Liber¶ Incipit liber. xiij. de aqua ⁊ eius ornatu.Eſcriptis proprietatibꝰ ignis ⁊ aeris: reſtatvt de aquaꝝ effectibus qͣꝫtuꝫſpectat ad hͦ opuſculū nūc aliqua dicamus. Dicit̉ autē aqͣquaſi equa. qꝛ nunqͣꝫ quieſcit a motu donec ſuꝑficies eius adequet̉ vt dicit Iſid̓. lib. xij. Eſtitaqꝫ elementū aqua ẜm conſtan. frigidū ⁊ humidū reſpectu terre ſubtile ⁊ ꝑſpicuū. ꝓprio termino nō cōtentuꝫ. deflueret .n. aqua ad nihilūniſi alieno termīo ſiſteret̉. Aque ꝟo ꝓprietatēdeſcribit baſilius in generali in hexameron dicens. Aqua inqͥt inter omīa elementū eſt vtiliſſimū. celum enī temꝑat. terrā fecūdat. aerē ſuisvaporibus incorꝑat ⁊ cōdenſat. ſcandit ī ſublime ⁊ celū ſibi vendicat. Aque enī ſunt oīm naſcentiū cauſa. qꝛ fruges gignūt. arbores ⁊ plantas ꝓducūt. ſordes detergūt. pct̄a diluūt. potūeūtibus aīantibus tribuūt. Eſt enī aquā terreconiūctiua. penetratiua. repletiua. caloris celeſtis nutritiua oīm inferioꝝ temꝑatiua. niſi eniꝫhec inferiora ſuis opilatōibus temꝑaret: oīa īconflagratōꝫ vi caloris verterent̉. Hec ab aīalibus potata nutrimentū trāſducit ī carnis vegetatōꝫ. Hec piſcibus dat ſpiraculū ſicut aeraīantibus prebet vitam ⁊ aīatōꝫ. Hec ſui diffuſionē ꝑ interiores ꝑtes terre facit partiū eiꝰvnionē. terra enī ꝓpter intenſionē ſiccitatꝭ diſſolueret̉ in puluere: niſi pars cū ꝑte humoroſitate aquea vniret̉. Hec etiā tranſiēs ꝑ interiores meatus terre a locis per que tranſit ī coloe̓⁊ ſapore recipit immutatōeꝫ. ⁊ iō nūc ſalſa nūcdulcis apparet. nūc clara nūc turbida. nūc groſſa nūc ſubtilis. Caret enī aqua determīata qualitate in colore ⁊ ſapore. vt ſic eēt oīm colorū etſapoꝝ ſuſceptiua facilius. Et ideo aqua qͣntoeſt in ſe purior: tanto apparet obſcurior. qn̄ adipſins coloratōꝫ ipſam ſolaris radius nō ſb̓intrat. Hec mouet̉ a fundo ſiue a centro ad circūferentiā. nec ſiſtitur donec equet̉ eius ſuꝑficies ẜm eque diſtantiā a centro terre. Hec inſuꝑ lucē a radijs ſolis ſuſceptā reflectit in celeſtia ⁊ refundit. Et ideo qꝛ ſuꝑficiē hꝫ ſpecularem ꝑ actōꝫ reflexi lumīs reꝝ obiectaꝝ imagines in ſe repn̄tat ⁊ intuentiū faciēs ad modumſpeculi manifeſtat. Hec etiā radios ip̄ius ſubſtantiā penetrātes diffundit ⁊ in amplioreꝫ latitudine extendit. ⁊ ideo res in ſe viſas facit apparere maiores qͣꝫ ſint in ſeipſis. Has aque ꝓprietates generales ⁊ alias plures ī hexamerōpoteris inuenire. Aquaꝝ aūt multiplex ē diffe.XIII.rentia vt dicit ideꝫ. Aut enī in aere originē ſumit ſicut eſt aqua pluuialis. ⁊ hec qꝛ celeſtꝭ terrenaſcentibꝰ maxīe eſt vtilis. aut de viſceribusterre ſcaturit ⁊ erumpit. vt aqua fontana ⁊ putealis. aut terrā preterfluit vt fluuialis. aut orbem terre lateral̓r circuit. vt mare occeanum ⁊mediterraneū. qd̓ oīm aquaꝝ matrix ē ⁊ origogeneralis vt dicit cōſtan. Aqua igit̉ pluuialisex ſe lucida eſt ⁊ clara ſubtilis leuis ⁊ ſapida.cuius claritas oſtendit ꝙ ei nihil alid̓ admixtūſit. leuitas ꝟo ⁊ ſapiditas ſubtilem eius demōſtrant ſubſtantiā. Inter omēs autem aqͣs melior eſt ad terre fecūdatiōꝫ maxime qn̄ cadit cūtonitruo. ſuo enim motu tonitrꝰ diſcutit vaporem. vnde fit ꝙ aquā ſubtiliat ⁊ depurat. q̄ ꝟoniui eſt admixta vel ex niue reſoluta peior eſt ⁊ieiunis nō cōuenit. ſtomachū enim ꝑcutit ⁊ cōtrahit. tuſſim gignit. dentes ſtupefacit vt dicitconſtan. De aquaꝝ aūt differentijs qͦ ad eaꝝqualitates diuerſas ⁊ varias efficacias: quereſupͣ li. vj. de potu aque. Ibi enim inuenies oīaplane diffinita. Poſt aquam ꝟo pluuialē melior eſt fontana: precipue que de petra viua effluit aut de fonte alto ſcaturit ⁊ deſcēdit. Fōsenim eſt caput ⁊ origo aque viue que manat ⁊effluit continue de occultis ⁊ abditis terre venis. vnd̓ fons quaſi fouēs aquas ē dictus ſiuefundens vt dicit Iſi. Occultū enī hꝫ de venisterre egreſſum: ⁊ de profundis petraꝝ meatibꝰconſequit̉ ortum ſuum. Eſt eniꝫ fons ſue aquemultiplicatiuus: ſuiqꝫ cōmunicatiuus. nulli eīſe occultat. ita ꝑegrinis ſicut indigenis ſe communicat. Item ſui ⁊ aliorum eſt purgatiuꝰ. nāfontalis aqua que effluit a ſolida petra limpida eſt ⁊ ſordum maxime purgatiua. Itē fonseſt renouatiuus ſui ⁊ alioꝝ immutatiuus. namaquas ſuas continue renouat ⁊ renouatōnis ⁊immutationis beneficiuꝫ cunctis ſe in fontibꝰimmergentibus adminiſtrat vt dicit gloſa ſuꝑpͣs. Item ſitis eſt mitigatiuus ⁊ refrigeratiuuseſtuantes enim ⁊ ītinerantes refrigerat. ⁊ ſitiētibus potum congruum adminiſtrat. Item locorum ſibi adiacentium eſt fecundatiuus. naꝫloca fontibus magis vicina ſolēt eſſe magꝭ graminoſa florida ⁊ etiam ſepius amplius fructuola. Item fons in medio ſui ortus vbi pͥmo deterra erumpit eſt puluerum ⁊ arenaruꝫ ſibi obſiſtentium a ſe reiectiuus. nam vbi ebullit violentia ſui motus partes terreſtres penetrat etdiuidit ⁊ partem a parte diſgregat. Iteꝫ fonsratione ſue claritatis ⁊ tranſparentie ſpecularis eſt ⁊ formarum ſibi obiectaꝝ repreſentatinus. Et ideo intuentium facies apperēt ī fon