LiberIncipit liber octauus de mundo ⁊ corporibus celeſtibus.Oſtqͣꝫ auxiliāte deo tractatū de dīnis noībꝰde angeloꝝ ꝓprietatibꝰ. necnōde hoīe et eiꝰ ꝑtibꝰ et accideitibꝰ ⁊ ip̄ius cōditōibꝰ cōpleuimus. reſtat vt ad ꝓprietates mūdi ſenſibilis qͣꝫtum nobis dat̉ deſuꝑ manꝰ apponamꝰ. vt materiā diuine laudis exꝓprietatibꝰ oꝑationū poſſimꝰ elicere cōditoris. Inuiſibilia em̄ dei ꝑ ea q̄facta ſūt intellecta cōſpiciūt̉ vt dīc apl̓s. Et iōaliqͣs mūdi huiꝰ ⁊ cōtētoꝝ ip̄iꝰ ꝓprietates huicopuſculo. breui ſub ꝯpēdio int̓ſerere ꝓponimꝰvt ꝑ ſil̓itudīem ꝓprietatū corꝑaliū. ītellectū ſpiritualē ⁊ myſticū faciliꝰ ī dīnis ſcripturꝭ acciꝑevaleāꝰ. Aꝓprietatibꝰ itaqꝫ mūdi inchoandū ē.¶ Quid ſit mundus. ¶ Capitulum. j.Undus itaqꝫ vtdicit Mercurius dicit̉ tribꝰ modis.Nā mūdꝰ dr̄ dīnus ītellectꝰ. mūdꝰſcꝫ archetipꝰ incorꝑeus. īuiſibilis et et̓nꝰ ad cͦexēplū mūdus ſenſibilis ē creatꝰ ſic̄ dīc BoetiTu cūcta ſuꝑno ducis ab exēplo pulcrū pulcerrimꝰ ip̄e. Mundū mēte gerēs. ſimiliqꝫ imagine formās ⁊cͣ. Secūdo mō dicit̉ mūdꝰ oīa q̄ celi ambitu ꝯtinetur vt celū ī qͦ ſydera lucēt. ignisin quo omīa calent. aer in qͦ oīa viuētia ſpirantet vigent. Aqua q̄ terre latera circūcingit terraq̄ oīa inferiora ſuſtinet atꝫ nutrit. de qͦ dr̄ mūdꝰꝑ ip̄m factꝰ ē. Tercio dr̄ hō mīor mūdus. qꝛ totius mūdi imaginē ī ſe repn̄tat. Eſt itaqꝫ pͥmꝰmūdus eternꝰ in dina mēte eternalit̓ ꝑmanēsſecūdus mūdus ꝑpetuꝰ eſt dīna volūtate eē ꝑpetuū ⁊ originē ex illo cōtrahēs. terciꝰ ſcd̓m qd̓eſt ꝑpetuꝰ. ſcd̓m qͥd ē caducus oīm ſil̓itudīemin ſe gerēs. De primo aūt mundo et de tercio īp̄cedentibꝰ dictū ē. Nūc de mūdo ſenſibili dicendū eſt. Mūdus igit̉ vt dicit Marcianꝰ. eſtvniuerſitas creatoꝝ cōglobata ī ſpere moduꝫNam mūdus ſpericā et circularē hꝫ ſpēm et figurā. Nec fuit vt dicit Marcianꝰ. alia figuramundo ita congrua ſicut orbicularis et rotunda et hoc propter vniuerſitatis perfectionem.et propter illam quam habet in eſſe perpetuocum ſuo opifice qui fine caret et principio configurationem. Dundum autem totum philoſophi in duas partes diuiſerunt. quarum nobilior et ſimplicior pars ſuperior et actiua a circu.VIII.lo lune ſe extendens vſqꝫ ad planeticam regionem. Altera pars eſt inferior paſſiua que a lunari globo incipit et vſqꝫ ad centrum terre inferius ſe protendit. Iſtum particularem mundum inferiorum deſcribit Marcianus. Mundus inquit eſt circulus ex quatuor elementiseiſdem totis in ſpere modum conglobatis terram in medio vndiqꝫ defixam eternis celi raptibus circumcurrens. Ad iſtius mundi compoſitionē creauit dīna virtꝰ primordialē materiaꝫin qua velut in quadam maſſa erant potētialiter quatuor elemēta n̄ diſtincta ſicut mō ſꝫ erātpermixta. ⁊ illa maſſa yle a platōnē in thimeo ēvocata ex qua diuina ſapientia omnia elementa. et elemētata cōpoſuit et produxit et ꝓprijsqualitatibus ī regionibus ordinauit ſingula ⁊diſtinxit. Nam qd̓ in illa materia calidum fuitet ſiccum ceſſit in materiam ignis quem ratōneſue leuitatis diuina ſapientia ſuperius collocauit. Quod vero frigidum et ſiccum in ſummafuit ceſſit in materiam terre quā ſua pōderoſitas et cōpactio inferiꝰ poſuit. Qd̓ aūt calidum⁊ humidū fuit. in materiā aeris ceſſit. Qd̓ verofrigidū ⁊ humidū in materiā aque cōuertit. Ethec duo elemēta ẜm maiorē vel mīorem leuitatem et rarefactibilē ſubtilitatem in medio igniset terre collocauit. Unde iſtā materiam primāplato vt potuit in thimeo ſic deſcripſit. Fuit eīyle. id eſt prima materia ſine qualitate. et ſinequātitate. ſine colore. ſine ſpecie. ſine loco. ſinetempore. inter aliquam ſubſtantiam et nullamexiſtens ⁊cͣ. Hec verba multum ſunt difficiliatamē ſic exponunt̉. quia dicit̉ fuiſſe ſine quantitate. non quia omnino fuerit ſine omni quanto. ſed quia non fuit determinate quantitatis.quo ad nos ſicut gigas dicitur īmeſus quātuꝫexcedit aliorum hominum quantitatem. Ideoetiam ſine qualitate dicitur. quia non habuit aqualitate aliqua ſpecialiter nomīari. nō em̄ potuit plus calida qͣꝫ frigida dici. nec ecōuerſo. etſic de alijs. Sine colore. quia nō habuit aliquēcolorem innatum in aliquo elemento. Sine tēpore fuit quia nondum fuerant tempora et tēporum viciſſitudines quando hec materia eſtcreata. Sine loco fuit. quia non habuit determinatum locum plus ſurſum qͣꝫ deorſum. necplus in latum qͣꝫ in longum. Inter aliquā ſubſtantiam eſt et nullam. quia nulla ſubſtātia materialis preceſſit illā. ſed aliqua eſt ſecuta. Materiale igitur principium mundi inferioris fuitilla materia inuiſa ſcilicet prima materia cōmunis que omnium formarum et qualitatum fuitſuſceptibilis. que etiam ſub diuerſis ſpec ebꝰ et