Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

humido et calorem depreſſum a cōprimentefrigido ad interiora decoquit̉ vapor ſic coagulatus in ſubſtantiam plante cōuertitur et ſcindit̉ locus intenſionem caloris ſic egredit̉ exeo planta. Item qn̄qꝫ aer mixtus cum terra etcum aqua in fundo aque coagulat̉ actionēcaloris terminantis. digerentis illud mixtumcōfuſum generat̉ planta vt ptꝫ in neniphar etin alijs herbis minimis que ſolent creſcere ī aqͥs quaꝝ folia tegunt aquam. he naſcuntur ſurſum non expanſe. ꝓpter ſubtilitateꝫ aeris etaque dulcis ſurſum eleuantis. ꝓpter ſoliditatem terre radices inferiꝰ ſuſtentantis a qua plāta recipit rigorem radicis ſtipitis ſuſtentationem in ſua erectōe. Itē areſt. ibi in locis eſſentialiter frigidis et accidentaliter calidis vt in quibꝰaqua calida fluit multociens naſcit̉ plāta. quiacalor aquē cōtrahit frigidū humorem ad ſuꝑficiem terre in locum mixtionis. vn̄ ex aere vapore terreo humore aque imbibito calorēaque et ſtellaꝝ in plante ſubſtantiam coagulātur. ſꝫ hoc non fit niſi multum tempus vt dic̄Areſt. ꝓpter calorem accidentalem conuenitem generationi talis plante. Iteꝫ ibidem dicitAreſto. plante comeſtibiles melius creſcuntin locis lenibus atlis calidis qͣꝫ in his cōtrarijs qꝛ in locis planis et equalibus abundat humiditas maxime qn̄ dulcēdo adeſt aerisperies. ſimil̓r in locis bene altis qꝛ ibi etiā puritas aeris abundantia humoris dulcis. hocꝓpter ſpongioſitatem vaporem dulceꝫ attrahentem. ideo in montibꝰ frequenter melior ēfertilitas meliores creſcunt fructus. in valledifficile mouetur aer. Un̄ ex cōculcatione ibi cito putreſcit aer vapor groſſus. vn̄ ſequit̉ braua digeſtio. Hinc eſt ibi inuenit̉ humor ſalſus. vt dicit. Albu. aqͣ em̄ ſalſa grauior ē qͣꝫ dulcis vt patet in exemplo. Areſt. ibidem vbi dicit.Quuꝫ poſitū in aqua dulci ſtatim petit funduꝫin ſalſa ꝟo natabit. terreſtreitate ei ſua groſſitie poterit pondꝰ oui ſuſtīere. ideo aqua dulcis facilius attrahit̉ ad loca alta qͣꝫ ſalſa ſcilicetꝓpter ſuam depurationem ſubtilitatem et leuitatem. Itē Areſto. lutuꝫ ignitū .i. firmū tenaxcito ꝓducit plantam vnctuoſam ꝓpter facileꝫtranſmutationem talis luti in vnctuoſitatē vtdicit ibi Albu. Et ad vt durabilis ſit plantaoꝑtet vt habeat bene digeſtum humore vnctuoſum. vnde ille plante habent indigeſtuꝫhumorem ſuꝑueniente frigiditate cito areſcuntvn̄ caulis vltra triennium non durat. tn̄ ſi ei inſeratur ex natura plante inſite in ſtipite fiet decōctio cōuertitur in naturam inſite. durabitdiu. Item vt dicit Areſt. planta creſcit qn̄qꝫ exlapide ſolido et duro. nam aer incluſus in lapide nititur aſcendere ſꝫ inueniat exitum libeꝝ ꝓpter lapidis ſoliditatem reflectitur mouet̉ ad lapidis ꝑtes ex ſua agitatōe calefit. calefactus aūt aer attrahit ſurſum humorem reſiduum qui eſt in lapide. et exit vapor humore illo parua reſolutione ꝑtium lapidis ex illo vapore humore de lapide educto quandoqꝫ planta generatur adiutorio caloris ſolarisaerem prius calefactum vigorantis ac digerentis humorem a lapide iam attractum in ſubſtantiam plante tranſmutantis. ſꝫ diu duratplanta talis niſi terra circunſtante dulci aquairrigante temperato aere foueat̉. hoc ꝓpterhumoris paucitatē Item areſto. Planta ſi fuerit ꝓpe ſolem id eſt verſus oriente citius naſcetur ꝓpter ſufficientiam caloris. tardius ꝟoſi fuerit ad occidentem ꝓpter caloris elongatōnem. Item ibidem dicit. Albu. ex temperie ſeruat̉ cuiuſlibet plante incrementum ſi em̄ nimiafuerit humiditas oppilantur vie et pori quosdeberet nutrimentū aſcendere ad arboris extenſionem. Eodem modo ſi nimia fuerit ſiccitasſtringuntur pori ſic planta non nutrit̉. ItemAreſto. Quelibet planta quatuor indiget. ſcꝫſemine terminato in ſua ſpecie ꝑfecto maturo a putrefactione cōſeruato. cōuenienti loco. i. territorio generationi plante cōgruo. aqͣmoderata humore ſcꝫ temperato. aere cōſimili ſcꝫ mediocriter tēperato. qꝛ vt dicit Albu. ſiaer fuerit nimis calidus calor naturalis euaporabit apertis poris. ſi nimis frigidus ſuffocabitplantam prima duo ſunt neceſſaria ad plāte generationē ſecunda duo neceſſaria ad eius nutrimentum cōſeruationē. Item ſpecies et plante medicinales que creſcunt in montibus ad veſcendum ſunt minus delectabiles. ad digerendum fructus habent duriores. et hoc ꝓpt̓ vehementē coagulationē calorem agentē in humiditatem. ideo tales fructus non multū ſuntnutribiles. vt dicit Areſto. quia vt dicit. Albu.Quanto planta ē magis medicinalis tanto minus nutrit. Item loca a ſole remota non eruntplantaꝝ multaꝝ ſicut nec animal fecunditatismulte eſt in talibus locis vt dicit. Areſt. cuiꝰ ratio eſt vt dicit. Albu. quia illi qui ſunt direte ſb̓ſeptentrione habent diem cōtinue per dimidium annum. per reliquum autem noctem. Ibiraro croſcit planta vel animal in eſtate non poteſt propter continuationem caliditatis. in hyeme ꝟo non pōt propter continuationem frigoris. et ideo vt dicit. Areſto. Planta ibi genera