eſt virtus ouatiua taꝫ in reꝑtilibus quibuſdāqͣꝫ in volatilibus. ſed de generatiua ⁊ nutritiua⁊ alijs ſibi ſubminiſtrantibus ſufficienter ſuperius dictum eſt li. iij. de generatione hominis inli. xviij de generatione animaliū generali. ⁊ i deode eis eſt ſuperſedendum. Uirtus aūt ꝓcreādioua eſt in aīalibus anuloſi corporis vt in ſerpētibus aranęis ſcorpionibus ⁊ ſimilibus ⁊ in natantibus vt patet in cancris ſepijs ⁊ alijs infinitis. ⁊ volatilibus ⁊ in omnibus bipedibus. quiavt dicit ariſ. li. v. Bipedia inquit nō generant animalia preter hominem.¶ De ouis ⁊ eius ꝓprietatibꝰ. .lxxvij.Rimo igitur depredictis animātibus ſemen deciſuꝫin quedaꝫ corpuſcula parua molliahumida ⁊ ſubſtantia albida coagulatur ⁊ tranſformatur ex quibus per operationeꝫ diuerſa animantia ꝓcreantur. ⁊ talia corpuſcula oua ſūtdicta eo ꝙ ſunt vnida .i. eo ꝙ intrinſecus humore ſint plena vt dicit Iſi. li. xij. Nam humidumeſt quod exterius humorem habet. vnidum qd̓interius. quidam tamen vt dicit ideꝫ putāt ouūgrecam habere origineꝫ. Illi enim dicunt o a vlittera ablata. Qua autem quedam inani vētoconcipiuntur ſed non ſunt generabilia niſi quefuerīt maſculino concubitu concepta ⁊ ſeminali ſpiritu penetrata vt dicit idem. Ouorum aūttantam vim dicunt eſſe vt lignum eis perfuſuꝫnon ardeat. nec veſtis quideꝫ aduratur vt dicitidem. Admixta quidem calce glutinate ferunt̉vitri fragmenta vt dicit idem. Qua igitur pͥmogignūtur. deinde calore materni corporꝭ formātur ⁊ animantur vt dicit Iſid̓. ẜm autem ariſt.li. iij. ⁊. v. Quāt volucres ⁊ piſces ⁊ ſerpentes. ſꝫmultum differunt in bonitate ⁊ malicia ⁊ quātitate ſubſtantia. ⁊ in qualitate ⁊ in forma oua tāvolucrū qͣꝫ piſciū ⁊ ſerpentum. Ouant autē generaliter aues in fine veris ⁊ in principio eſtatisvt dicit ariſ. li. v. preterqͣꝫ auis. marina que dicitur alceon qm̄ illa auis ponit oua in prīcipio hyemis ⁊ cubat. xiiij. diebus anteqͣꝫ pulli cōpleantur. vij. diebus ante principiū hyemis. .vij. poſtſicut dicit ſimonides in li. ſuo. Et dicit Iſid̓. dehac aue lib. xij. in litore ſtagni occeani alceon inhieme niduꝫ facit. vij. diebus ⁊ ouat ⁊ excubatſuper oua qua excubāte ſepteꝫ diebus quieſcitmare ſilentibꝰ ventis ⁊ cōtinua ſeptem dierumtrāqͥllitate miteſcit pelagus natura rerū eius fetibus educandis exhibente obſequiū. idē dicitpli. ⁊ baſilius ī hexameron ⁊ ambro. Alie tamēaues ouant bis in anno vel pluries vt yrūdinesſed prima oua corrūpūtur propter hyemē ouavero poſteriora cōplentur. Aues vero domeſtice vt ibidem dicit ariſ. ouāt tota eſtate ſicut galline ⁊ columbe ⁊ precipue quando bene paſcuntur ⁊ locus earum eſt calidus. Iteꝫ dicit ariſ. li.vj. quedam aues ouant toto anno preterqͣꝫ duobus menſibus tropicorum .ſ. in iulio ⁊ in decēbri vt galline quarum quedam ouant bis qualibet die ⁊ que multum ouant cito moriūtur. columba autem qn̄qꝫ decies ouat ī anno ſed pauca ponit oua. ⁊ aues curuorum vnguium ſuntpaucorum ouorum. Et quedam ouant ī nidis⁊ quedam in arboribus concauis ⁊ quedam inforaminibus terre. ⁊ cauernis ⁊ quedam ī aruis⁊ in rupibus ⁊ quedam in arenis vt ſtrucio quenon fouet oua ſua nec cubat ſuper ea ſed caloreſolis complētur ⁊ animantur in arenis ⁊ quedāoua fouentur in nidis factis in arborum ramis⁊ quedaꝫ in petris altiſſimis ⁊ quedam in arundinetis ſicut oua auium aquatilium. Dicit etiāariſ. libro. vj. oua auiuꝫ ſunt dura exterius. Etquedam ſunt duorum colorum quia citrina interius ⁊ alba exterius. Dua auium alba fluuialium diuerſificantur ab ouis aliarum auiuꝫ quein ſicco nutriuntur. quia citrinum eſt in iſtꝭ magis qͣꝫ in duplum ad citrinum auium que nutriuntur prope ripas. Uariantur etiam in colorenam columbarum ſunt alba ſicut gallinarum. ⁊auium paluſtrium ſunt glauca ⁊ quedam ſuntſicut picta. vt oua niſi. Diuerſificantur oua infigura qm̄ q̄dā ſunt acuta ⁊ quedam lata priꝰvero exit latum poſtea acutum. oua vero longacapitis acuti producunt mares. habentia veroloco acuminis rotundum producunt feminas.In calidis autem regionibus ponuntur in fimoad ſolem ⁊ complentur vt in egypto. ⁊ in quibuſdam locis in plumis calefactis ſicut in quadam ciuitate. Quidaꝫ potator compoſuit ouaſub puluinari ⁊ dixit ꝙ continuauit. potuꝫ quouſqꝫ ex illis ouis pulli extrahebantur. Aliquando etiam ponuntur oua in vaſis calidis ⁊ extrahuntur ab illis pupilli vt idem ibidem receptotamen ſemine maris in matrice ſimul cum ſemine femine commiſcetur. in principio apparet album deinde fit rubeum in modum ſanguinis. poſt totaliter fit citrinum. deinde paulatim operante natura remanet citrinum in medio. ⁊ album in extremo. et cū complebitur exibit et tunc mutatur a mollicie in duriciem quiain exitu coagulatur et perfectiſſime induratur.