Capitulū .I.

virtus non tamen ꝓprie ⁊ perfecte. Quia ſcd̓mbeatum Tho. q. lvij. arti. iij. cum ars nihil aliudſit qͣꝫ recta rō aliquoꝝ operum faciendorū quorum tamen nonum non conſiſtit in hoc: ꝙ apptitus humanus aliquo mō ſe habeat ad eas: ſecin eo ꝙ ip̄m opus quod facit in ſe bonum ē. Nōenim pertinet ad laudem in qͣꝫtum artifex: quavoluntate opus faciat: ſed quale eſt opus quodfacit. Et in hoc conuenit cū habitibus ſpeculatiuis predictis aliqualiter: quia ſcilicꝫ pertinet adipſos qualiter ſe res habeant quas conſiderantvel quas faciunt quo ad artem: non autem qualiter ſe habeat humanꝰ appetitus ad illas. Sūtutem artes multiplices. ¶ Prudentia ẜm beatum Tho. vbi ſupra: conuenit in hoc cum arte:quia eſt in intellectu practico et circa ꝯtingentiaque poſſunt aliter ſe habere. Sed differt in hocquia ars habet imperfecte ratōnem virtutis: qꝛfacit ſolum facultatem boni operis non autemvſum. Unde per eam non ſit appetitus rectus.Bonum enim rerum artificialium: nō eſt bonūappetitus humani: ſed bonum ipſorum operumartificialium. Sed prudentia habet perfecte rationem virtutis: quia facit cum facultate bonoperis eſſe bonum vſum: ⁊ reſpicit appetitū preſupponens rectitudinem eius. Diffinitur autemprudentia ẜm philoſophum ſic. Prudentia ē recta ratio agibilium. Ars vero eſt ratio factibilium. Differunt autem agere ⁊ facere in hoc ſcd̓mphiloſophum. ix. metha. quia factio eſt actio trāſiens in materiam exteriorem: ſicut ſecare ⁊ hiꝰAgere autem eſt actus permanens in ipſo agente: ſicut videre: velle ⁊ huiuſmodi. Eſt autē prudentia neceſſaria ad bene viuendū. Nam beneviuere conſiſtit in bene operari. ¶ Ad bene autem operandum requiritur electio recta. Cū autem electio ſit eorum que ſunt ad finem ad rectitudinem ip̄ius duo requirūtur: ſcilicet debitusfinis ⁊ id quod conuenienter ordinatur in debitum finem. Ad debitum finem eligēdum diſponitur conuenienter quis per virtutes morales:que perficiunt appetitiua potentiam: cuius obiectum eſt bonum ⁊ finis. Inclinantꝭ enim morales appetitiuā in bonum conueniēs rationi quieſt debitus finis. Ad id autem ꝙ conuenienterordinatur in debitum fineꝫ diſponitur homo ꝑhabitum rationis: quia conſiliari: iudicare: percipere que ſunt eorum que ſunt ad finem: ſuntactus rationis. ¶ Et habitus etiam horū actuūeſt prudentia qua perficitur ratio ad hoc ꝙ conuenienter ſe habet ad ea que ſunt ad finem. Un̄maxime neceſſaria virtutum ẜm. b. Tho. vbi ſu.§. VI.pra. q. lvij. arti. v.zecundum genus uirtutum dicitur morale: vt iuſticia: fortitudo: temperantia. Dicūtur autem he virtutes: ⁊ morales⁊ principales: ⁊ cardinales. Et morales dicūtur

ſeu de moribus ẜm philoſophum: in primo ethicorum: ẜm ꝙ mos importat quandam inclinationem naturalem: vel quaſi naturalem ad aliquid agendum. Pro cuius declaratione ſciendum ẜm beatum Lho. prima ſecunde. q. lviij. ar.primo. Ꝙ mos duo ſignificat. Quandoqꝫ ſigniſicat cōſuetudinem ſicut dicitur Act̉. xv. Niſi circuncidamini ẜm morē Moiſi non poteritis ſalui fieri. Ad quod etiam facit quod dicit Auguſtinus. xi. diſtin. in his. Mos populi dei: ⁊ inſtituta maiorum pro lege: tenenda ſunt. Quandoqꝫmos ſignificat inclinationeꝫ naturalem vel quaſi naturalem ad aliquid agendum. Unde ⁊ brutorum animallum dicūtur aliqui mores. Undedicitur. ij. Machabeorum. xi. Leonum more irruentes in hoſtes proſtrauerunt eos. Et ſic accipitur in p̄s. lxvij. Qui habitare facit vnius moris in domo. Et huic ſignificationi morali: ꝓpinqua eſt alia ſignificatio que mos ſignificat conſuetudinē. Nam conſuetudo conuertitur in naturam: ⁊ facit inclinationem ſimilē naturali. Sꝫcut autem conſuetudo: ita ⁊ mos proprie eſt dehis que bona ſunt: non mala ad qd̓ facit qd̓ dicitur di. viij. Que ꝯtra mores. Ab hac aūt ſecūdaſignificatione moris dicitur virtus moralis: qꝛinclinatio ad actu ꝓprie competit appetitiue virtuti. Cui ē mouere oēs potētias ad agendū. Uirtus aūt moralis ē in appetitiua ꝑte ⁊ ꝑficit eam¶ Dicunt̉ ſecūdo p̄dicte v̓tutes pͥncipales: reſpectu minus principaliū. Et hoc ẜm. b. Tho. q. lxi.arti .i. vbi ſupra. Uel reſpectu virtutum intellectualium: que ſolum faciunt boni operis facultatem: ſed non vſum: vt morales: ⁊ ideo dicuntur imperfecte virtutes. Perfectum aūt eſt principalius imꝑfecto: ſicut morales principaliores⁊ ſi non qͣꝫtum ad ſubiectu in intellectualibus:tamen qͣꝫtum ad rationem virtutis que reſpicitbonum: qd̓ eſt obiectum appetitus. Dicunt̉ etiāprincipales predicte virtutes reſpectu virtutumeis anuexarū: que ſunt minus principales. Omnes enim virtutes reducūtur ad predictas quatuor: vt oſtēdit Tullius in rhetorica ſua. Namprudentie annectūtur tres virtutes ẜm ph̓m invi. ethicoꝝ. ¶ Prima ſcilicet eubulia que ē bene conſiliatiua: inquirendo de varijs modis etvijs quibus poteſt perueniri ad debituꝫ finem.¶ Secunda ſineſis que eſt iudicatiua ſcilicet determinādo ex diuerſis vijs ⁊ modis que mentioccurrunt illud qd̓ ſit conueniētius ad perueniendum ad finem debituꝫ ẜm cōmunes regulas⁊ leges. ¶ Tertia gnomin: que ſumit iudictū deagendis ẜm rationem naturalē in his in quibdeficit lex. Proprius autem actus ⁊ principalisprudētie: eſt imꝑare: vt executioni mādetur qd̓ꝯſultum ⁊ iudicatum eſt. Dicitur aūt prudentiaconſultiua ⁊ iudicatiua: ſed hos duos actus nōfacit immediate: ſꝫ mediātibus predictis .ſ. ebulia ſineſi ⁊ gnomin. Iuſticie autem annectuntur