Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. II.

ꝯſiſtit. Nullus aūt pōt in finē incognitum ſuosactus ordinare: niſi de eo cognitionē habeat:neceſſe eſt homini adeſſe aliquā virtutē quaꝫdictū ſinē cognoſcat. Hec aūt eſt fides: de deo eſt finis nr̄arum oꝑationū veram facit cognitionē hr̄e: habita aūt cognitione de ſine nr̄o fidem: nullus in ip̄m ſuos actꝰ dirigeret: niſi ſperaret ſe dictū finē ꝯſequi poſſe. Un̄ ſecūdo ncc̄eē ponere v̓tutē ſpei quā tendat̉ in finē cognituꝫ tanqͣꝫ in bonū poſſibile haberi. Iteꝝ nullustenderet in aliqd̓ bonū ꝯn̄dum: niſi per amoreꝫad ip̄m afficeret̉. Neceſſe eſt ergo tertio ponerevirtute charitatis: nos deū ꝓpter ſe dilige̓ ſac̄ ꝓximū ꝓpter deū. Patet ergo ad hoīs ꝑfectionē: ſeptē v̓irtutes in vnuerſo reꝗrunt̉: qͣtucꝫreſpectu vite ciuilis ettres reſpectu vite beate.Ut aūt huius diſcipline auditor ad capeſcen poſſit aptiꝰ manuduci: exēpla reꝝ geſtaꝝ: ſe ſimilitudinū iuxͣ doctrinā adiūget̉. Ad ſignificā igit̉ p̄dicti ſeptenarij ꝑfectionē ſacra ſcriptura ait ꝓuer. ix. Sapiētia edificauit ſibi domū etexcidit colūnas ſeptē: ſicut dicit Gre. Domꝰ iſtaē mens hūana: qua dei ſapientia: verbū .ſ. incarnatū ſibi habitaculū ꝯſtruit qn̄ in ſui amorēadducit: tūc colūnas ſeptē excidit ei v̓tutesvij. ꝗbus ip̄a mens ſuſtentat̉ infūdit. VExciditnāqꝫ in domo mētis colūnā vna cum prudentiā intellectū illuminat circa agēda. Y Secūdā iuſticiā voluntatē rectificat circa diſtribuēda. ¶Tertiā fortitudinē iraſcibilē ordinacirca ſuſtinēda. Quartā v̓o colūna excidit tēperantiā ꝯcupiſcibilē modificat: circa carnalia tēperāda. He ſūt qͣtuor colūne angularesp̄dictas qͣtuor vires aīe ꝑficiūt ſolū in vita ciuili. Un̄ ad ꝯſtructionē vite ſpūalis ſufficiūt:ſicut dicit. b. Gre. ſuꝑ illo v̓bo Iob. i. Repētetus vehemēs irruit a regione deẜti: ꝯcuſſittuor angulos domꝰ. Tētationis impulſus virtutes quatit: quaſi quaſſatis angulis domꝰ ruit.qꝛ pulſatis v̓tutibus ꝯſcīa turbat̉. Ad ſtabiliēdu igit̉ domū mētis in p̄dictis virtutū colūnidiuina ſapiētia ſeip̄am tres alias his fortioresexcidit .ſ. fidē: qua id qd̓ videtur credit̉: ſpem id qd̓ capitur ſperat̉ charitatē id quodſūme diligendū eſt: ex toto corde diligat̉. Septēergo ſūt colūne quibus ſuſtētatur domus ꝯſcientie ꝓuer. ix. Et ſic ſeptē ſunt colūne ꝗbus aſcēdimus ad patria diuine māſionis. Un̄ Ezechiēli in viſione on̄ſū ē ſeptē gradꝰ: ꝗbus aſcēſusfiebat ad ciuitatē poſita in mōte Eze. xl. .§. I.Ad oſtendendum differentiā prudētie ad v̓tutes intellectus. Primoſciendū ē intellectus in ſua apprehēſionead duo pōt referri vel ad ſolā veritatis ꝯſiderationē vel vlterius ad rei ꝯſiderate oꝑationē. Siquidē ſeratur ad v̓tutis ꝯſiderationem tm̄: dicit̉ſpeculatuius. Si v̓o in re apprehēſa ꝯſiderata

non ſiſtit: ſꝫ ad opus ordinat: dr̄ practicus. Exquo apparet intellectus ſpeculatiuus finehꝫ ip̄m ſcire: qd̓ eſt ip̄am veritatē ſimplicē ꝯſiderare: hec ē ꝓpria abſoluta oꝑatio intellectus enim exit terminos appreheſionis. Intellectus v̓o practicus fine hꝫ ip̄m oꝑari: qd̓ eſtſibi ꝓpriū in qͣꝫtum ē abſolute intellectus. Accidit .n. intellectui vel rei apprehēſe intellectūordinet̉ ad opus. Sic ergo pꝫ intellectus ſpeculatiuus a practico differt fine: vt dicit phūs iniij. de aīa. Ueritas aūt que ē finis ꝑfectio intellectus ſpeculatiui tripliciter ꝯſiderat. Uno ſicut ꝯcluſio ex notioribꝰ deducta: hec ſpectat ad ſcīam eſt hītus adgeneratus ex principijs ꝑficiēs intellectū ī ꝯcluſionibꝰ. Alioſicut pͥncipiū ex quo ꝯcluſio deducit: hoc ſpectat ad intellectū vocatur hītus principiorū. Tertio vt cauſa quā de oībus iudicamᶻ ſolū de ꝯcluſionibus ſed etiā pͥncipijs hocſpectat ad hītum dr̄ ſapiētiā: ꝯſiderat cauſasaltiſſimas: iudicat de veritate oīum ſcientiaꝝ:tam qͣꝫtum ad pͥncipia: qͣꝫ etiā qͣꝫtum ad ꝯcluſiones vt hr̄ ex pͥmo methaphyſice. Patet ergo tria genera cognitionū intellectꝰ ſpeculatiui: ſicutponit phūs vi. ethicoꝝ .ſ. ſcīam: intellectū: ſapientiā. Ulterius ſciendū ē intellectus practicus circa ꝯſiderationē veritatis quā ad opꝰ ordinat: dupliciter ſe hꝫ. Uno vt ip̄m opus īſe tm̄ ſit ꝑfectu ex recta rōne: circa hiꝰ ē ars:nihil aliud ē qͣꝫ recta ratio reꝝ factibiliū: vt dicitphūs. vi. ethicoꝝ. Bonū .n. opus artificiati: reꝗrit in artifice rectitudinē appetitus: ſꝫ ſolū inſe ſit recte oꝑatum. Alio intellectus veritateꝫ ad opus ordinat: vt ipſe oꝑans ꝑficiat̉: inſuis actibus ordinet̉: circa hiꝰ ē prudētia: ẜmphūm in. vi. ethi. eſt recta agibiliū. Differūt .n.agere facere: qꝛ vt dr̄. ix. Metha. facere ē actustraſiens in exteriorē materiā: ſicut edificare: ſecare hiꝰ. Agere aūt eſt actꝰ ꝑmanēs in ipſo agēte: vt intelligere velle. Sicut ergo ars ē directiua factionū in rebꝰ exterioribꝰ: ita prudētiaē directiua actionū in ip̄is oꝑantibus. Ex quopꝫ prudētia lꝫ ad intellectu ꝑtineat: tn̄ rectitudinē volūtatis reꝗͥrit. Uolūtas aūt ſeu ꝗcunqꝫappetitus hūanus tūc rectus exiſtit: qn̄ ē bn̄ diſpoſitꝰ virtutē moralē. Ad hoc ergo prudētia ſit recta in directione hūanoꝝ actuū: reꝗritur v̓tus ꝑfectiua appetitꝰ: vn̄ dicit phūs in. vi.ethi. impoſſibile ē prudentē eſſe: exn̄tem bonūEx his dicta ſūt apparꝫ: prudētia ſit queda cognitio ad intellectū ꝑtinebit: quū ad directionē hūanoꝝ actuū ordinet̉: pꝫ ītellectushac v̓tute ꝑficit erit practicus ſpeculatuuus.Et ꝓpter hoc differta tribꝰ v̓tutibus ſupradictꝭſ. ſciā: intellectū ſapīa: intellectū ſpeculatiuūꝑficit̉. Ulterius qꝛ eſt directiua ordinatiuaactuū virtutū moraliū in ipſis oꝑantibus ꝑficientiū eos: qͣꝫtum ad vim appetitiuā: pꝫ differt