯſiliū iuuenuꝫſecutus eſt dure ⁊ ſuꝑbe populo reſpondēdo: ꝓpter qd̓ magnam ꝑtem regni meruit amittere. iij.§. IIII.Regum. xij.Interea videnduꝫ eſtad q̄ etas iuuenilis eſt inducēda. Et dicendū ꝙin fide ⁊ diuino cultu pͥus eſt inſtruēda. Cuꝫ n̄ea q̄ ſunt fidei ſupra ronē exiſtāt tāto citius ꝓ poni dn̄t: qͣꝫto eis facilius acꝗeſcit̉. Pueri aūt ꝗ rōnē dictoꝝ n̄ querūt cito ſūt creduli: vt phūs dic̄ij. rheto. ⁊ maxime his q̄ dicunt̉ a ꝑentibꝰ: a ꝗbꝰ n̄credūt ſe falli. vn̄ dr̄. ij. ethi. ꝙ iuuenes ſolū erudiunt̉ a lege. Appellat aūt ibi phūs eruditiōesa lege: docum̄ta ꝑentū: maxīe qͣꝫtū ad finē: quamtenet. Eſt aūt valde vtile ꝙ iuuenes in his q̄ deiſūt erudiant̉ ab infātia: qꝛ ſic aſſueti firmiꝰ adherent: nec pn̄t auerti poſtmodū ꝑꝑ ꝯſuetudinemiā in naturā ꝯuerſā. Eſt .n. ꝯſuetudo altera natura: vt dr̄ in li. de mēoria ⁊ remīſcentia. Cuiꝰ cauſaaſſignat̉ a ph̓o. ij. rheto. vbi dr̄ ꝙ natura ē ſemꝑ:ꝯſuetudo aūt ſepe. Sepe aūt ꝓpinquū eſt ei qd̓ſemꝑ ē: ⁊ ſic ꝯſuetudo ē ꝓpinqͣ nature. Ut auteꝫea q̄ dicta ſūt iuuenes capiāt: allitiendi ſūt vt eccleſias frequētēt: vbi diuina myſteria celebrāt̉:⁊ ꝙ geſta: ſcōꝝ miracula: ⁊ hiꝰ freq̄nter audiantiō apl̓s ad ephe. vi. admonet pr̄es dicens. Educate filios in diſciplina ⁊ correctiōe dn̄i. Un̄ lexvetus inſtituit: ꝙ pr̄es circa filios eſſent ſolicitide inſtructiōe diuini cultꝰ. Iō dr̄ Exo. xij. Cū dixerint vobis filij vr̄i q̄ eſt iſta religio. Dicetis eisvictīa trāſitus dn̄i eſt. Exemplū Thob. ꝗ docuitfiliū ſuū ab infātia timere deū: ⁊ abſtinere ab oīpctō: vt patet in li. eius. c. i. Deinde ſūt inducēdivt reuerentiā maioribꝰ īꝑendant: ⁊ maxīe ꝑentibus. Decet .n. iuuenes maiores ⁊ antiꝗores venerari. vn̄ Leui. xix. mandat̉. Coraꝫ cano capitecōſurge ⁊ honora ꝑſonā ſenis. Et iō īter p̄ceptaq̄ dant̉ reſpectu ꝓximi: primū dat̉ de honoratio
ne ꝑentū. Un̄ in cōmendationem hꝰ p̄cepti: penaaſpera ⁊ dura olim infligebat̉ trāſgreſſoribus.Precepit .n. moīſes deū. xxi. ꝙ filius cōtumax ⁊ꝓteruus: ⁊ ꝑntū imꝑio obedire contēnens: d̓beret a ppl̓o lapidari. Uidemꝰ etiā in hac vita frequēter ml̓ta aduerſa filijs euenire diuinitꝰ: qn̄parētibus ſūt infeſti. Exemplū de illis. x. fr̄ibusde ꝗbus narrat Aug. xxij. de ci. dei. c. viij. circafi. ꝗ duri ⁊ infeſti mr̄i ſue: cū ꝑꝑ hoc maledicereteis: effecti ſūt membris tremebūdi..§. V.Alterius inducēdi ſūtīuuenes ad bonos mores: inter qͦs p̄cipue expediūt ad ꝑfectionē iuuenilis etatis. Mores .n. poſiti a philo. ij. rheto. quoꝝ ſex ſunt laudabiles: etſex v̓ituꝑabiles ſūt quodāmō naturales. ⁊ ideode his taceamꝰ: lꝫ eos ꝓ maiori ꝑte incluſerimꝰin an̄dictis. Loqͣmur aūt ad pn̄s de moribꝰ neceſſario acꝗrendis: ſine ꝗbus iuuenes fiūt vicioſi: maxime cū ad ꝑfecta ꝑuenerint etate: ⁊ ideode puericia conandū ē ad eos hn̄dos. Prīo .n. d̓bent eē morigerati circa cibū ⁊ potū ne fiant guloſi ⁊ leccatores. Secūdo circa ludos decētes ⁊cōgruos: ne fiant blaſphemi: ⁊ taxillorū luſoresTertio circa honeſtas ſocietates: ne fiāt malorūhoīm ſectatores. Prīo ergo adhihēda ē cautelacirca filios: ne ſint intēperati circa comeſtibilia.Nā ex cibo inordinato mō ſūpto efficiunt̉ guloſi: ⁊ ad cōuerſandū inepti. Ex vino etiaꝫ intꝑateſūpto fiūt ml̓tipl̓r vicioſi. Facilit̓ .n. fiūt ebrioſi:laſciui: ⁊ rixoſi. Ebrioſi ꝗdē: qꝛ aſcēdētibꝰ fūoſitatibꝰ q̄ hn̄t ex vino gn̄ari: turbat̉ cerebꝝ: qͦ t̄batorō depͥmit̉: ⁊ ſic eiꝰ vſus īpedit̉: vn̄ ebrietas cāturFiūt et laſciui ꝑ hoc ꝙ corpꝰ caleſit: qͦ calefacto:ſit incatatio ⁊ ꝓuocatio ad luxuria. Uēter .n. ⁊ genitalia ẜm Hīero. ſūt vicīa mēbra: vt ex vicinitate mēbroꝝ intelligat̉ ꝯfederatō vicioꝝ: qꝛ vt idēdic̄. Uēter mero eſtuas facile ſpūmat in libidinēdi. xxxv. Fiūt ēt rixoſi: qd̓ ex prīa cā ꝯtingit. Nācerebro turbato: ⁊ vſu rōnis amiſſo: facilit̓ ꝓrūpūt in v̓ba īordinata. Ex hoc cant̉ lites ⁊ diſſēſiones. hꝫ .n. vinū in nimia qͣꝫtitate ſūptū ſāguinēinflāmare: ⁊ ꝑ ꝯn̄s hoīem aīoſū reddere ⁊ iraſcibilē. Propt̓ hoc aſſuefaciēdi ſūt iuuenes ad ꝑcitatē cibi ⁊ potꝰ. Culliꝰ li. ij. de tuſcul. qōnibꝰ narrat: ꝙ lycurgi laboribꝰ ⁊ abſtinentijs erudiūt iuuētute: venādo: currēdo: eſuriēdo: ſitiēdo: algēdo: eſtuādo. Et ſene. li. ij. de ira dicit: ꝙ educatiofilioꝝ maximā diligentiā plurimū ꝓfuturā deſiderat. facile ē .n. aīos teneros cōponere: ſed difficile ſcindunt̉ vicia: que nobiſcū creuerūt: vndeꝓuer. xxij. Adoleſcens iuxta viā ſuam graditurcū ſenuerit non recedit ab ea. Secūdo inducendi ſunt ad ludos decētes ⁊ hōeſta ſolacia. Scd̓ꝫenī philo. viij. pol̓. Ludꝰ ē neceſſariꝰ ī vita hūanaEſt .n. vt dic̄ q̄dā d̓ductio: ꝑͦ quā vitāt̉ tedia vite:inertia corꝑis: ⁊ ꝓnitas ad laſciuiā. Pueri .n. neſciūt eſſe ocioſi: qꝛ hūna mēs naͣlit̓ ociū refugit