Capitulum .I.
quaſi ſēſatio. Un̄ in greco dicunt̉ aliꝗ ſyneti qͣſiſenſati .i. hoīes boni ſenſus: ſicut eꝯͣrio ꝗ carentbono iudicō dicunt̉ aſyneti .i. inſenſati. Cōtingitvlterius aliqͦs bn̄ ꝯſiliari ⁊ etiā bn̄ iudicare: nōtn̄ recte ad opꝰ applicare aut rōne dilationis: velnegligētie: qꝛ inuēta ⁊ iudicata inordinate ad fne applicāt. ⁊ iō pꝰ v̓tutē ꝯſiliatiuā ⁊ iudicatitrequirit̉ prudētia: q̄ ē pͥncipalis reſpectu eaꝝ qꝓprius actus eſt p̄ciꝑe: q̄ ꝯſiſtit in debita applicatione ꝯſiliatoꝝ ⁊ iudicatoꝝ ad finē intentū. Perhec itaqꝫ tria: ꝯſulte inꝗrere: recte iudicare ⁊ debite applicare: mediū v̓tutis inuenire. Lunc .n.v̓tus ſiſtit in medio: qn̄ refrenatꝭ paſſionibꝰ: velr̄pudiatis extremis malicijs: a recto rōnis iudicio n̄ diuertit̉. Pꝫ igit̉ ꝙ ad prudētiā ꝑtinet mediū alijs v̓tutibꝰ inuenire. Un̄ phūs in .i. ethi. indiffinitione v̓tutis ponit mediū ẜm determīationeꝫ rōnis: dicēs ꝙ ē hītus intellectiuꝰ īmediateꝯſiſtēs determīata rōne ꝓut ſapiēs .i. prudēs determīabit. Dic̄ Ambro. ꝙ ſapiens nūqͣꝫ ē inanis:ſꝫ ſꝑ ī ſe hꝫ amictu prudētie ꝗ pōt dicere: iuſtitiāinduebar ⁊ iudiciū veſtiebar. hec ſūt int̓ne mentis velamīa: cui nēo pōt auferre: niſi quē ꝓpriaculpa deſpoliat: d̓ pe. di. ij. ſapiēs. Sumit aūt mediū prudētia n̄ ẜm qͣꝫtitatē: ſꝫ ẜm rōnē. Un̄ phūsi. ethi. vtit̉ tali exēplo. Fuit ꝗdā noīe milio crotoniēſis: ꝗ in vno die vnū bonē comedebat: n̄ grauatꝰ ex eo: hic fortitudīe ſua oīm belloꝝ victor extitit. Aliꝰ fuit ꝗ tm̄ modicū panis fruſtu comedebat in die. dic̄ ergo phūs ꝙ prudētia n̄ ſic accipitmediū īter iſtos duos: vt .ſ. ſuꝑaddat̉ illi cui ſufficiebat fruſtū panis: ⁊ d̓mat̉ a milone: vt tm̄ vnꝰqͣꝫtū alt̓ comedat: ſꝫ accipit̉ mediuꝫ: ẜm ꝙ dictatrō: vꝫ ꝙ vnuſꝗſqꝫ comedat ẜm ꝙ reꝗrit cōditiocōplexionis ⁊ diſpoſitionis corꝑalis. tertio prudētia ē hūani boni ꝯpletīa. ¶ Ad cꝰ euidentiā ēſciendū ꝙ phūs poſuit duplicē felicitatē. Unaꝫqͣꝫtū ad intellectu practicū: quā vocat politicā ſiue ciuilē. Et de hac d̓terminat̉ .i. ethi. aliā qͣꝫtumad ītellectū ſpeculatiuū: q̄ pōt dici dīnā: de qͣ determinat̉ in. x. ethi. ſub hac aūt duplici diffīctione ītellectꝰ aſſumūt theologi duas vitas: actiuāſ. ⁊ ꝯtēplatiuā. Per actiuā quidē q̄ ad ītellectūꝑtinet practicū cūcta vicia: ⁊ dic̄ Iſido. exhauriēda ſūt ꝑ exercitiū boni oꝑis. Per ꝯtēplatiuā v̓oq̄ ad intellectū ſpeculatiuū ꝑtinet: mēte deꝰ inſpicit̉. Et ſic dic̄ Greg. Charitas dei ⁊ ꝓxī tota mēteretinet̉ ⁊ ſoli ꝯditoris d̓ſiderio īheret. Poſſumꝰāt dicere ꝙ p̄dicta duplex felicitas ꝯſiſtit in hacvita. Nā felicitas politica videt̉ ꝯſiſtere in actione actiue vite: q̄ ẜm Ariſt. pōt dici oꝑatio aīe ẜmv̓tutē prudētie: q̄ ē v̓tus ꝑfecta in agibilibꝰ. Felicitas āt ꝯtēplatīa ꝯſiſtit in ꝯtēplatiōe intellectꝰ:q̄ ẜm Ariſ. e ẜm v̓tutē ſapīe: q̄ ē v̓tꝰ ꝑfc̄a in ſpecl̓abilibꝰ. Et pͥma ē quedā diſpoſitio ad eterna felicitatē: q̄ in viſione dīne eēntie īmediate ꝯſiſtit: lꝫcōtēplatīa ſit ſibi ſil̓ior qͣꝫ actiua: ſiue hec intelligant ẜm ſnīam Ariſ. ſiue theologoꝝ. Eſt ergo ſci
endū: ꝙ ſicut ſapīa ꝯſiderat cām altiſſimā in qͣlibet gn̄e: ⁊ iō felicitas qͣ in eiꝰ actu ꝯſiſtit: ē qd̓daꝫbonū vl̓ ⁊ diuinū. Ita prudentia ꝯſiderat cāmaltiſſimā in gn̄e actuū hūanoꝝ. Cā aūt altiſſimain hūanis actibꝰ ē finis: quē intēdit prudentia .ſ.recte viue̓ in oīgn̄e moral̓ v̓tutis. Ad finē autēcuiuſlibꝫ v̓tutis prudētia diſponit: vt dictū ē ſupra. Igit̉ prudētia cōplectit̉ totū hūanū ⁊ politicū bonū: ⁊ hoc dicimꝰ hūanā felicitatē. Un̄ dicitph̓s. vi. ethi. ꝙ ſicut ille ꝗ bn̄ rōcinat̉ ad aliqueꝫfinē ꝑticularē: puta ad victoriā dr̄ prudēs: nonſimpl̓r: ſꝫ in gne actuū bellicoꝝ: ita ille ꝗ bn̄ rōcinat ad totū bn̄ viuere: dr̄ prudēs ſimpl̓r. Undeprudēs ſapīa pōt dici in rebꝰ hūanis: ẜm illud ꝓuer. x. Sapīa ē viro prudētia. ¶Ꝙ prudētia cōplectat̉ hūanū bonū: on̄di pōt exēplo ph̓oꝝ q̄rentiū in li. de pomo: q̄ eēt recta viā ad bn̄ viuendūnec ē curādū cꝰ fuerit ille liber vtꝝ Ariſt. vel alicuiꝰ ꝑipatetici ſectatoris eiꝰ: qd̓ magis ē ꝓbabileCōuener̄t ergo ſapiētes vt ibi ſcribit̉: ⁊ ꝯcordesextimauerunt inuenire viā rectitudīs: qͣ v̓tuoſeviuere poſſēt. Inuenerūt āt qͣtuor ſpectātia adfelicitatē vite actīe. ¶ Primuꝫ ē: ꝙ ꝗlibet optetꝓxīo ſuo ſicut ⁊ ſibi qd̓ ſpectat ad iuſticiā. ¶ Secudū eſt: ꝙ ſubtrahet ſe a re turpi: qd̓ ſpectat adtēperantiā ¶Tertiū ē: ꝙ ꝯfiteat̉ veritatē nullotīore ꝑterritꝰ: qd̓ ſpectat ad fortitudinē. ¶Quartū ē: ꝙ iudiciū ſumat de ſeip̄o qd̓ ſpectat ad prudentiā: q̄ dirigit ⁊ ꝑficit p̄dictas virtutes in ſuisactibꝰ. Ex qͦpꝫ ꝙ ab ip̄a ē totū nr̄m viue̓ v̓tuoſeꝯſiſtēs in vita politica. Sꝫ qꝛ iſtud n̄ ſufficit ad ꝑticipationē celeſtis pr̄ie: iō ꝗntum addiderūt qd̓requirit̉ ad felicitatē vite ꝯtēplatīe: ⁊ hoc ē time̓creatorē ſuū ⁊ ꝓphetari de eo. Has duas vitasvt docet Gre. vi. moral̓. ſacra ſcriptura diſigniatꝑͥ duas ſorores: q̄ dn̄m hoſpitē receperūt. Martha .n. q̄ circa frequēs mīſteriū ſolicita erat: actiuā ſignificat. Maria v̓o q̄ ſedēs ad pedes dn̄i d̓uotē v̓bis eiꝰ intēdebat: ꝯtēplatiuam. Lu. x. Plato v̓o vtriuſqꝫ vite ſtudiū ē amplexꝰ: ſicut on̄ditAug. viij. li. dei ciui. de. c. iiij. Cū om̄e inꝗt ſtudiūſapīe in actiōe ⁊ ꝯtēplatiōe verſet̉. vn̄ vna ꝑs eiꝰſ. actiua ad mores inſtruēdos ꝑtinet. altera .ſ. cōtēplatīa ad ꝯſpiciēdas nature cās: ſocrates ī actiua exercuiſſe mēorat̉. pitagoras v̓o in ꝯtēplatīaPlato vtrāqꝫ philoſophia ꝓfeciſſe laudat̉: quāin tres ꝑtes diſtribuit. in moralē q̄ ī actiōe v̓ſat̉.In naturalē q̄ ꝯtēplationi deẜuit. Et rōnalem qͣveꝝ diſcernit̉ a falſo. Hec tn̄ ꝑ ſe n̄ eſt ꝑs phīe. niſi inqͣꝫtū deẜuit p̄dictis duab ad diſcernēdū verū a falſo. vn̄ logycaⁱ ē q̄ eſt pͥncipl̓r rōnalis n̄ dr̄eē ſcīa ſꝫ modꝰ ſcīaꝝ. Nō ē ergo vt dic̄ Aug. ꝯͣriahec triꝑtitio platōis: ei qd̓ dictū ē eſſe ſtudiū ſapiētie in actiōe ⁊ ꝯtēplatiōe v̓ſari. hoc aūt triplexgenꝰ phīe aſſeꝗtur hō qn̄ ſtudioſus ē ad deū intelligendū: ꝗ ē finis oīm actionū: qͣs phīa moralis ordinat: cā oīm naturaꝝ: qͣs naturalis inueſtigat: ⁊ lumē oīm rōnū: qͣs rōnalis illuminat.