Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum .I.

ab arte: que ē tm̄ directiua oꝑis in oꝑato. Etſic patet diffinitio prudētie poſita a ph̓o in. vi.ethi. eſt cōpletiſſima: que dicit eſt recta agbiliū .i. cognitio directiua agendoꝝ homineꝫin hoīe: ſiue qͣꝫtum ad paſſiones interiꝰ refrenādas: ſiue qͣꝫtum ad oꝑationes exteriꝰ ordinādasEx his aūt acciꝑe poſſumꝰ: prudētia ē quedācognitio practica: homo ſuos motus actꝰ ordinat ſub regula rōnis. Ualerius imꝑator cumoctogenariꝰ adhuc virgo: audiſſet quadaꝫ diepͥmia ſuoꝝ triuphoꝝ recoli: ꝗbus ſuerat feliciſſimus: ait ſe tm̄ vna victoriaā gloriari. Et reꝗſitusqua? Reſpondit quia inimicoꝝ nequiſſimā do.§. II.mui carnem meam.Nota de partibus prudentie. b. Tho. 2ᵉ. q. xlviij. ſic loquit̉. Triplex ēpars .ſ. integralis vt paries: tectū fundamētuꝫ:ſunt ꝑtes domꝰ. Subiectiua ſicut bos leo ſūtꝑtes aīalis. Potentialis ſicut nutrimentū: ſenſitiuū intellectiuū ſunt ꝑtes aīe. Tribꝰ igit̉ modis pn̄t ꝑtes aſſignari alicui virtuti. Uno adſil̓itudinē ꝑtium integraliū: vt .ſ. ille dicant̉ eſſeꝑtes alicꝰ v̓tutis: neceſſe ē ꝯcurrere ad ꝑfectūactū illius virtutis. Et ſic pn̄t dici eſſe octo ꝑtesprudentie .ſ. ſex quas enumerat Macrobius vꝫrōnem: intellectu: circūſpectionē: ꝓuidentiā: docilitatē: cautionē. Septima quā ponit Tulliusē memoria. Octaua quā ponit Ariſ. eſt ſolertia. ſenſus prudētie etiā intellectus dr̄. Horuꝫocto: quinqꝫ ꝑinent ad prudētiā: ẜm ē cognoſcitiua .ſ. memoria:: intellectus: docilitas: ſolertia. Tria alia ꝑtinent ad ẜm eſt p̄ceptiuaapplicando cognitionē ad opꝰ .ſ. ꝓuidētia: circūſpectio cautio. Quaꝝ diuerſitatis patet ex circa cognitionē tria ſūt ꝯſiderāda. Primoꝗdem ipſa cognitio ſi ſit p̄teritoꝝ eſt memoriaSi aūt pn̄tiū ꝯtingentiū vel neceſſarioꝝ vocat̉intellectꝰ ſeu intelligentia. Secūdo ip̄a cognitionis acꝗſitio ſit: vel diſciplinā: ad hoc ꝑtinet docilitas: vel inuētionē: ad hoc ꝑtinetſtochia eſt bona ꝯiecturatio: hꝰ pars ē ſolertia: eſt vera ꝯiecturatio medii: vt dr̄ pͥmo poſterio. Tertio ꝯſiderādus ē vſus cognitionis .ſ.ex cognitis ꝓcedit ad alia cognoſcēda vel iudicanda: hoc ꝑtinet ad rationē aūt advt recte ꝑcipiat: tria dꝫ hr̄e. 7 Primo vt ordinetaliꝗd accōmodum ad finē: hoc ꝑtinet ad ꝓuidentiā. Secundo attēdat ad circūſtantias negocij: qd̓ ꝑtinet ad circunſpectionē. ¶Tertio vtvitet īpedim̄ta qd̓ ſit cautionē. Partes ſubiectiue v̓tutis dicunt̉ diuerſe ſpēs eiꝰ. Et hocꝑtes prudētie ẜm ꝓprie ſumit̉: ē prudētia: perqua aliꝗs regit ſeip̄m. Et prudētia quā aliꝗsregitꝭ ml̓titudinē: dr̄nt ſpe. Et iteꝝ prudētia ēml̓titudīs r̄gitīa: diuidit̉ ī diue̓ſas ſpēs ẜꝫ diuerſas ſpēs multitudīs. Eſt at ml̓titudo adunata adaliqd̓ ſpāle negociū ſic̄ exēcitꝰ ꝯgregatꝰ ad pugnā

dum: cuius regitīa ē prudentia militaris. Quedam multitudo ē adunata ad totā vitā ſic̄ multitudo vniꝰ domꝰ vel familie: cuiꝰ regitiua ē prudētia economīca: multitudo vniꝰ cītatis vel regni: cuiꝰ directīa ē in pͥncipe regnatīa in ſubditꝭaūt politica. Si v̓o prudentia ſumat̉ large ẜmīcludit ſcīam ſpeculatiuā: tūc ꝑtes eiꝰ ponunt̉ ētdialectica: rhetorica: phīca: ẜm tres modoscedēdi in ſciētijs: qͦꝝ vnꝰ eſt demōſtrationeꝫ adſcīam candam: qd̓ ꝑtinet ad phīcā: vt ſub phīcaītelligant̉ oēs ſcīe demōſtratīe. Aliꝰ modꝰ ē exbabilibꝰ ad candā opinionē: qd̓ ꝑtinet ad dialeticā. Tertius modꝰ ē ex ꝗbuſda ꝯiecturis ad ſuſpitionē inducendā vel aliqͣliter ꝑſuadendū: qd̓ꝑtinet ad rhetoricam. Pōt tn̄ dici hec tria ꝑtinent ad prudētiā ꝓprie dictā rōcinat̉ interdūꝗdē ex neceſſarijs: interdū ex ꝓbabilibꝰ: īterdūex ꝗbuſdā ꝯiecturis. Et ſic partes ſubiectīe ſeuſpēs prudētie ſūt: prudentia regnatīa: militarispolitica: econonica: dialetica: rhetorica phīca:qͣs ponit ꝗdam ph̓s grecꝰ. Partes potētiales alicuiꝰ v̓tutis dicunt̉ v̓tutes adiūcte: ordinant̉ adaliqͦs ſcd̓arios actꝰ: vel materias qͣſi hn̄tes totam potentiā pͥncipalis v̓tutis. Et ẜm hoc ponūt̉tres ꝑtes prudētie a ph̓o. vi. ethi. eubulia ē circa ꝯſiliū: Syneſis eſt ẜm cōes regl̓as. gnomin eſt circa iudicium eoꝝ: in ꝗbus oꝫ aliqn̄ acōi lege diſcedere: prudētia v̓o ē circa prīcipalēactum: qui eſt p̄cipere..§. III.Queritur vtrum prudētia poſſit in pctōribus? Rn̄det. b. Tho. 2ᵉq. xlvij. ar. xiij. prudētia tripl̓r ꝯr̄. Eſt .n. q̄damprudentia ſalſa vel ſil̓itudinē dicta. .n. prudēs ſit bn̄ diſponit ea que ſūt agēda ꝑꝑ aliquēbonū finē: ille ꝓpter aliquē malū fine aliquadiſponit cōgruētiā illi malo fini: hꝫ falſā prudētiā in qͣꝫtū illud qd̓ accipit̉ fine eſt veꝝ bonūſꝫ ẜm ſil̓itudinē. ſicut dr̄ aliꝗs bonus latro. hoceniꝫ pōt ẜm ſil̓itudinē dici prudēs latro quiꝯueniētes vias inuenit ad latrocinādū. Et hiꝰprudētia dicit apl̓s ad ro. viij. Prudētia carnismors ē: .ſ. finē vltimū cōſtituit in delectationecarnis. Secūda aūt prudētia ē ꝗdeꝫ vera: qꝛ adīuenit vias accōmodatas ad ſine vere bonū: ſꝫ ēimꝑfecta duplici rōe. Uno qꝛ illud bonū qd̓accipit fine: eſt cōis finis totiꝰ hūane vite: ſꝫalicꝰ ſpālis negocij. puta aliꝗs adīuenit viasaccommodatas ad negociandum vel nauigandum: dicitur prudens negociator vel nauta.Alio modo quia deficit in principali actu prudentie: puta aliꝗs bn̄ conſiliat: recte iudicatetiā de his ꝑtinent ad totā vitā: ſꝫ efficaciterp̄cipit. Tertiā prudētia vera perfecta ē: recteꝯſiliat̉ iudicat ad bonū ſinē totius vite: ac etiāp̄cipit Et hec ſola dr̄ prudētia ſimpl̓r: in pctōribꝰ pōt. Un̄ phūs. vi. ethi. dic̄. Impoſſibile ēprudētē eſſe entē bonū. Prīa v̓o prudentia ē ī