Titulus. II.
ꝯſiſtit. Nullus aūt pōt in finē incognitum ſuosactus ordinare: niſi de eo cognitionē habeat: iōneceſſe eſt homini adeſſe aliquā virtutē ꝑ quaꝫdictū ſinē cognoſcat. Hec aūt eſt fides: q̄ de deoꝗ eſt finis nr̄arum oꝑationū veram facit cognitionē hr̄e: habita aūt cognitione de ſine nr̄o ꝑ fidem: nullus in ip̄m ſuos actꝰ dirigeret: niſi ſperaret ſe dictū finē ꝯſequi poſſe. Un̄ ſecūdo ncc̄eē ponere v̓tutē ſpei ꝑ quā tendat̉ in finē cognituꝫ tanqͣꝫ in bonū poſſibile haberi. Iteꝝ nullustenderet in aliqd̓ bonū ꝯn̄dum: niſi per amoreꝫad ip̄m afficeret̉. Neceſſe eſt ergo tertio ponerevirtute charitatis: q̄ nos deū ꝓpter ſe dilige̓ ſac̄⁊ ꝓximū ꝓpter deū. Patet ergo ꝙ ad hoīs ꝑfectionē: ſeptē v̓irtutes in vnuerſo reꝗrunt̉: qͣtucꝫreſpectu vite ciuilis ettres reſpectu vite beate.Ut aūt huius diſcipline auditor ad eā capeſcendā poſſit aptiꝰ manuduci: exēpla reꝝ geſtaꝝ: ſe ſimilitudinū iuxͣ doctrinā adiūget̉. Ad ſignificādū igit̉ p̄dicti ſeptenarij ꝑfectionē ſacra ſcriptura ait ꝓuer. ix. Sapiētia edificauit ſibi domū etexcidit colūnas ſeptē: ſicut dicit Gre. Domꝰ iſtaē mens hūana: qua dei ſapientia: verbū .ſ. incarnatū ſibi habitaculū ꝯſtruit qn̄ eā in ſui amorēadducit: ⁊ tūc colūnas ſeptē excidit cū ei v̓tutesvij. ꝗbus ip̄a mens ſuſtentat̉ infūdit. VExciditnāqꝫ in domo mētis colūnā vna cum ꝑ prudentiā intellectū illuminat circa agēda. Y Secūdācū ꝑ iuſticiā voluntatē rectificat circa diſtribuēda. ¶Tertiā cū ꝑ fortitudinē iraſcibilē ordinacirca ſuſtinēda. ¶ Quartā v̓o colūna excidit cūꝑ tēperantiā ꝯcupiſcibilē modificat: circa carnalia tēperāda. He ſūt qͣtuor colūne angulares q̄p̄dictas qͣtuor vires aīe ꝑficiūt ſolū in vita ciuili. Un̄ ad ꝯſtructionē vite ſpūalis n̄ ſufficiūt: ꝗſicut dicit. b. Gre. ſuꝑ illo v̓bo Iob. i. Repēte vētus vehemēs irruit a regione deẜti: ⁊ ꝯcuſſit qͣtuor angulos domꝰ. Tētationis impulſus virtutes quatit: ⁊ quaſi quaſſatis angulis domꝰ ruit.qꝛ pulſatis v̓tutibus ꝯſcīa turbat̉. ¶ Ad ſtabiliēdu igit̉ domū mētis in p̄dictis virtutū colūnidiuina ſapiētia ꝑ ſeip̄am tres alias his fortioresexcidit .ſ. fidē: qua id qd̓ nō videtur credit̉: ſpemq̄ id qd̓ nō capitur ſperat̉ ⁊ charitatē qͣ id quodſūme diligendū eſt: ex toto corde diligat̉. Septēergo ſūt colūne quibus ſuſtētatur domus ꝯſcientie ꝓuer. ix. Et ſic ſeptē ſunt colūne ꝗbus aſcēdimus ad patria diuine māſionis. Un̄ Ezechiēli in viſione on̄ſū ē ſeptē eē gradꝰ: ꝗbus aſcēſusfiebat ad ciuitatē poſita in mōte Eze. xl. .§. I.Ad oſtendendum differentiā prudētie ad v̓tutes intellectus. ¶ Primoſciendū ē ꝙ intellectus in ſua apprehēſionead duo pōt referri vel ad ſolā veritatis ꝯſiderationē vel vlterius ad rei ꝯſiderate oꝑationē. Siquidē ſeratur ad v̓tutis ꝯſiderationem tm̄: dicit̉ſpeculatuius. Si v̓o in re apprehēſa ⁊ ꝯſiderata
non ſiſtit: ſꝫ eā ad opus ordinat: dr̄ practicus. Exquo apparet ꝙ intellectus ſpeculatiuus ꝓ finehꝫ ip̄m ſcire: qd̓ eſt ip̄am veritatē ſimplicē ꝯſiderare: ⁊ hec ē ꝓpria ⁊ abſoluta oꝑatio intellectusn̄ enim exit terminos appreheſionis. ¶ Intellectus v̓o practicus ꝓ fine hꝫ ip̄m oꝑari: qd̓ nō eſtſibi ꝓpriū in qͣꝫtum ē abſolute intellectus. Accidit .n. intellectui vel rei apprehēſe ꝑ intellectū ꝙordinet̉ ad opus. Sic ergo pꝫ ꝙ intellectus ſpeculatiuus a practico differt fine: vt dicit phūs iniij. de aīa. ¶ Ueritas aūt que ē finis ⁊ ꝑfectio intellectus ſpeculatiui tripliciter ꝯſiderat. ¶ Unomō ſicut ꝯcluſio ex notioribꝰ deducta: ⁊ hec ſpectat ad ſcīam q̄ eſt hītus adgeneratus ex principijs ꝑficiēs intellectū ī ꝯcluſionibꝰ. ¶ Alio mōſicut pͥncipiū ex quo ꝯcluſio deducit: ⁊ hoc ſpectat ad intellectū ꝗ vocatur hītus principiorū.¶ Tertio mō vt cauſa ꝑ quā de oībus iudicamᶻn̄ ſolū de ꝯcluſionibus ſed etiā d̓ pͥncipijs ⁊ hocſpectat ad hītum ꝗ dr̄ ſapiētiā: q̄ ꝯſiderat cauſasaltiſſimas: ⁊ iudicat de veritate oīum ſcientiaꝝ:tam qͣꝫtum ad pͥncipia: qͣꝫ etiā qͣꝫtum ad ꝯcluſiones vt hr̄ ex pͥmo methaphyſice. Patet ergo triaeē genera cognitionū intellectꝰ ſpeculatiui: ſicutponit phūs vi. ethicoꝝ .ſ. ſcīam: intellectū: ⁊ ſapientiā. ¶ Ulterius ſciendū ē ꝙ intellectus practicus circa ꝯſiderationē veritatis quā ad opꝰ ordinat: dupliciter ſe hꝫ. ¶ Uno mō vt ip̄m opus īſe tm̄ ſit ꝑfectu ex recta rōne: ⁊ circa hiꝰ ē ars: q̄nihil aliud ē qͣꝫ recta ratio reꝝ factibiliū: vt dicitphūs. vi. ethicoꝝ. Bonū .n. opus artificiati: n̄ reꝗrit in artifice rectitudinē appetitus: ſꝫ ſolū ꝙ inſe ſit recte oꝑatum. ¶ Alio mō intellectus veritateꝫ ad opus ordinat: vt ipſe oꝑans ꝑficiat̉: ⁊ inſuis actibus ordinet̉: ⁊ circa hiꝰ ē prudētia: q̄ ẜmphūm in. vi. ethi. eſt recta rō agibiliū. Differūt .n.agere ⁊ facere: qꝛ vt dr̄. ix. Metha. facere ē actustraſiens in exteriorē materiā: ſicut edificare: ſecare ⁊ hiꝰ. Agere aūt eſt actꝰ ꝑmanēs in ipſo agēte: vt intelligere ⁊ velle. Sicut ergo ars ē rō directiua factionū in rebꝰ exterioribꝰ: ita prudētiaē directiua actionū in ip̄is oꝑantibus. Ex quopꝫ ꝙ prudētia lꝫ ad intellectu ꝑtineat: tn̄ rectitudinē volūtatis reꝗͥrit. Uolūtas aūt ſeu ꝗcunqꝫappetitus hūanus tūc rectus exiſtit: qn̄ ē bn̄ diſpoſitꝰ ꝑ virtutē moralē. Ad hoc ergo ꝙ prudētia ſit recta rō in directione hūanoꝝ actuū: reꝗritur v̓tus ꝑfectiua appetitꝰ: vn̄ dicit phūs in. vi.ethi. impoſſibile ē prudentē eſſe: n̄ exn̄tem bonūEx his q̄ dicta ſūt apparꝫ: ꝙ prudētia cū ſit queda cognitio ad intellectū ꝑtinebit: ⁊ quū ad directionē hūanoꝝ actuū ordinet̉: pꝫ ꝙ ītellectus ꝙhac v̓tute ꝑficit erit practicus ⁊ n̄ ſpeculatuuus.Et ꝓpter hoc differta tribꝰ v̓tutibus ſupradictꝭſ. ſciā: intellectū ⁊ ſapīa: q̄ intellectū ſpeculatiuūꝑficit̉. ¶ Ulterius qꝛ eſt directiua ⁊ ordinatiuaactuū virtutū moraliū in ipſis oꝑantibus ꝑficientiū eos: qͣꝫtum ad vim appetitiuā: pꝫ ꝙ differt