Liberquo mediante lux vel lumen ſuam ꝑficit actōeꝫvt di. Baſi. Radius aūt alius eſt ꝑpendicularis ⁊ rectus qui a corpore lucido ſiue luminoſoemiſſus recto ⁊ lineari motu ſine diſcretōne aliqua petit centrū. Alius ē collateralis ⁊ cōfractꝰqui a corꝑe luminoſo exiens ⁊ aliqd̓ diaphanūinueniens non recte ꝓcedit. ſed obliquat motuꝫſuum ⁊ iſta obliquatio vocatur radij cōfractioAlius ꝟo ē reflexus qui quidē a ſuo principiorecte vl̓ oblique ꝓgreditur ſed a corꝑe obiectorepellit̉ ⁊ reꝑcutitur. ⁊ talis reꝑcuſſio vel repulſa radij flectio nuncupat̉. vt di. aug. ꝑſpectiueRadius itaqꝫ luminoſus eſt mobilis ⁊ agilis ꝑſpicuus ⁊ orbicularis de ſe rectꝰ. maxime ſi fuerit perpendicularis. Contingit autem radiumfrangi ⁊ obliquari ⁊ qn̄qꝫ ad ꝑtem oppoſitamproijci ẜm diſpoſitōem materie quā inuenit vl̓quā tangit. Hit radius in nube concaua ⁊ hūida intercluſus. diuerſas oꝑatur in nube vel inaere formas calores ⁊ figuras vt patet in coloribus arcus celeſtis qui nihil aliud ē vl̓ eē diciturqͣꝫ ſubintratō radiorum in nubem concauam ⁊aquoſam vt dicitur in li. meth̓. Ex ſubito ſemꝑmotu radiorum ⁊ cōtinuo ꝯtingit aerē circūfuſum ingniri ⁊ inflāmari maxime cū cōcurrerītin loco fractōnis. Nā radij ibi coadunati mutuo cōculcant̉. Et ita ſunt cā quare aer circūfuſus ſepius inflamatur vt patet in criſtallo vl̓ berillo. ex cuius oppoſitōne contra ſolares radiosſtuppa appoſita accenditur ⁊ ignitur.¶ De vmbra.¶ Capitulum. xliiij.Mbra ē obiectocorporis tenebroſi ⁊ opaci ad luceꝫſiue corpus luminoſum. Eſt itaqꝫvmbra triplex ẜm phiſicam ꝯſideratōem. Cōtingit .n. ꝙ corpus luminoſum fit rotundum.Et aliquando ē maius qͣꝫ corpus obiectum. aliquando equale. aliquando minus. Si equalefacit vmbram equalem ⁊ rotundam. ⁊ talis vmbra dicitur chelindroides .i. equaliter rotunda.Si minus ſit obſtaculo facit vmbram tendētēin latum ad modū calathi ⁊ talis vmbra dicit̉cathaloidos. ſi ꝟo corpus luminoſum maiꝰ fitcorꝑe ſuppoſito facit vmbrā tendētē in acutuꝫ⁊ ī conum. ⁊ talis vmbra dr̄ conoydes. Ex quopatet ꝙ cum ſol ſit maior terra. facit vmbrā conoidē. Contingēte igr̄ ꝙ terra ſit oppoſita ſoliq̄ aſſignato modo ita alte dirigit vmbrā ꝙ lunā attingit ⁊ eā inficiēdo eclipſim lune facit. ſedex quo ſol tumorem ſpere p̄terit. iſte conus trāſit ⁊ declinat in ꝑtem oppoſitā ⁊ tūc luna libereapparet ⁊ illuminatur. Cuꝫ ꝟo luna directe ſit.IX.oppoſita ſoli luna facit vmbrā cathaloidē ⁊ iōvmbrā contra t̓rā dirigit et eclipſim ꝑticularēfacit. qꝛ talis vmbra nō ſufficit tegere totā terrācū a radijs ſolis in quibuſdā ꝑtibꝰ illuminet̉ etex tali vmbra accidit eclipſis ī vno clymate alioilluminato exiſtente vt di. albu. vmbra ꝟo caloris ſolaris ē repreſſiua ſplendoris radioꝝ ſolarium occultatiua ſterilitatis ⁊ fecunditatis t̓reinductiua. ẜpentū amica ⁊ colubroꝝ nutritiuaeſtuantiū ⁊ itinerantiū refrigeratiua. maturitatis fructuū tardatiua. timoris ⁊ horroris melācolicis incuſſiua. Cū nō ſit corpꝰ. ſpeciei corꝑisē repn̄tatiua. corpoꝝ motu ⁊ quiete eſt ſuipiusꝯfiguratiua. Nā moto corꝑe ſe mouet. quieſcēte quieſcit. fugientiū eſt inſecutiua. ⁊ inſequētiūfugitiua. quāto etiā dies ē longior ⁊ ſol in celoſtat altior tanto obiecti corꝑis vmbra videturminor ⁊ ecōuerſo. Et ideo ſole oriēte videt̉ vmbra maior. ſimiliter ⁊ in occaſu qͣꝫ in meridie.De tenebra.¶ Capitulum. xlv.Enebra eſt lucisabſentia a tenendo dicta. Ligat .n.⁊ tenet oculos ne ſolem videāt ſiueluce ⁊ ſic nihil ē niſi pura priuatio. Tenebra et̄dr̄ aer obſcurus vl̓ vmbra opaci coꝑis vt dicitBaſi. ⁊ qualitate ⁊ ſitu luci ꝯtrariatur. timoreꝫincutit. colorum pulcritudinem tollit. verecundiā diminuit. ſomnolentiam nutrit. ¶ Explic̄liber octauus.¶ Incipit liber nonus de tꝑe ⁊ ꝑtibus tꝑis.Oſtqꝫ autē diximus de ꝓprietatibꝰ celi ⁊ eiꝰꝑtiū d̓ ꝗbus ſacra pagīa facitmentōꝫ. dicēdū ē ſub breui cōpendio de eiꝰ effectu .ſ. de motu ⁊ menſura motus .i. d̓ ꝓprietatibꝰ tꝑis ⁊ ꝑtiūeiꝰ. Cauſat̉ aūt motꝰ primo ⁊ pͥncipalit̓ a volutōe celi cuiꝰ motus pͥmus ē ⁊ ſempitnus vt dr̄ īli. de ce. ⁊ mū. neqꝫ ſimilis ē motui inferioꝝ corꝑali ⁊ viſibili. Cā tn̄ ē motꝰ inferioris. qꝛ motꝰrerū inferioꝝ generabiliū ꝓcedit ex incorꝑali ⁊vniformi motu orbiū ſuꝑioꝝ vt di. ari. ibidem.Motus aūt ē trāſitus a t̓mino ad terminū cōtrariū vt dr̄ in fine libri eiuſdē. Omne .n. qd̓ ꝑmutat̉ de ꝯtrario mutat̉ in ꝯtrariū. Et ſunt ſexſpēs motꝰ .ſ. generatio. corruptō. alteratō. augmētū. diminutō ẜm locū mutatō. vt dic̄ idēMotꝰ .n. ꝑmutatōnis ẜm ſitū. aliꝰ ē reuolubilis⁊ ſpericus. alius rectus. alius compoſitus. Reuolubilis autem non mutat locum ẜm totumſꝫ ẜm ꝑtes. Circularꝭ tn̄ qn̄qꝫ mutat locū vt ptꝫ