Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

deſcendit in virtutem bethe indurat fac̄eam durare aliqd̓ tempus. tandeꝫ humiditatem ibi exeunteꝫ ad ſe attrahit tranſmutatin ſuaꝫ ſil̓itudinem aut ꝯuertit. vt dicit. Albu.ſuper finē pͥmi libri. Itē dicit ideꝫ non ꝓueniunt defacili ex ſemine malo plante bone. nec exbono ſemīe vl̓ radice arbores male. qͣꝫuis ī aīalibus ſepius ꝯtrariū videat̉. cuiꝰ ē vt di. Al. planta eſt terre affixa vniforme recipita terra nutrimentuꝫ. Animalia ꝟo ſic ꝓpternatiuitatem ꝯplexionis etiā ꝓpter ꝯtrarietatem appetitus ſiue appetibilis volūtatis. ideoaliud eſt in aīalibꝰ aliud ī arboribꝰ. Item ī omni genere arboꝝ ſic ē culturā debitā ſilueſtres ꝯuertunt̉ in ortenſes. ponit Ariſt. ibi exemplū amigdali amari culturā efficiūt̉ dulces. Similiter malagranati acidi mediocres.Dicit etiam arbor habens groſſuꝫ corticemcito fit ſterilis. hoc accidit vl̓ ꝓpter defectumvnctuoſi humoris qui eſt materia fructuuꝫ. velꝓpter duriciē corticis ꝓhibentis euaporationem groſſi quod in arbore eſt nociuū. ſed dicitibidem ſi ſcindat̉ radix eius illi ſciſſure lapimmittat̉ rurſum fecūda fiet cꝰ eſt vt di. al. qꝛ iſtam ſciſſurā fit nociui groſſi euaporatio caloris ſolis vel aeris circūſtantis introductio cuius ꝟtute fiet ipſius hūoris corruptiſumptio. Item dr̄ ibidem amigdala malagͣnata mutant̉ a malicia culturā. malagranata ſtercore porcino fimata aqua dulci rigata meliorant̉. cꝰ eſt vt di. albu. qꝛ caliditatem ſiccitatē huiꝰ fimi ſuꝑfluitas aquoſa repͥmit̉ in granatis. ſed ne per exceſſuꝫ caliditatisſiccitatis fimi ꝯuertat̉ fructus in amaritudineꝫꝯpetit appone̓ aquaꝫ dulcē caloris ſiccitatisdominiuꝫ temperantem. Similit̓ amigdala vtdicitur ibidē clauis ꝯfixe gūmi multum tp̄semittūt aquoſā ſuꝑfluitatē impediētē generationē vnctuoſi humoris qui eſt materia fructuū. ita hec a ſua malicia alterant̉. vt dicitalbu. Item ibidem arbores plante ſilueſtres artificiū culturā fiūt ortēſes fructifere fertiles. ad hoc aūt vt ſilue ſtris planta fiat fructifera vel alteret̉ in bonitatem a malicia multuꝫꝯfert locus labor in colendo maxīe tp̄s āniin quo plantat̉ ſic̄ ibi dicit Ariſt. ponit exemplum de boleno id eſt iuſquiamo. quia qd̓ ē naͣtum in ꝑſia eſt ꝑnicioſum ſed tranſmutatum:tranſplantatum in egiptū in hieruſalē fitmeſtibile. hoc accidit vt dicit. Albu. qꝛ tꝑamentum loci a diſtemꝑantia ad mediū reuocatur. Item tali tranſmutationi maxime cooꝑat̉tp̄s vt dicit Ariſt. arbores que indigent plantatione plantant̉ plures in vere hoc ꝓpterperantiam caloris et hūiditatis confortantiuꝫcaliditatem humiditatē arboꝝ plantarum.In hyeme ꝟo pauce ꝓpter ſuꝑabundantiamfrigiditatis humiditatis. ſed ī autūno ꝓpterfrigiditatem ficcitatem pauciſſime ꝟo in eſtate poſt ortū ſtelle canicule hoc ꝓpter dominiūcaloris ſiccitatis ꝯſumentium humidum naturale in planta precipue ī radice. In egiptoꝟo ſemel in anno fit plantatio qn̄ ſcꝫ terre illiꝰſiccitas tꝑat̉ ex fluxū nili. vt di. Ariſt.. Albu.Item ibidem dr̄ arbores diuerſimode ꝓducunt frondes ſuas. Nam quedā ex radice quedam ex ſtipite. quedam iuxta terram. quedamin ramis virgis iuxta ſummitatē. quedā ī medio. Cauſa diuerſitatis hꝰ in ꝓducendo ē diuerſitas humoris aquoſi ſubtil̓ leuis vnctuoſi qui eſt materia folioꝝ. equalit̓ abūdat in oībus. oꝑatio caloris eſt diſſimilis ī diuerſis. ideo diſſimilit̓ ex illo hūore ꝓducuntfrondes. ſil̓iter quedam fructificant ſemel ī an quedā pluries. non maturant̉ fructꝰ vltimi ſed crudi remanent indigeſti. qꝛ ꝓpter vicinitatem hyemis calor non ſufficit ad maturandum. ſemel autem fructificare ꝑfecte magis eſtconſuetum. quia ſemel in anno ſemē colligunt ſemel ſufficit calor ad extenſionē hūoris adextremitates arboris ad ꝯuerſionē eius ī ſubſtantiam fructus eius completam maturationem. Item quedaꝫ arbores ſunt fertiles ml̓ta tꝑa ꝓpter abundantiam caliditatis hūorꝭvnctuoſi ſicut ficus. quedum vno anno fructificant alio requieſcunt vt oliue. cꝰ eſt. qꝛin ſequenti anno reficiunt̉ reſtaurando ſibi humorem. tātū em̄ emittūt vno anno ad ſubſtantiam fructus qͣntū requirit̉ ſecundus annꝰ adhumoris reſtauratōem. licet multos ꝓducantramos tempore refectionis. modicum tn̄ tc̄poris ꝓducunt fructum. Item quedam arbores ſunt fertiliores in iuuentute qͣꝫ ſenectute. qꝛin iuuentute plus abundant in calore humore. quedam ꝟo ecōuerſo plus fructificant in ſenectute qͣꝫ in iuuentute. cꝰ eſt vt d. Alber.in iuuentute plus abundāt de hūiditate qͣꝫ naturalis calor poſſit digerere. ita fit inobediēscalori. in ſenectute ꝟo mīorat̉ humor fit obediens digeſtioni calori. hoc patet in amigdal̓ piris ſicut exemplificat ibi Ariſt. Itē d. Ariſ. tam arboꝝ qͣꝫ plantaꝝ ſilueſtriū ortenſiuꝫdiuerſitas diſcernit̉ maſculos feminas. qꝛarbor maſcula eſt ſpiſſior durior denſior etramoſior qͣꝫ femina ſiccior fructus eꝰ breuior maturior folia diuerſa ſurculi quorum