Liberpreſſionū a calido ⁊ frigido recipiētis varie ſūt⁊ diuerſe reꝝ cōditiones ⁊ ꝓprietates ⁊ rerumcōmixtiones naturaliter vel accidētaliter derelicte vt dicit auicen. ⁊ coſtan. ⁊ eſt expreſſum ſupra in tractatu de qualitatibꝰ elemētariū ꝓprietatū. Item virtus eſt mollificatiua que operat̉per calidū ⁊ humidū. ⁊ hoc vel ꝑ caloreꝫ humidas partes dilatantem ⁊ rarefaciēte ⁊ partes apartibꝰ diſgregantē vt facit dialtea que humida eſt ⁊ parū calida mediocriter tn̄ calore ſui aperit ⁊ ex ſuperabundātia humiditatis ſue humores fluxibiſes reddit ⁊ ſic ꝑ cōſequēs mollificat ⁊ remollit. vel hoc fit eo ꝙ calore domināteſuꝑ partes aqueas ⁊ terreſtres ⁊ eas reſoluentein partes aereas ⁊ celeſtes vt patet in vaporibꝰterreſtribꝰ ⁊ aqueis attractis ad inſterticia aerꝭvbi reſoluūtur in molliſſimas pluuias ⁊ guttulas nūc roris nūc grandinis ſiue niuis vt dic̄ cōmentator ſuꝑ li. iiij. meth̓. Senſui etiā eſt manifeſtū vi caloris dura remolleſcere ⁊ ſuperueniēte actōe calidi. partes partibꝰ inuicem vix herere vt patet incera ⁊ in alijs liquefactibilibꝰ ſuꝑquarū partes aqueas ⁊ aereas virtus ignea dominatur vt dicit cōſtan. Uirtus aūt maturatiua ſicut ⁊ digeſtiua per calidā virtutem ⁊ humidam operatur. ſicut ⁊ retentiua ꝑ frigidam ⁊ ſiccaꝫ. ⁊ expulſiua ꝑ frigidā ⁊ humidā. ⁊ apertiuaꝑ calidam ⁊ ſicca principaliter operatur. Attractiua virtus ꝑ calidā. ⁊ ſiccaꝫ operatur vt patetin diptanno ſerapino ⁊ ſtercore colūbino ⁊ conſimilibꝰ. Laxatiua habet operari ꝑ eaſdē virtutes ſed vehementiꝰ. Unde que vehemēter attrahunt laxatiua ſunt vt ſcamonia ⁊cͣ̄. operaturetiā ꝑ frigida cōprimendo. ⁊ per humida lenificando ⁊ lubrificando vt patet in prunellis thamaridis ⁊c̄. putrefactiua qn̄qꝫ per calidā ⁊ humidam operatur. qn̄qꝫ vero p̄ter hec. maturatiua ꝑ calidam ⁊ ſiccam ſicut ⁊ attractiua vt patet in cantharidibꝰ ⁊ flammula ⁊ huinſmodi vehementer calidis que puſtulas generant ⁊ carnem vlcerant valde cito. De alijs aūt virtutibꝰ⁊ cōſimilibꝰ dictū eſt ſupra li. iij. de ꝓprietatibꝰelementariū qualitatum. in li. viij. in tractatu deremedijs morborum.¶ De putredine. Ca. lxxvj.Utredo eſt ſubſtantialis humiditatis corruptio ꝓueniēs ex indigētia caloris naturalisſuꝑabundante calore alieno. Calor enī innaturalis agēs in humidū quod nō regitur a naturali cā eſt inductiua putrefactionis vt dicitur ſuꝑli. meth̓. omne aūt terreū frigidun difficilius pu.XIX.treſit qͣꝫ calidum vt dicit ariſ. ſimiliter coagulatum ratione frigidi tardius putrefit vt eſt vide̓in glatie ⁊ in criſtallo. omne enim feruidum tardius putrefit vt dicit ariſ. nam intēſio caloris inducentis feruorē fortior eſt calore aeris aliūdevenientis ⁊ ideo nō ꝑmittit ſe vniri nec aliquaꝫcōtra rem feruentē ꝑmittit fieri in mutationemomne enī motū tardius putrefit qͣꝫ nō motū vtdicit ariſ. nam motꝰ inducit calore cōſeruantem⁊ calorē excitat naturaleꝫ. Inſuꝑ omne fluenstardius putrefit qͣꝫ nō fluens. vt dicit idē. namcalor accidētalis ex aere cōtinente infirmior eſt⁊ debilior qͣꝫ calor naruraliter generatus ex motu ſiue ex fluxū. ⁊ iō ex facili ſe vniri non permittit. Omne aūt corpus multū .i. multe magnitudinis tardius ⁊ minus putrefit qͣꝫ corpꝰ paucūvt dicit idem nam ſi corpus eſt caliduꝫ plus hꝫcaloris naturalis reſiſtētis cauſis putrefactiōisSimiliter ſi eſt frigidū ſua naturalis frigiditasmelius reſiſtit calori accidētali inducenti putredinem in magno corpore qͣꝫ in paruo corpore⁊ hoc patet in mari vt dicit ariſ. nā mare diuiſūcito putrefit vniuerſum aūt nūqͣꝫ. Similiter eſtvidere in aquis alijs magnis quarum ꝑtes diuiſe a totali flumine cito putreſcūt. ⁊ iō in ꝑtibꝰſic diuiſis vermes generantur ꝑ putrefactionēCuius rō eſt qꝛ calor naturalis diſgregās ī eisfacit ſubtile diuidi a groſſo ⁊ terreū ab aqueo ⁊aereo. ex ſubſtātia auteꝫ ſubtili aquea ⁊ aerea agroſſiore ꝑte ꝑ calorē ſequeſtrata idē calor diſgregans facit generari vermes ⁊ alia aīalia et hͦē quod dicit ariſ. qꝛ calor naturalis diſgregāscōſtare facit diſgregata. ⁊ ꝯuertit in naturā aīalis ⁊ hoc ꝑ putrefactōem. vi caloris extranei introducta vt dicit cōmen. putrida ergo ſunt guſtui horribilia. ⁊ abhominabilia ſtomacho. etnauſeam ꝓuocantia. Sunt ⁊ grauis odoris. etmali ſaporis ⁊ deformis caloris. manus inficientia tōtingentis. cōtraria ſunt humane cōplexioni. ⁊ ſubitā inducētia ſanis corruptōem. ſerpenbus tn̄ ⁊ vermibꝰ prebētia cibū ⁊ refectionem.Que aūt ſunt diſpoſita ad putrefactōem ꝑ aſſociatōem ad putridum celerius propter corruptōeꝫ mēbra putrida corrūpūt ſana. ⁊ cū n̄ ſintſpiritui ꝑuia puāt ſpū mēbra. Que gͦ ſūt magꝭvicina non poſſunt ſanari niſi membrū quod incipit eſſe putridum a putredine penitus ſeperetur. Unde que putrida ſunt. nō ſunt vtilia niſiſolum ad hoc vt p̄ſcindantur eijciantur aut cōburantur. Sunt ⁊ alie virtutes quibus mediantibus operat̉ natura vt virtꝰ nutritiua ſeu paſcitiua in vegetabilibus. ⁊ in animalibus eſt virtꝰgeneratiua tā in bipedibꝰ qͣꝫ in quadrupedibꝰ.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten