tem ⁊ magnum ⁊ ſpiſſum. ⁊ hoc ꝓpt̓ nature cōfortatōem. ⁊ ꝓpter ſuꝑfluitatum humidarū cōſumptionē. ſed in nimis morantibꝰ in aqua pulſus debilis efficitur. remanet tn̄ ſicut prius velocitas ⁊ ſpiſſitudo. Similiter balneantes ī aqͣfrigida temperate pulſum habent fortem ⁊ velocem. ⁊ hoc ꝯtingit ꝓpter caloris natural̓ coadunatōem ⁊ confortatōem virtutis ꝓuenientis ex temperamento exterioris infrigidatōnis.ſed nimia mora in tali balneo pulſum debilitat⁊ virtutem. ⁊ hoc cōtingit in macilentis plus qͣꝫin craſſis ꝓpter frigiditatem ad exteriora nimisſubito. ⁊ quaſi ſine obſtaculo penetrantē ⁊ quaſi precordia plus debito conſtringentē. Iteꝫ ꝓpter cibi ⁊ potus variam ſumptōem. Cibus .n.ſuꝑfluus ⁊ indigeſtus pulſum debilitat. moderatus ꝟo digeſtuſqꝫ ac ꝑ membra diffuſus excitata virtute pulſum augmentat. Similiter etpotus moderatus ⁊ digeſtus pulſum facit fortem magnū ⁊ velocem. frigidus aūt rarū ⁊ tardum. Item ꝓpter paſſionum anime variatōemNam ira facit pulſum velocē fortem ⁊ ſpiſſumleticia mediocrem. Timor ſimiliter pulſuꝫ efficit velocem inordinatum ⁊ trementē ſimiliter ⁊dolor ⁊ ita de alijs contingit. Hec autem dictade anime ⁊ eius potentiarū ꝓprietatibus ⁊ effectibꝰ quātū ſpectat ad hoc opuſculum iā ſufficiant. Nunc aūt de ꝓprietatibꝰ humani corporis cuius anima virtus ē ⁊ ꝑfectio adiuuāte deigratia aliqua ſunt dicenda.¶ Incipit liber quartus de proprietatibꝰ ſubſtantie corporee.Ehumani itaqꝫ corporis ⁊ partium eius ꝓprietatibus tractaturi ab elementaribus qualitatibꝰ ⁊ humoribus ex quibus ꝯſtat corpus eſt primitus inchoandum.De quatuor elementaribus qualitatibus.CapitulumUatuor itaqꝫ itelementa ⁊ elementares qualitatesex quibus conſtituitur omne animatum corpus materialiter precipue corpus humanū qd̓ inter omnia elementata eſt nobiliſſimum ⁊ nobiliſſime inter omnia compoſita ordinatum vtputa proprium anime rōnalis organum ip̄ius oꝑatōnibus tam naturalibꝰ qͣꝫ voluntarijs deputatum. Eſt itaqꝫ corpus homīscompoſitum ex quatuor elementis ſcꝫ ex terraaqua igne ⁊ aere quoꝝ quodlibet habꝫ ꝓpriasqualitates. Sunt autem quatuor prime ⁊ principales .ſ. caliditas frigiditas ſiccitas humiditas que dicuntur prime. qꝛ primo labūt̉ ab elementis in elementata. Dicuntur etiā principales. qꝛ ab eis omnes ſecundarij effectus oriunt̉Haꝝ qualitatum due ſunt actiue .ſ. caliditas⁊ frigiditas. alie ꝟo due ſcꝫ ſiccitas ⁊ humiditas ſunt paſſiue. vnde ab iſtarum qualitatū preualentia ⁊ dominio dicunt̉ elementa actiua velpaſſiua. Dicunt̉ autē prime due principaliteractiue. non qꝛ ille tm̄ agant. quia paſſiue ſimilit̓agunt. Nulla .n. qualitas eſt ocioſa in corpore.ſed He ideo dicunt̉ actiue qꝛ ꝑ actiones earumalie habent induci ⁊ conẜuari. Nam caliditasqn̄qꝫ hūiditatē qn̄qꝫ ſiccitatē īducit ⁊ cuſtoditvt pōt videri in carne ſalſa. calor .n. ſolis terreſtres ꝑtes diſſoluit ⁊ aquoſas ⁊ aereas ⁊ ſic relaxando ⁊ remolliendo a calore inducit̉ humiditas. ſiccitatem aūt inducit qꝛ calor agēs ī humiditatem prius eā diſſoluit ⁊ diſſolutā conſumit ⁊ ſic ſiccitas que eſt lima caloris inducitur⁊ etiam conſeruatur. Caliditas igit̉ eſt elemētaris qualitas ſumme actiua quod ptꝫ ꝑ eius effectum dum tamē agat ī rem aliquā. Primo eiꝑtes diſſoluit. quibus diſſolutis res debilior efficitur que ꝑ partiū coherentiam fortior fuit. etideo actio rei agentis minus reſiſtit. Item caliditas ē oīm generabiliū artifex ⁊ cā generatōistotiꝰ pͥncipalit̓ effectiua. Eſt aūt duplex caliditas. caliditas ſolaris ſiue celeſtis generās. ⁊ heceſt ſaluatiua ⁊ generatiua. Un̄ qn̄qꝫ generant̉rane ex celeſti calore ī aere. alia ē elemētaris ⁊ generata. ⁊ hͦ ē corruptiua ⁊ ꝯſumptiua ſic̄ qn̄ fitcōadūatō fractoꝝ radioꝝ ī pūcto alicꝰ corꝑis ꝑſpicui ſi fiat coadunatō radioꝝ ī ſpeculo pt̄ incēdi ſtuppa ex reflexione radioꝝ ⁊ cōburi. Iteꝫinferioꝝ ad ſuꝑiora reductiua. faciēdo .n. motūa cētro ad circūferētiā diſſoluit terreſtrīa ī aqͦſa⁊ aqͦſa ī aerea ⁊ illa ī ignea ⁊ ſic īferiora ⁊ mediareduc̄ ī ſua ſuꝑiora. It̄ eoꝝ q̄ dure ſt̓ ꝯpactōisē remollitiua. agēdo .n. ī groſſaꝫ ſub̓am eā mollificat diſſoluēdo vt ptꝫ ī metallis calore liq̄factꝭdiſſoluendo enim terreſtrīa in aquoſa remollitItem mollium ⁊ liquidorum eſt induratiua vtptꝫ in ouo igni appoſito. qꝛ liquidioribꝰ ⁊ ſubtilioribꝰ ꝑtibus reſolutis. terreſtribus partibꝰ remanentibꝰ indureſcit. Item denſorum eſt ſubtiliatiua. dum enim mutum a centro ad circūferētiā habeat vi ſua rē in quā agit diſſoluit ⁊ ſue.actioni ydoneā reddit. vn̄ cum rē ad ſimplicitatē reducere laborat ꝑ ꝯſequēs ſubtiliat. nā ſimplicitas groſſe rei ſubtilitas ē q̄ naſcit̉ ꝑ minorēꝑtiū ꝯpactōeꝫ vt ptꝫ ī glatie q̄ calore ſoluta ſb̓