Capitulū .I.

eſſe in animo ſapientis: ⁊ quantūcunqꝫ virtuoſivt ditebant perypateticiˢ quorū ſectam inſtituitAriſtoce. Et vt Auguſtinus in. ix. de ciuita. dei. c.iiij. dicit iſta diſcordia inter ſtoicos ⁊ perypateticos magis erat ẜm verba: qͣꝫ ẜm rerum ſententias. Proprior tamen erat locutio perypateticorum .ſ. ꝙ paſſiones caderent in animo ſapiētisſed regulate erant a ratione. Et virtutes quidem morales que ſūt circa paſſiones: vt fortitudo ⁊ temperantia in vſu ſuo ſeu actu: non poſſūteſſe abſqꝫ paſſione. Huius ratio eſt: quia ẜm hocſequeretur ꝙ virtus moralis faceret appetituꝫſenſitiuum omnino ocioſum. Sed non pertinetod virtutem: ꝙ ea que ſūt ſubdita rōni aꝓprijsactibus vacent: ſed ꝙ exequantur imperiū rationis proprios actus agendo. Unde ſicut virtusmembra corporis ordinat ad actus exterioresdebitos: ita appetitum ſenſitiuū ad motus proprios ordinatos. Motus appetitus ſenſitiui ſūtpaſſiones: que ſunt materia dictarū virtutum:ſed virtutes que nō ſunt circa paſſiones fed circa operationes: poſſunt eſſe ſine paſſione: vt iuſticia: quia per eas applicatur volūtas ad ꝓpriumactum que nō eſt paſſio: ſequitur tamē ad actuꝫiuſticie gaudium: non ẜm ꝙ paſſio eſt: ſꝫ affectusin voluntate. Et ſi hoc gaudiuꝫ multiplicetur ꝑiuſticie ꝑfectionem: fiet redūdantia vſqꝫ ad appetitum ſenſititiuū. ¶ Triſtitia autem cum ſit paſſio: ex dictis patet ꝙ poteſt eſſe cuꝫ virtute et invirtuoſo. Et ꝙ dicitur de ſapientiā q̄ docet. iſtasvirtutes: vt habetur. Sap. viij. ꝙ non habꝫ amaritudinem conuerſatio illius neqꝫ tedium conuictus illius ſed gaudium. Intelligitur ẜm beatum Tho. vbi ſupra: ꝙ nō triſtatur de ſapientia⁊de his que congruūt ei .ſ. actibus bonis: ſed triſtatur vtiqꝫ de his que ſunt impedimenta ſapiētie: ⁊ hec eſt bona triſticia ¶ Triſtari enim poteſtſapiens de nocumentis corporis: ſed moderate:et de peccatis qui habet: quia in multis offendimus omnes Iaco. iij. Et de peccatis preteritis: ⁊de peccatis proximorum: ⁊ hoc laudabiliter. Inter has autem virtutes morales excellit iuſticiaUnde Gregorius. xij. q. ij. Si ſeculi lege. dicit ſūmum bonuꝫ eſt in rebus humanis iuſticiā colere ⁊ ſua v̓nicuiqꝫ iura ſeruare.§. VIII.Diuiduntur autem ſupradicte virtutes cardinales in quatuor differētias .ſ. exemplares: purgati animi purgatorias: ⁊politicas: ẜm plotinum philoſophum. Ut recitatMacrobius de ſomnio ſcipionis. Que diuiſiodiuerſos effectus notat earuꝫ ⁊ diuerſos ſtatushabentium eas. Pro cuius declaratione dicit. bLhomas prima ſecunde. q. lx. arti. v. ꝙ ſicut Augu. dicit in li. d̓ moribus eccleſie. Oportet ꝙ anima aliquid ſequatur: ad hoc ꝙ ei virtus poſſitinnaſci. ⁊ hoc eſt deus: quem ſi ſequimur beneviuimus. ¶ Oportꝫ igitur ꝙ exemplar humane

virtutis in deo preexiſtat: ſicut etiaꝫ in eo preexiſtunt omniū rerum rationes. Sic igitur virtuspoteſt conſiderari ꝓut eſt exemplariter in deo: ⁊ſic dicuntur virtutes exemplares: ita .ſ. ꝙ ipſa diuina mens in deo dicatur prudentia. Temperatia vero conuerſio intentionis diuine ad ſeip̄mſicut in nobis temperantiā dicitur: per hoc ꝙ cōcupiſcibilis conformatur rationi. Fortitudo autem dei eſt eius immutabilitas. ¶ Iuſticiā verodei eſt obſeruatio legis eterne in ſuis operibusſicut Plotinus dixit. Et quia homo ſcd̓m ſuamnaturam eſt animal politicum. Uirtutes huiuſmodi cardinales: ꝓut in homine exiſtunt ẜm cōditionem ſue nature: politice vocantur: ꝓut ſcilicet homo ẜm has virtutes recte ſe habet in rebus humanis gerendis. Et ẜm magiſtrū ſenten.in tertio ex verbis Auguſ. Prudentia eſt in precauendis inſidijs. Iuſticia in ſubleuandis miſerijs. Fortitudo in perferendis moleſtijs. Temperentia in coercēdis delectationibus prauis: hecibi. Sunt tamen ⁊ alij actus dictarum virtutuꝫvltra predictos. Qui enim habent hic politicasvirtutes: habent quidem tētationes magnas devicijs contrarijs: ſed ratione ſuperant eas: ⁊ hiceſt ſtatus imperfectoꝝ. Et quia ad hominem pertinetⁱ vt etiam ad diuina ſe trahat qͣꝫtum poteſt:vt dicit philoſophus in. x. ethi. ⁊ hoc nobis in ſacra ſcriptura multipliciter cōmendatur: vt ē illd̓Eſtote perfecti ſicut pater veſter celeſtis ꝑfectuseſt Math̓. vi. Neceſſe eſt ponere quaſdam virtutes medias inter politicas que ſunt humane etexemplares que ſunt diuine: que quidem virtutes diſtinguuntur ẜm diuerſitatem motus ⁊ termini: ita .ſ. ꝙ quedam ſunt virtutes tranſcendētium: ⁊ in diuinam ſimilitudinem tēdentiū: ⁊ hevocantur purgatorie: ita ſcilicet ꝙ prudētia omnia mundana diuinoꝝ contemplatōne deſpiciatomnemqꝫ animi cognitōnem in ſola diuinā dirigat. ¶ Temperātia vero relinquat in qͣꝫtum natura patitur: que corporis vſus requirit. Forttudo eſt vt anima non terreatur propter receſſia corpore ⁊ aſcenſum ad ſuperna. ¶ Iuſticia vero: vt tota anima conſentiat ad huiuſmodi propoſiti viam ⁊ habentes huuiſmōi paucas tentationes ſuſtinent ⁊ leuiter ſuperant: ⁊ ſenſualitasparum: ⁊ quaſi nihil contradicit rationi: iccircoſunt in magna animi quiete. Et hic ē ſtatus valde perfectorū in via. ¶ Quedam vero ſunt virtutes iam aſſequētium diuinam ſimilitudinemque vocantur purgati animi. ita .ſ. ꝙ prudentiaſola diuina intueatur. Temperantia terrenas cūpiditates neſciat. Fortitudo paſſiones ignoret.Iuſticia cum diuina mente perpetuo federe ſocietur eam .ſ. imitando has virtutes dicimus eēbeatoꝝ vel aliquoꝝ in hac vita perfectiſſimoruꝫvt xp̄i ⁊ matris eius. ¶ Et nota ꝙ cuꝫ dicitur adpurgatorias virtutes pertinere: d̓ſpicere: et fugere mūdana ⁊ ſolis diuinis inherere: hoc ſcilicet